પ્રતિબિંબિ સમઘટકો (Enantiomers) એટલે શું? ઉદાહરણો આપી તેમના ગુણધર્મો વિશે લખો.

(N/A) પ્રતિબિંબિ સમઘટકો (Enantiomers): જે અણુનાં પ્રતિબિંબો પરસ્પર અધ્યારોપિત ન થઈ શકતાં હોય તેવા અવકાશીય સમઘટકોને પ્રતિબિંબિ સમઘટકો કહે છે. તે કિરાલ (chiral) હોય છે.
$(b)$ ઉદાહરણો:
$(i)$ બ્યુટેન-$2$-ઓલ $(CH_3CH(OH)CH_2CH_3)$
$(ii)$ $2$-ક્લોરોબ્યુટેન $(CH_3CHClCH_2CH_3)$
$(iii)$ $2,3$-ડાયહાઈડ્રોક્સિ પ્રોપેનાલ $(OHC-CH(OH)-CH_2OH)$
$(iv)$ બ્રોમોક્લોરોઆયોડોમિથેન $(BrClCHI)$
$(v)$ $2$-બ્રોમોપ્રોપેનોઈક ઍસિડ $(CH_3CHBrCOOH)$
$(c)$ પ્રતિબિંબિ સમઘટકોના ગુણધર્મો:
$(i)$ આવા સમઘટકોના ગલનબિંદુ,ઉત્કલનબિંદુ,દ્રાવ્યતા અને વક્રીભવનાંક જેવા ભૌતિક ગુણધર્મો સમાન હોય છે.
$(ii)$ તેઓના રાસાયણિક ગુણધર્મો પણ સમાન હોય છે.
$(iii)$ પ્રતિબિંબિ સમઘટકો માત્ર ધ્રુવીભૂત પ્રકાશના ભ્રમણ સંદર્ભે જ જુદા પડે છે.
$\Rightarrow$ બંનેમાંથી એક સમઘટક દક્ષિણ ભ્રમણીય $(d)$ અથવા $(+)$ હોય તો બીજો સમઘટક વામભ્રમણીય $(l)$ અથવા $(-)$ હોય છે.
$\Rightarrow$ આ બે સમઘટકો પ્રકાશનું ભ્રમણ સમાન મૂલ્યના પણ વિરુદ્ધ દિશામાં કરે છે. આ કારણથી બે પ્રતિબિંબિ સમઘટકોના સમાન પ્રમાણવાળા મિશ્રણનું ભ્રમણ શૂન્ય હોય છે,જેને 'રેસિમિક મિશ્રણ' કહે છે. રેસિમિક મિશ્રણ $dl$ અથવા $(\pm)$ પૂર્વગથી દર્શાવાય છે.