આકૃતિમાં ડબલ સ્લિટ સેટઅપ દર્શાવેલ છે. એક સ્લિટ $n_2$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા માધ્યમ $2$ માં છે. બીજી સ્લિટ આ માધ્યમ અને $n_1(\neq n_2)$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા અન્ય માધ્યમ $1$ ની આંતર સપાટી પર છે. સ્લિટ્સને જોડતી રેખા આંતર સપાટીને લંબ છે અને સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર $d$ છે. સ્લિટની પહોળાઈ $d$ કરતા ઘણી નાની છે. માધ્યમ $1$ માંથી પ્રકાશનું એકવર્ણી સમાંતર કિરણપુંજ સ્લિટ્સ પર આપાત થાય છે. એક ડિટેક્ટરને માધ્યમ $2$ માં સ્લિટ્સથી ઘણા દૂર અને તેમને જોડતી રેખા સાથે $\theta$ ખૂણે મૂકવામાં આવે છે,જેથી $\theta$ એ કિરણપુંજના વક્રીભવનકોણ જેટલો થાય. ડિટેક્ટર દ્વારા પ્રાપ્ત થતા સ્લિટ્સમાંથી આવતા બે આશરે સમાંતર કિરણોને ધ્યાનમાં લો.
નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન(નો) સાચું/સાચા છે?
$(A)$ બે કિરણો વચ્ચેનો કળા તફાવત $d$ થી સ્વતંત્ર છે.
$(B)$ બે કિરણો ડિટેક્ટર પર સહાયક વ્યતિકરણ અનુભવે છે.
$(C)$ બે કિરણો વચ્ચેનો કળા તફાવત $n_1$ પર આધાર રાખે છે પરંતુ $n_2$ થી સ્વતંત્ર છે.
$(D)$ બે કિરણો વચ્ચેનો કળા તફાવત માત્ર $d$ અને કિરણપુંજના આપાતકોણના ચોક્કસ મૂલ્યો માટે જ શૂન્ય થાય છે,જ્યાં $\theta$ એ અનુરૂપ વક્રીભવનકોણ છે.

  • A
    $A, B$
  • B
    $A, C$
  • C
    $A, D$
  • D
    $A, B, C$

Explore More

Similar Questions

યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં,ધારો કે $A$ અને $B$ બે સ્લિટ છે. $t$ જાડાઈ અને $\mu$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી એક પાતળી ફિલ્મ $A$ ની સામે મૂકવામાં આવે છે. ધારો કે $\beta =$ ફ્રિન્જની પહોળાઈ છે. તો મધ્યસ્થ અધિકતમ (central maximum) કઈ તરફ ખસશે?

યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં એક સ્લિટ અને સ્ક્રીન વચ્ચે $t = \frac{2500}{3} \lambda$ (જ્યાં $\lambda$ એ વપરાયેલ પ્રકાશની તરંગલંબાઇ છે) જાડાઈ અને $\mu = 1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી એક પાતળી કાચની પ્લેટ મૂકવામાં આવે છે. સ્લિટ્સથી સમાન અંતરે આવેલા સ્ક્રીન પરના બિંદુએ,કાચની પ્લેટ દાખલ કર્યા પહેલા અને પછીની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?

સમાન કળામાં $\lambda$ તરંગલંબાઈનો પ્રકાશ ઉત્સર્જિત કરતી બે સુસંબદ્ધ સાંકડી સ્લિટ્સ એકબીજાને સમાંતર $3 \lambda$ ના નાના અંતરે મૂકવામાં આવી છે. પ્રકાશને સ્લિટ્સથી $D (>> \lambda)$ અંતરે મૂકવામાં આવેલા પડદા $S$ પર એકત્રિત કરવામાં આવે છે. કેન્દ્ર $O$ થી તે લઘુત્તમ અંતર $x$ શોધો કે જેથી બિંદુ $P$ મહત્તમ (maxima) હોય.

Difficult
View Solution

$620 \ nm$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા એકવર્ણી પ્રકાશનો ઉપયોગ કરતા યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં એક સ્લિટ પર $0.02 \ mm$ જાડાઈની પારદર્શક ફિલ્મ $(\mu=1.45)$ મૂકવામાં આવે છે. જો ફિલ્મ દૂર કરવામાં આવે,તો કેન્દ્રમાંથી કેટલી ફ્રિન્જ પસાર થશે?

યંગના પ્રયોગમાં એક સ્લિટની સામે $1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી કાચની પ્લેટ મૂકતા,$6000 \mathring A$ તરંગલંબાઇ ધરાવતા પ્રકાશ દ્વારા મળતી વ્યતિકરણ ભાતની મધ્યસ્થ શલાકા $4^{\text {th}}$ પ્રકાશિત શલાકાના સ્થાને ખસે છે. કાચની પ્લેટની જાડાઈ ......... $\mu m$ હશે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo