પ્રકાશનું વિવર્તન અડચણ (ધાર) પરથી શરૂ થાય છે. જે ...... પર આધાર રાખે છે.

$b$ પહોળાઈની એક સિંગલ સ્લિટને $\lambda$ તરંગલંબાઈના સુસંબદ્ધ એકવર્ણી પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. જો સ્લિટથી $1\,m$ અંતરે રહેલા વિવર્તન ભાતમાં બીજું અને ચોથું ન્યૂનતમ મધ્યસ્થ અધિકતમથી અનુક્રમે $3\,cm$ અને $6\,cm$ અંતરે હોય,તો મધ્યસ્થ અધિકતમની પહોળાઈ $cm$ માં કેટલી હશે (એટલે કે,મધ્યસ્થ અધિકતમની બંને બાજુએ પ્રથમ ન્યૂનતમ વચ્ચેનું અંતર)?

વિધાન: જ્યારે આપણે મલમલના કપડામાંથી જોઈએ છીએ ત્યારે રંગીન વર્ણપટ દેખાય છે.
કારણ: આ સફેદ પ્રકાશના ઝીણી તિરાડોમાંથી પસાર થતી વખતે થતા વિવર્તનને કારણે છે.

વિવર્તન ભાતમાં, $580 \,nm$ તરંગલંબાઈનો પ્રકાશ '$a$' પહોળાઈની સ્લિટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે। સ્લિટ અને પડદા વચ્ચેનું અંતર $2.5 \,m$ છે અને પડદાના કેન્દ્રથી દ્વિતીય ક્રમના મહત્તમનું અંતર $14.5 \,mm$ છે। '$a$' નું મૂલ્ય શોધો।

એકવર્ણી પ્રકાશનું સમાંતર કિરણપુંજ એક સાંકડી સ્લિટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે. પરિણામી વિવર્તન ભાતમાં મધ્યસ્થ અધિક્તમની કોણીય પહોળાઈ

જ્યારે $12 \times 10^{-5} \ cm$ પહોળાઈ ધરાવતી સ્લિટને $6000 \ \mathring A$ તરંગલંબાઈના એકરંગી પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે,ત્યારે ફ્રોનહોફર વિવર્તન ભાતમાં મધ્યસ્થ પ્રકાશિત અધિકતમની અડધી કોણીય પહોળાઈ (ડિગ્રીમાં) શોધો.