એરાઇલ હેલાઇડની ધાતુઓ સાથેની પ્રક્રિયાઓ વર્ણવો.
(N/A) એરાઇલ હેલાઇડની ધાતુઓ સાથેની પ્રક્રિયાઓને ત્રણ મુખ્ય પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: $(a)$ વુર્ટઝ-ફિટિગ પ્રક્રિયા,$(b)$ ફિટિગ પ્રક્રિયા,અને $(c)$ ગ્રીગ્નાર્ડ પ્રક્રિયા.
$(a)$ વુર્ટઝ-ફિટિગ પ્રક્રિયા: જ્યારે આલ્કાઇલ હેલાઇડ અને એરાઇલ હેલાઇડના મિશ્રણને શુષ્ક ઈથરમાં સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે આલ્કાઇલ એરિન બને છે. આને વુર્ટઝ-ફિટિગ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
$(b)$ ફિટિગ પ્રક્રિયા: એરાઇલ હેલાઇડ શુષ્ક ઈથરમાં સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સમાનધર્મી સંયોજનો આપે છે જેમાં બે એરાઇલ સમૂહો એકબીજા સાથે જોડાય છે. આને ફિટિગ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
$(c)$ ગ્રીગ્નાર્ડ પ્રક્રિયા: એરાઇલ હેલાઇડ શુષ્ક ઈથરની હાજરીમાં મેગ્નેશિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એરાઇલ મેગ્નેશિયમ હેલાઇડ બનાવે છે,જેને ગ્રીગ્નાર્ડ પ્રક્રિયક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(a)$ વુર્ટઝ-ફિટિગ પ્રક્રિયા: જ્યારે આલ્કાઇલ હેલાઇડ અને એરાઇલ હેલાઇડના મિશ્રણને શુષ્ક ઈથરમાં સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે આલ્કાઇલ એરિન બને છે. આને વુર્ટઝ-ફિટિગ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
$(b)$ ફિટિગ પ્રક્રિયા: એરાઇલ હેલાઇડ શુષ્ક ઈથરમાં સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સમાનધર્મી સંયોજનો આપે છે જેમાં બે એરાઇલ સમૂહો એકબીજા સાથે જોડાય છે. આને ફિટિગ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
$(c)$ ગ્રીગ્નાર્ડ પ્રક્રિયા: એરાઇલ હેલાઇડ શુષ્ક ઈથરની હાજરીમાં મેગ્નેશિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એરાઇલ મેગ્નેશિયમ હેલાઇડ બનાવે છે,જેને ગ્રીગ્નાર્ડ પ્રક્રિયક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
Explore More
Similar Questions
ક્લોરોબેન્ઝીનનું ઘન $NaOH$ સાથે ફ્યુઝન કરવાથી શું મળે છે?
Medium
View Solutionઆપેલ પ્રક્રિયામાં,$A$ શું હોઈ શકે .... .
DifficultJEE MAIN 2022
View Solutionનીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા શક્ય $\text{નથી}$?
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો:
List-$I$ રૂપાંતરણ List-$II$ પ્રક્રિયકો,વપરાતી શરતો $A$. ક્લોરોબેન્ઝિન $\rightarrow$ ફિનોલ $I$. ગરમ,$H_2O$ $B$. $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $4$-નાઈટ્રોફિનોલ $II$. $(a)$ $NaOH, 368 \ K$; $(b)$ $H_3O^+$ $C$. $1$-ક્લોરો-$2,4$-ડાયનાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $2,4$-ડાયનાઈટ્રોફિનોલ $III$. $(a)$ $NaOH, 443 \ K$; $(b)$ $H_3O^+$ $D$. $1$-ક્લોરો-$2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ $IV$. $(a)$ $NaOH, 623 \ K, 300 \ atm$; $(b)$ $H_3O^+$
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
| List-$I$ રૂપાંતરણ | List-$II$ પ્રક્રિયકો,વપરાતી શરતો |
|---|---|
| $A$. ક્લોરોબેન્ઝિન $\rightarrow$ ફિનોલ | $I$. ગરમ,$H_2O$ |
| $B$. $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $4$-નાઈટ્રોફિનોલ | $II$. $(a)$ $NaOH, 368 \ K$; $(b)$ $H_3O^+$ |
| $C$. $1$-ક્લોરો-$2,4$-ડાયનાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $2,4$-ડાયનાઈટ્રોફિનોલ | $III$. $(a)$ $NaOH, 443 \ K$; $(b)$ $H_3O^+$ |
| $D$. $1$-ક્લોરો-$2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ | $IV$. $(a)$ $NaOH, 623 \ K, 300 \ atm$; $(b)$ $H_3O^+$ |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
કઈ પ્રક્રિયા સાચી મુખ્ય નીપજ દર્શાવતી $\text{નથી}$ તે પસંદ કરો.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo