રોગોના નિયંત્રણ અને અટકાવ માટે કયા ઉપાયો કરવા જોઈએ?

(D) આ હેતુ સિદ્ધ કરવા માટે રહેણાંક વિસ્તારમાં અને તેની આસપાસ પાણીને જમા ન થવા દેવું,ઘરમાં વપરાતા કુલરની નિયમિત સફાઈ કરવી,મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ કરવો,મચ્છરોના ડિંભને ખાઈ જતી $Gambusia$ (ગેમ્બુસિયા) માછલીનો ઉપયોગ કરવો,ખાડા,ડ્રેનેજ (પાણીનો નિકાલ) અને દલદલ જેવાં સ્થાનોએ કીટનાશક દવાઓનો છંટકાવ કરવો જરૂરી છે. આ ઉપરાંત,દરવાજા અને બારીઓમાં જાળી લગાવવી જેથી મચ્છરનો પ્રવેશ અટકાવી શકાય. ભારતમાં મોટા પાયે હાલમાં રોગવાહક ($Aedes$ - એડીસ મચ્છર) દ્વારા ફેલાયેલ ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા જેવા વ્યાપક રોગોના સંદર્ભમાં આવા ઉપાયો અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે.