પાણીના વહનના એપોપ્લાસ્ટ અને સિમ્પ્લાસ્ટ માર્ગો વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરો. આમાંથી કયા માર્ગમાં સક્રિય વહન (active transport) ની જરૂર પડે છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મૂળમાં પાણીનું વહન બે અલગ-અલગ માર્ગો દ્વારા થાય છે:
$1$. એપોપ્લાસ્ટ માર્ગ: એપોપ્લાસ્ટ એ પાસપાસેની કોષદીવાલોની એવી પ્રણાલી છે જે સમગ્ર વનસ્પતિમાં સળંગ હોય છે,સિવાય કે મૂળના અંતઃસ્તર (endodermis) માં આવેલા કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ (Casparian strips) પાસે. પાણીનું વહન માત્ર આંતરકોષીય અવકાશ અને કોષદીવાલો દ્વારા થાય છે. તેમાં કોષરસપટલને ઓળંગવાની જરૂર પડતી નથી અને તે ઢાળ (gradient) પર આધારિત છે. આ એક નિષ્ક્રિય પ્રક્રિયા છે જેમાં સામૂહિક પ્રવાહ (mass flow) જોવા મળે છે.
$2$. સિમ્પ્લાસ્ટ માર્ગ: સિમ્પ્લાસ્ટ પ્રણાલી એ આંતરજોડાયેલા જીવરસ (protoplasts) ની બનેલી છે. પાડોશી કોષો કોષરસના તંતુઓ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે જે જીવરસતંતુ (plasmodesmata) માંથી પસાર થાય છે. પાણી કોષરસપટલ દ્વારા કોષમાં પ્રવેશ કરે છે,તેથી આ વહન પ્રમાણમાં ધીમું હોય છે. આ પણ એક નિષ્ક્રિય પ્રક્રિયા છે જે જલક્ષમતાના ઢાળની દિશામાં થાય છે,જોકે તેમાં કોષરસના પ્રવાહ (cytoplasmic streaming) દ્વારા મદદ મળી શકે છે.
સક્રિય વહન અંગે: પાણીના વહનના એપોપ્લાસ્ટ કે સિમ્પ્લાસ્ટ બંનેમાંથી કોઈ પણ માર્ગમાં સક્રિય વહનની જરૂર પડતી નથી. બંને માર્ગોમાં પાણીનું વહન નિષ્ક્રિય હોય છે,જે જલક્ષમતાના ઢાળ દ્વારા સંચાલિત થાય છે.

Explore More

Similar Questions

વનસ્પતિઓ દ્વારા પાણીના શોષણને અસર કરતા પરિબળોના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
$(i)$ વનસ્પતિઓમાં પાણીના શોષણનો દર $20^{\circ}C$ થી $30^{\circ}C$ તાપમાને ન્યૂનતમ હોય છે.
(ii) જમીનમાં કેશિકા જળ (capillary water) ની હાજરી આવશ્યક છે.
(iii) ઓછી હવાવાળી જમીન (poorly aerated soil) માં શોષણનો દર ઓછો હોય છે.
(iv) સિંચાઈવાળી જમીનમાં બાષ્પોત્સર્જનનો નીચો દર પાણીના શોષણના દરને વધારે છે.
$(v)$ જમીનના પાણીમાં દ્રાવ્યોની ઊંચી સાંદ્રતા પાણીના શોષણના દરને ઘટાડે છે.

નીચેનામાંથી કઈ હકીકત સાબિત કરે છે કે પદાર્થોનું વહન ફ્લોએમ (અન્નવાહક) દ્વારા થાય છે?

તફાવત આપો:
$(1)$ પ્રસરણ અને આસૃતિ
$(2)$ બાષ્પોત્સર્જન અને બાષ્પીભવન

વનસ્પતિઓમાં ટૂંકા અંતરનું વહન અને લાંબા અંતરનું વહન કેવી રીતે થાય છે?
$I -$ પ્રસરણ દ્વારા
$II -$ સ્થળાંતર (જલવાહક અને અન્નવાહક) દ્વારા
$III -$ કોષરસ પ્રવાહના સક્રિય વહન દ્વારા
ટૂંકા અંતરના વહન અને લાંબા અંતરના વહન માટે યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.

વનસ્પતિઓમાં,સક્રિય શોષણ સામાન્ય રીતે ક્યારે થતું નથી . . . . . . .

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo