$X-$ વરસાદ દ્વારા ફોસ્ફરસનો વાતાવરણીય પ્રવેશ કાર્બનના પ્રવેશ કરતા ઘણો ઓછો હોય છે.
$Y-$ સજીવો અને પર્યાવરણ વચ્ચે ફોસ્ફરસનો વિનિમય નહિવત હોય છે.

સાચા $(T)$ અને ખોટા $(F)$ વિધાનોનો સાચો ક્રમ પસંદ કરો:
$(1)$ પ્રાણીપ્લવકો (Zooplanktons) જલીય નિવસનતંત્રમાં પ્રાથમિક ઉત્પાદકો છે.
$(2)$ વિઘટન એ મોટાભાગે ઓક્સિજનની જરૂરિયાત ધરાવતી પ્રક્રિયા છે.
$(3)$ કુદરતી નિવસનતંત્રમાં, માછલીઓ, વરુ વગેરે માંસાહારી છે.
$(4)$ દરેક ક્રમિક પોષક સ્તરે ઉર્જાનું પ્રમાણ ઘટે છે.

આપેલા વિધાનો વાંચો અને તેમાંથી કેટલા વિધાનો સાચા છે,તે જણાવો.
$(1)$ દ્વિતીયક અનુક્રમણ એ જમીનની સ્થિતિ અને પાણીની પ્રાપ્યતા પર આધાર રાખે છે.
$(2)$ હવા,પાણી અને જમીન એ નિવસનતંત્રના અજૈવિક ઘટકો છે.
$(3)$ નિવસનતંત્રના બંધારણમાં પોષક દ્રવ્યોનું ચક્રીયકરણ અને ઊર્જાનું એકમાર્ગીય વહનનો સમાવેશ થાય છે.
$(4)$ નિવસનતંત્રમાં ઊર્જાનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત સૂર્ય છે.

નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા કાર્બન ચક્રમાં ફાળો આપે છે?

તૃણભૂમિના નિવસનતંત્રમાં, પોષક સ્તરો સાથે તેમની સાચી ઉદાહરણ જાતિનું જોડકું ગોઠવો:

$(a)$ ચોથું પોષક સ્તર	$(i)$ કાગડો
$(b)$ બીજું પોષક સ્તર	$(ii)$ ગીધ
$(c)$ પ્રથમ પોષક સ્તર	$(iii)$ સસલું
$(d)$ ત્રીજું પોષક સ્તર	$(iv)$ ઘાસ

સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:

આહાર શૃંખલા (food chains) અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો.
$I$. કોઈ વિસ્તારમાંથી $80\; \%$ વાઘને દૂર કરવાથી વનસ્પતિની વૃદ્ધિમાં ખૂબ જ વધારો થયો.
$II$. મોટાભાગના માંસાહારી પ્રાણીઓને દૂર કરવાથી હરણની વસ્તીમાં વધારો થયો.
$III$. ઉર્જાના વ્યયને કારણે આહાર શૃંખલાની લંબાઈ સામાન્ય રીતે $3$ થી $4$ પોષક સ્તરો સુધી મર્યાદિત હોય છે.
$IV$. આહાર શૃંખલાની લંબાઈ $2$ થી $8$ પોષક સ્તરો સુધી બદલાઈ શકે છે.
ઉપરનામાંથી કયા બે વિધાનો સાચા છે?