આપેલ આકૃતિને ધ્યાનમાં લો. એક આદર્શ વાયુ $V$ કદના ચેમ્બર (ડાબી બાજુ) માં છે અને તેનું નિરપેક્ષ તાપમાન $T$ છે. તેને $V$ કદના જમણી બાજુના ચેમ્બરમાં મુક્તપણે વિસ્તરણ કરવા દેવામાં આવે છે, જે શરૂઆતમાં શૂન્યાવકાશ છે. આખી સિસ્ટમ ઉષ્મીય રીતે અલગ (thermally isolated) છે. સંતુલન સ્થપાયા પછી અંતિમ તાપમાન શું હશે?

ક્વાસી-સ્ટેટિક (અર્ધ-સ્થિર) પ્રક્રિયા સમજાવો.

સમાન ક્ષમતા ધરાવતા બે નળાકારો $A$ અને $B$ એક સ્ટોપ કોક દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે. નળાકાર $A$ માં પ્રમાણિત તાપમાન અને દબાણે આદર્શ વાયુ ભરેલો છે. નળાકાર $B$ સંપૂર્ણપણે ખાલી (evacuated) છે. સમગ્ર સિસ્ટમ ઉષ્મીય રીતે અલગ (thermally insulated) છે. સ્ટોપ કોક અચાનક ખોલવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા છે:

સમાન ક્ષમતા ધરાવતા બે સિલિન્ડર $A$ અને $B$ એક સ્ટોપકોક દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે. $A$ માં પ્રમાણભૂત તાપમાન અને દબાણે વાયુ ભરેલો છે. $B$ સંપૂર્ણપણે ખાલી છે. સમગ્ર સિસ્ટમ ઉષ્મીય રીતે અલગ (thermally insulated) છે. સ્ટોપકોક અચાનક ખોલવામાં આવે છે. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો:
$(a)$ $A$ અને $B$ માં વાયુનું અંતિમ દબાણ કેટલું હશે?
$(b)$ વાયુની આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર કેટલો હશે?
$(c)$ વાયુના તાપમાનમાં થતો ફેરફાર કેટલો હશે?
$(d)$ શું સિસ્ટમની મધ્યવર્તી અવસ્થાઓ (અંતિમ સંતુલન સ્થિતિમાં સ્થિર થતા પહેલા) તેની $P-V-T$ સપાટી પર રહેલી છે?

પ્રકૃતિમાં કઈ પ્રક્રિયા સ્વીકાર્ય છે: પ્રતિવર્તી કે અપ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા?

નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા પ્રતિવર્તી (reversible) નથી?