વિધાન $(A) :-$ વિદ્યુતીય ચેતોપાગમ (electrical synapse) માં આવેગનું વહન હંમેશા રાસાયણિક ચેતોપાગમ (chemical synapse) કરતા ઝડપી હોય છે.
કારણ $(R) :-$ વિદ્યુતીય ચેતોપાગમમાં વિદ્યુત પ્રવાહ એક ચેતાકોષમાંથી બીજા ચેતાકોષમાં સીધો વહી શકે છે.

ચેતોપાગમ (synapse) માં ઉર્મિવેગનું વહન શેના દ્વારા થાય છે?

આપેલી આકૃતિમાં અક્ષતંતુનો છેડો અને ચેતોપાગમ દર્શાવેલ છે. $A$ થી $D$ નિર્દેશ કરેલમાંથી ગમે તે બે ની સાચી જોડ વિકલ્પમાં ઓળખો.

ચેતોપાગમ (synapse) માંથી ઉર્મિવેગના વહનની પાંચ ઘટનાઓ નીચે આપેલી છે:
$a.$ કેટલાક ચોક્કસ આયન માર્ગો ખૂલે છે,જે આયનોને દાખલ થવા દે છે અને પશ્વ-ચેતોપાગમીય ચેતાકોષમાં નવું સક્રિય કલાવીજસ્થિતિમાન (action potential) ઉત્પન્ન કરે છે.
$b.$ ચેતાપ્રેષક (neurotransmitter) અણુઓ પશ્વ-ચેતોપાગમીય કલા પરના ગ્રાહીઓ સાથે જોડાય છે.
$c.$ ચેતોપાગમીય પુટિકાઓ પૂર્વ-ચેતોપાગમીય કલા સાથે જોડાય છે અને ચેતાપ્રેષક દ્રવ્ય ચેતોપાગમીય અવકાશમાં મુક્ત થાય છે. પૂર્વ-ચેતોપાગમીય કલાનું વિધ્રુવીકરણ પ્રેરાય છે.
$d.$ સક્રિય કલાવીજસ્થિતિમાન ચેતાક્ષના છેડા (axon terminal) પર પહોંચે છે.
આ ઘટનાઓનો સાચો ક્રમ કયો છે?

આકૃતિમાં એક્સૉન ટર્મિનલ અને સિનેપ્સ દર્શાવેલ છે. લેબલ્સ $A-D$ ની સાચી ઓળખ આપતો વિકલ્પ પસંદ કરો.

રાસાયણિક ચેતાસંધિ (chemical synapse) દ્વારા આવેગના વહન દરમિયાન નીચેની ઘટનાઓને યોગ્ય ક્રમમાં ગોઠવો:
$(a)$ પૂર્વ-ચેતાકોષના કોષરસપટલ સાથે ચેતાપુટિકાઓનું જોડાણ.
$(b)$ $Ca^{++}$ ચેનલો ખુલે છે અને $Ca^{++}$ બાહ્યકોષીય પ્રવાહીમાંથી ચેતાકંદમાં પ્રવેશે છે.
$(c)$ ન્યુરોટ્રાન્સમીટર પશ્ચ-ચેતાકોષના ગ્રાહકો સાથે જોડાય છે.
$(d)$ કોષબહિઃક્ષેપણ (exocytosis) દ્વારા ન્યુરોટ્રાન્સમીટરનું મુક્ત થવું.