$(a)$ $G$ અને $g$ વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરો.
$(b)$ શું પૃથ્વી પર બધે જ $g$ નું મૂલ્ય સમાન હોય છે? કારણ આપો.
$(c)$ જો બે પદાર્થો વચ્ચેનું અંતર ત્રણ ગણું કરવામાં આવે,તો તેમની વચ્ચેનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ કેવી રીતે બદલાશે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) $G$ એ સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણ અચળાંક છે જેનું મૂલ્ય $6.673 \times 10^{-11} \text{ N m}^2 \text{ kg}^{-2}$ નિશ્ચિત છે. તે બ્રહ્માંડમાં દરેક જગ્યાએ સમાન રહે છે.
$g$ એ ગુરુત્વપ્રવેગ છે,જે સ્થાન પ્રમાણે બદલાય છે. તેનો $SI$ એકમ $\text{m s}^{-2}$ છે.
$(b)$ ના,પૃથ્વી પર $g$ નું મૂલ્ય દરેક જગ્યાએ સમાન હોતું નથી. પૃથ્વી સંપૂર્ણ ગોળાકાર નથી; તે ધ્રુવો પર ચપટી અને વિષુવવૃત્ત પર ફૂલેલી છે. સૂત્ર $g = \frac{GM}{R^2}$ મુજબ,ધ્રુવો પર ત્રિજ્યા $R$ વિષુવવૃત્તની સરખામણીમાં ઓછી હોય છે. તેથી,ધ્રુવો પર $g$ નું મૂલ્ય વધારે અને વિષુવવૃત્ત પર ઓછું હોય છે.
$(c)$ ન્યૂટનના સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણના નિયમ મુજબ,$F = \frac{G M m}{r^2}$,તેથી $F \propto \frac{1}{r^2}$.
જો અંતર $r$ ને ત્રણ ગણું $(r' = 3r)$ કરવામાં આવે,તો નવું બળ $F' = \frac{G M m}{(3r)^2} = \frac{G M m}{9r^2} = \frac{1}{9} F$ થાય.
આમ,ગુરુત્વાકર્ષણ બળ તેના મૂળ મૂલ્યના નવમા ભાગનું ($1$/$9$) થઈ જશે.

Explore More

Similar Questions

$(a)$ સાબિત કરો કે જો પૃથ્વી પૃથ્વીના કેન્દ્રથી સમાન અંતરે મૂકવામાં આવેલી બે વસ્તુઓને સમાન બળથી આકર્ષે છે,તો તેમના દળ સમાન હશે.
$(b)$ મુક્ત પતન કરતી વસ્તુ દ્વારા અનુભવાતા ગુરુત્વપ્રવેગને ગાણિતિક રીતે દર્શાવો.
$(c)$ $G$ ને સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણ અચળાંક શા માટે કહેવામાં આવે છે?

$(i)$ આપણે ઉપગ્રહમાં ભારહીનતા અનુભવીએ છીએ,તેમ છતાં ઉપગ્રહ પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણ હેઠળ ગતિ કરે છે. સમજાવો.
$(ii)$ એક દડાને $15 \, m s^{-1}$ ના વેગથી ઉપર ફેંકવામાં આવે છે. તેના દ્વારા પ્રાપ્ત કરવામાં આવતી મહત્તમ ઊંચાઈ કેટલી હશે? $(g = 9.8 \, m s^{-2})$

બે પદાર્થો વચ્ચેનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ $F$ છે. જ્યારે નીચેની પરિસ્થિતિઓ સર્જાય ત્યારે આ બળમાં શું ફેરફાર થશે:
$(i)$ તેમની વચ્ચેનું અંતર અડધું કરવામાં આવે?
$(ii)$ એક પદાર્થનું દળ ચાર ગણું કરવામાં આવે?

જ્યારે કોઈ વસ્તુ, જેમ કે સફરજન, પૃથ્વી તરફ પડે છે, ત્યારે પૃથ્વી તેને મળવા માટે ઉપર આવે છે. શું આ સાચું છે? જો એમ હોય, તો પૃથ્વીની ગતિ કેમ દેખાતી નથી?

ત્રણ વિદ્યાર્થીઓ $A, B$ અને $C$ લાકડાના બ્લોકના વજન અને તેને સમક્ષિતિજ સપાટી પર ગતિ કરાવવા માટે જરૂરી લઘુત્તમ બળ વચ્ચેનો સંબંધ સ્થાપિત કરવા માટે પ્રયોગ કરી રહ્યા હતા. દરેક દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલ પ્રાયોગિક સેટઅપ નીચેની આકૃતિઓમાં દર્શાવ્યા મુજબ છે.
તેમના દ્વારા મેળવેલ પરિણામ હશે:

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo