હેલોજન સંયોજનોમાં $C-X$ બંધના સ્વભાવની ચર્ચા કરો.

(N/A) હેલોજન સંયોજનોમાં કાર્બન-હેલોજન બંધ ધ્રુવીય હોય છે: હેલોજન પરમાણુઓ આવર્ત કોષ્ટકમાં જમણી તરફ છે. બધા જ હેલોજન પરમાણુઓ $(F, Cl, Br, I)$ ની વિદ્યુતઋણતા કાર્બન પરમાણુ કરતાં વધારે છે. આ કારણે કાર્બન-હેલોજન $(C-X)$ બંધના ઇલેક્ટ્રોન હેલોજનની નજીક સ્થળાંતર પામે છે, જેનાથી કાર્બન અંશતઃ ધનભાર અને હેલોજન અંશતઃ ઋણભાર પ્રાપ્ત કરે છે, તેથી $C-X$ બંધ ધ્રુવીય બને છે.
$(b)$ $C-F$ થી $C-I$ સુધી બંધની ધ્રુવીયતા, બંધલંબાઈ અને બંધ એન્થાલ્પીનો ક્રમ: આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં હેલોજન પરમાણુ $(F, Cl, Br, I)$ નું કદ વધતું જાય છે. ફ્લોરિન પરમાણુ સૌથી નાનો અને આયોડિન સૌથી મોટા કદનો છે.
તેથી, કાર્બન-હેલોજન બંધની લંબાઈ $C-F$ થી $C-I$ તરફ વધતી જાય છે. મિથાઈલ હેલાઈડ $(CH_3X)$ માં $C-X$ બંધલંબાઈ, બંધ એન્થાલ્પી અને દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા નીચે મુજબ છે:

બંધ	બંધલંબાઈ $(pm)$	$C-X$ બંધ એન્થાલ્પી $(kJ \ mol^{-1})$	દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા (ડીબાય)
$CH_3-F$	$139$	$452$	$1.847$
$CH_3-Cl$	$178$	$351$	$1.860$
$CH_3-Br$	$193$	$293$	$1.830$
$CH_3-I$	$214$	$234$	$1.636$

બંધલંબાઈનો ક્રમ: $CH_3-F$ < $CH_3-Cl$ < $CH_3-Br$ < $CH_3-I$
દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રાનો ક્રમ: $CH_3-Cl$ > $CH_3-F$ > $CH_3-Br$ > $CH_3-I$