જલક્ષમતા (Water potential) અને દ્રાવ્ય ક્ષમતા (Solute potential) ની વ્યાખ્યા આપો.

(N/A) $\Rightarrow$ જલક્ષમતા: જલક્ષમતા એ પાણીની એકમ કદ દીઠ સ્થિતિઊર્જા છે. તે પાણીના અણુઓની મુક્ત ઊર્જા દર્શાવે છે. વાતાવરણીય દબાણે શુદ્ધ પાણીની જલક્ષમતા $(\Psi_{w})$ શૂન્ય ગણવામાં આવે છે. જલક્ષમતાનો એકમ પાસ્કલ $(Pa)$ અથવા બાર $(1 \text{ MPa} = 10 \text{ bars})$ છે.
$\Rightarrow$ દ્રાવ્ય ક્ષમતા: જ્યારે શુદ્ધ પાણીમાં દ્રાવ્ય પદાર્થો ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે પાણીની મુક્ત ઊર્જા ઘટે છે,જેનાથી જલક્ષમતા ઋણ બને છે. દ્રાવ્ય કણોની હાજરીને કારણે જલક્ષમતામાં થતા આ ઘટાડાને દ્રાવ્ય ક્ષમતા અથવા $(\Psi_{s})$ કહેવામાં આવે છે. દ્રાવણમાં તે હંમેશા ઋણ હોય છે.