Difficult
બધી જ ઉર્જાની દ્રષ્ટિએ અસરકારક અથડામણો રાસાયણિક ફેરફારમાં પરિણમતી નથી. ઉદાહરણની મદદથી સમજાવો.
(N/A) રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં નીપજ બનાવવા માટે અણુઓએ ફળદાયી અથડામણ અનુભવવી આવશ્યક છે. ફળદાયી અથડામણ જેમાં અણુઓ પાસે $(i)$ પૂરતી ગતિજ ઉર્જા (દેહલી ઉર્જા) અને $(ii)$ યોગ્ય દિક્વિન્યાસ (orientation) હોય છે.
જો અણુઓ પાસે પૂરતી ગતિજ ઉર્જા હોય પરંતુ યોગ્ય દિક્વિન્યાસ ન હોય,તો નીપજ બનશે નહીં.
ઉદાહરણ: બ્રોમોમિથેનમાંથી મિથેનોલની બનાવટમાં $(CH_3Br + OH^- \rightarrow CH_3OH + Br^-)$,જો $OH^-$ આયન $Br$ પરમાણુની બાજુથી $CH_3Br$ અણુ પાસે આવે,તો સમાન વીજભારને કારણે અપાકર્ષણ થાય છે અને નીપજ બનતી નથી. જોકે,જો $OH^-$ આયન $Br$ પરમાણુની વિરુદ્ધ દિશામાંથી આવે,તો તે કાર્બન પરમાણુ (જે આંશિક ધન વીજભાર $+\delta$ ધરાવે છે) સાથે અથડાય છે,જેનાથી નીપજ બને છે. આને આર્હેનિયસ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $k = P Z_{AB} e^{-E_a/RT}$,જ્યાં $P$ એ સ્ટેરિક ફેક્ટર (દિક્વિન્યાસ) છે અને $e^{-E_a/RT}$ એ પૂરતી ઉર્જા ધરાવતા અણુઓનો અંશ દર્શાવે છે.
જો અણુઓ પાસે પૂરતી ગતિજ ઉર્જા હોય પરંતુ યોગ્ય દિક્વિન્યાસ ન હોય,તો નીપજ બનશે નહીં.
ઉદાહરણ: બ્રોમોમિથેનમાંથી મિથેનોલની બનાવટમાં $(CH_3Br + OH^- \rightarrow CH_3OH + Br^-)$,જો $OH^-$ આયન $Br$ પરમાણુની બાજુથી $CH_3Br$ અણુ પાસે આવે,તો સમાન વીજભારને કારણે અપાકર્ષણ થાય છે અને નીપજ બનતી નથી. જોકે,જો $OH^-$ આયન $Br$ પરમાણુની વિરુદ્ધ દિશામાંથી આવે,તો તે કાર્બન પરમાણુ (જે આંશિક ધન વીજભાર $+\delta$ ધરાવે છે) સાથે અથડાય છે,જેનાથી નીપજ બને છે. આને આર્હેનિયસ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $k = P Z_{AB} e^{-E_a/RT}$,જ્યાં $P$ એ સ્ટેરિક ફેક્ટર (દિક્વિન્યાસ) છે અને $e^{-E_a/RT}$ એ પૂરતી ઉર્જા ધરાવતા અણુઓનો અંશ દર્શાવે છે.
Explore More
Similar Questions
સક્રિયકરણ ઉર્જા (Activation energy) એટલે શું?
Easy
View Solutionનીચેનામાંથી કયા કિસ્સામાં વેગ અચળાંકમાં થતો ટકાવારી વધારો મહત્તમ છે?
$Case$ $E_a \ (kcal/mol)$ $Temp. \ Change \ (K)$ $I$ $40$ $200 - 210$ $II$ $80$ $200 - 210$ $III$ $40$ $300 - 310$ $IV$ $80$ $300 - 310$
| $Case$ | $E_a \ (kcal/mol)$ | $Temp. \ Change \ (K)$ |
| $I$ | $40$ | $200 - 210$ |
| $II$ | $80$ | $200 - 210$ |
| $III$ | $40$ | $300 - 310$ |
| $IV$ | $80$ | $300 - 310$ |
Medium
View Solutionપ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક શેના પર આધાર રાખે છે?
Easy
View Solutionમેક્સવેલ-બોલ્ટ્ઝમેન વિતરણ આલેખનો ઉપયોગ કરીને અણુઓ વચ્ચે ગતિજ ઉર્જાના વિતરણને સમજાવો.
Difficult
View Solutionપ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા $A \rightarrow P$ માટે,તાપમાન $(T)$ પર આધારિત વેગ અચળાંક $(k)$ સમીકરણ $\log_{10} k = -(2000) \frac{1}{T} + 6$ ને અનુસરે છે. તો પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઉર્જા $(E_a)$ $kJ \, mol^{-1}$ માં ......... થશે. (આપેલ છે: $\ln x = 2.3 \times \log_{10} x$ અને $R = 8 \, J \, mol^{-1} K^{-1}$)
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo