આદિમ ઘન એકમ કોષમાં પરમાણુઓની સંખ્યાની ગણતરી સમજાવો.
(N/A) - આદિમ ઘન એકમ કોષમાં પરમાણુઓ માત્ર ખૂણાઓ પર જ હોય છે. ખૂણા પરનો દરેક પરમાણુ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $8$ પાસપાસેના એકમ કોષો સાથે વહેંચાયેલો હોય છે. ચાર એકમ કોષો એક જ સ્તરમાં હોય છે અને અન્ય ચાર એકમ કોષો ઉપરના અથવા નીચેના સ્તરમાં હોય છે.
- પરમાણુ,અણુ અથવા આયનનો માત્ર $\frac{1}{8}$ ભાગ જ એક ચોક્કસ એકમ કોષમાં સમાવિષ્ટ થાય છે.
- નીચેની આકૃતિમાં આદિમ ઘન એકમ કોષો દર્શાવેલ છે: $(a)$ ખુલ્લી રચના,$(b)$ અવકાશ-ભરતી રચના,$(c)$ દરેક એકમ કોષમાં સમાવિષ્ટ પરમાણુઓનો વાસ્તવિક ભાગ. આકૃતિ $(a)$ માં,દરેક નાનો ગોળો તેના સ્થાન પર રહેલા કણનું કેન્દ્ર દર્શાવે છે. તે વાસ્તવિક કદ દર્શાવતું નથી. આવી રચનાઓને ખુલ્લી રચનાઓ કહેવામાં આવે છે. એકંદરે,દરેક ઘન એકમ કોષના ખૂણાઓ પર $8$ પરમાણુઓ હોય છે.
- $\therefore$ એક એકમ કોષમાં પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $= 8 \times \frac{1}{8} = 1$.
- પરમાણુ,અણુ અથવા આયનનો માત્ર $\frac{1}{8}$ ભાગ જ એક ચોક્કસ એકમ કોષમાં સમાવિષ્ટ થાય છે.
- નીચેની આકૃતિમાં આદિમ ઘન એકમ કોષો દર્શાવેલ છે: $(a)$ ખુલ્લી રચના,$(b)$ અવકાશ-ભરતી રચના,$(c)$ દરેક એકમ કોષમાં સમાવિષ્ટ પરમાણુઓનો વાસ્તવિક ભાગ. આકૃતિ $(a)$ માં,દરેક નાનો ગોળો તેના સ્થાન પર રહેલા કણનું કેન્દ્ર દર્શાવે છે. તે વાસ્તવિક કદ દર્શાવતું નથી. આવી રચનાઓને ખુલ્લી રચનાઓ કહેવામાં આવે છે. એકંદરે,દરેક ઘન એકમ કોષના ખૂણાઓ પર $8$ પરમાણુઓ હોય છે.
- $\therefore$ એક એકમ કોષમાં પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $= 8 \times \frac{1}{8} = 1$.
Explore More
Similar Questions
બેરિયમ ફ્લોરાઈડ $(BaF_2)$ માં $Ba^{2+}$ આયનનો સવર્ગ આંક (coordination number) $8$ છે. તો ફ્લોરાઈડ આયન $(F^{-})$ નો સવર્ગ આંક કેટલો હશે?
Difficult
View Solutionધાતુના ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(FCC)$ એકમ કોષમાં હાજર પરમાણુઓનું કુલ કદ કેટલું છે? ($r$ એ પરમાણુ ત્રિજ્યા છે)
MediumAIEEE 2006
View Solution$NaCl$ રચના ધરાવતા આયનીય ઘન $MX$ નો વિચાર કરો. નીચે આપેલી ક્રમિક સૂચનાઓનું પાલન કરીને $MX$ ના એકમ કોષમાંથી એક નવો એકમ કોષ $(Z)$ બનાવો. વીજભાર સંતુલનને અવગણો.
$(i)$ મધ્યસ્થ આયન સિવાયના તમામ ઋણાયનો $(X)$ દૂર કરો.
$(ii)$ તમામ ફલક-કેન્દ્રિત ધનાયનો $(M)$ ને ઋણાયનો $(X)$ દ્વારા બદલો.
$(iii)$ તમામ ખૂણા પરના ધનાયનો $(M)$ દૂર કરો.
$(iv)$ મધ્યસ્થ ઋણાયન $(X)$ ને ધનાયન $(M)$ દ્વારા બદલો.
$Z$ માં $\left(\frac{\text{number of anions}}{\text{number of cations}}\right)$ નું મૂલ્ય . . . . . છે.
$(i)$ મધ્યસ્થ આયન સિવાયના તમામ ઋણાયનો $(X)$ દૂર કરો.
$(ii)$ તમામ ફલક-કેન્દ્રિત ધનાયનો $(M)$ ને ઋણાયનો $(X)$ દ્વારા બદલો.
$(iii)$ તમામ ખૂણા પરના ધનાયનો $(M)$ દૂર કરો.
$(iv)$ મધ્યસ્થ ઋણાયન $(X)$ ને ધનાયન $(M)$ દ્વારા બદલો.
$Z$ માં $\left(\frac{\text{number of anions}}{\text{number of cations}}\right)$ નું મૂલ્ય . . . . . છે.
એક ઘન પદાર્થની રચનામાં, $W$ પરમાણુઓ એકમ કોષના ખૂણાઓ પર, $O$ પરમાણુઓ ઘનની ધાર પર અને $Na$ પરમાણુઓ ઘનના કેન્દ્રમાં આવેલા છે. તો સંયોજનનું અણુસૂત્ર શું થશે?
$AB$ સ્ફટિકનું બંધારણ $NaCl$ પ્રકારનું છે. જો $A^+$ આયનની ત્રિજ્યા $x \ pm$ હોય અને $B^-$ આયનની ત્રિજ્યા $y \ pm$ હોય, તો એકમકોષની ધારીની લંબાઈ .......... થશે.
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo