ક્લોરોબેન્ઝિનમાં $-Cl$ સમૂહ નિષ્ક્રિયકારક છે; તેમ છતાં તે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ આપે છે. કોલમ-$(I)$ માં પ્રક્રિયકો છે અને કોલમ-$(II)$ માં નીપજો છે. કોલમ-$(I)$ ને કોલમ-$(II)$ સાથે જોડો.
| કોલમ-$(I)$ (પ્રક્રિયકો) | કોલમ-$(II)$ (નીપજો) |
| :--- | :--- |
| $(A)$ $Cl_2$ / નિર્જળ $AlCl_3$ | $(i)$ $1$-ક્લોરો-$2$-મિથાઈલબેન્ઝિન + $1$-ક્લોરો-$4$-મિથાઈલબેન્ઝિન |
| $(B)$ સાંદ્ર $HNO_3$ + સાંદ્ર $H_2SO_4$ | $(ii)$ $2$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ + $4$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ |
| $(C)$ સાંદ્ર $H_2SO_4$ અને ગરમી | $(iii)$ $1,2$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન + $1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન |
| $(D)$ નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3COCl$ | $(iv)$ $2$-ક્લોરોએસીટોફિનોન + $4$-ક્લોરોએસીટોફિનોન |
| | $(v)$ $1$-ક્લોરો-$2$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન + $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન |
| કોલમ-$(I)$ (પ્રક્રિયકો) | કોલમ-$(II)$ (નીપજો) |
| :--- | :--- |
| $(A)$ $Cl_2$ / નિર્જળ $AlCl_3$ | $(i)$ $1$-ક્લોરો-$2$-મિથાઈલબેન્ઝિન + $1$-ક્લોરો-$4$-મિથાઈલબેન્ઝિન |
| $(B)$ સાંદ્ર $HNO_3$ + સાંદ્ર $H_2SO_4$ | $(ii)$ $2$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ + $4$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ |
| $(C)$ સાંદ્ર $H_2SO_4$ અને ગરમી | $(iii)$ $1,2$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન + $1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન |
| $(D)$ નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3COCl$ | $(iv)$ $2$-ક્લોરોએસીટોફિનોન + $4$-ક્લોરોએસીટોફિનોન |
| | $(v)$ $1$-ક્લોરો-$2$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન + $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન |
(A-III, B-V, C-II, D-IV) ક્લોરોબેન્ઝિનની ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ $-Cl$ પરમાણુની સંસ્પંદન અસરને કારણે ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર થાય છે.
$(A)$ ક્લોરિનેશન: $Cl_2$ / નિર્જળ $AlCl_3$ એ $1,2$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન અને $1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન આપે છે. તેથી,$(A \rightarrow iii)$.
$(B)$ નાઈટ્રેશન: સાંદ્ર $HNO_3$ + સાંદ્ર $H_2SO_4$ એ $1$-ક્લોરો-$2$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન અને $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન આપે છે. તેથી,$(B \rightarrow v)$.
$(C)$ સલ્ફોનેશન: સાંદ્ર $H_2SO_4$ અને ગરમી એ $2$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ અને $4$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ આપે છે. તેથી,$(C \rightarrow ii)$.
$(D)$ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઈલેશન: $CH_3COCl$ / નિર્જળ $AlCl_3$ એ $2$-ક્લોરોએસીટોફિનોન અને $4$-ક્લોરોએસીટોફિનોન આપે છે. તેથી,$(D \rightarrow iv)$.
$(A)$ ક્લોરિનેશન: $Cl_2$ / નિર્જળ $AlCl_3$ એ $1,2$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન અને $1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન આપે છે. તેથી,$(A \rightarrow iii)$.
$(B)$ નાઈટ્રેશન: સાંદ્ર $HNO_3$ + સાંદ્ર $H_2SO_4$ એ $1$-ક્લોરો-$2$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન અને $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન આપે છે. તેથી,$(B \rightarrow v)$.
$(C)$ સલ્ફોનેશન: સાંદ્ર $H_2SO_4$ અને ગરમી એ $2$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ અને $4$-ક્લોરોબેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ આપે છે. તેથી,$(C \rightarrow ii)$.
$(D)$ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઈલેશન: $CH_3COCl$ / નિર્જળ $AlCl_3$ એ $2$-ક્લોરોએસીટોફિનોન અને $4$-ક્લોરોએસીટોફિનોન આપે છે. તેથી,$(D \rightarrow iv)$.
Explore More
Similar Questions
વિધાન : ક્લોરલ ક્લોરોબેન્ઝીન સાથે પ્રક્રિયા કરીને $DDT$ બનાવે છે.
કારણ : તે ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે.
કારણ : તે ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે.
નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં આલ્કાઈલ હેલાઈડની એરોમેટિક સંયોજનો સાથેની પ્રક્રિયાને શું કહેવામાં આવે છે?
Medium
View Solutionનીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયાને વુર્ટ્ઝ-ફિટિંગ (Wurtz-Fittig) પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે?
Medium
View Solutionનીચેનામાંથી કઈ ફિટિંગ પ્રક્રિયા (Fittig reaction) ની નીપજ છે?
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો:
List-$I$ રૂપાંતરણ List-$II$ પ્રક્રિયકો,વપરાતી શરતો $A$. ક્લોરોબેન્ઝિન $\rightarrow$ ફિનોલ $I$. ગરમ,$H_2O$ $B$. $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $4$-નાઈટ્રોફિનોલ $II$. $(a)$ $NaOH, 368 \ K$; $(b)$ $H_3O^+$ $C$. $1$-ક્લોરો-$2,4$-ડાયનાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $2,4$-ડાયનાઈટ્રોફિનોલ $III$. $(a)$ $NaOH, 443 \ K$; $(b)$ $H_3O^+$ $D$. $1$-ક્લોરો-$2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ $IV$. $(a)$ $NaOH, 623 \ K, 300 \ atm$; $(b)$ $H_3O^+$
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
| List-$I$ રૂપાંતરણ | List-$II$ પ્રક્રિયકો,વપરાતી શરતો |
|---|---|
| $A$. ક્લોરોબેન્ઝિન $\rightarrow$ ફિનોલ | $I$. ગરમ,$H_2O$ |
| $B$. $1$-ક્લોરો-$4$-નાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $4$-નાઈટ્રોફિનોલ | $II$. $(a)$ $NaOH, 368 \ K$; $(b)$ $H_3O^+$ |
| $C$. $1$-ક્લોરો-$2,4$-ડાયનાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $2,4$-ડાયનાઈટ્રોફિનોલ | $III$. $(a)$ $NaOH, 443 \ K$; $(b)$ $H_3O^+$ |
| $D$. $1$-ક્લોરો-$2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોબેન્ઝિન $\rightarrow$ $2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ | $IV$. $(a)$ $NaOH, 623 \ K, 300 \ atm$; $(b)$ $H_3O^+$ |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo