એક સાદા વિદ્યુત મોટરની નામનિર્દેશિત પરિપથ આકૃતિ દોરો અને તેની કાર્યપદ્ધતિ સમજાવો. આ સાદી વિદ્યુત મોટરો વ્યાવસાયિક મોટરોથી કઈ રીતે અલગ છે?

(N/A) વિદ્યુત મોટરની કાર્યપદ્ધતિ: વિદ્યુત મોટરમાં અવાહક તાંબાના તારનું એક લંબચોરસ ગૂંચળું $ABCD$ હોય છે,જે ચુંબકીય ક્ષેત્રના બે ધ્રુવોની વચ્ચે રાખેલું હોય છે. ગૂંચળાના છેડાઓ સ્પ્લિટ રિંગના બે અર્ધભાગ $P$ અને $Q$ સાથે જોડાયેલા હોય છે. આ ભાગોની અંદરની બાજુઓ અવાહક હોય છે અને તે એક એક્સલ સાથે જોડાયેલી હોય છે. $P$ અને $Q$ ની બહારની વાહક ધાર બે સ્થિર વાહક બ્રશ $X$ અને $Y$ ને સ્પર્શે છે. ગૂંચળા $ABCD$ માં વિદ્યુતપ્રવાહ બેટરીમાંથી વાહક બ્રશ $X$ દ્વારા પ્રવેશે છે અને બ્રશ $Y$ દ્વારા પાછો બેટરીમાં જાય છે. જ્યારે ગૂંચળામાંથી વિદ્યુતપ્રવાહ વહે છે,ત્યારે ભુજાઓ $AB$ અને $CD$ પર ચુંબકીય બળ લાગે છે. ફ્લેમિંગના ડાબા હાથના નિયમ મુજબ,ભુજા $AB$ પરનું બળ તેને નીચેની તરફ ધકેલે છે,જ્યારે ભુજા $CD$ પરનું બળ તેને ઉપરની તરફ ધકેલે છે. આમ,ગૂંચળું અને એક્સલ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ફરે છે. અડધા પરિભ્રમણ પછી,$Q$ બ્રશ $X$ સાથે અને $P$ બ્રશ $Y$ સાથે સંપર્કમાં આવે છે. તેથી,ગૂંચળામાં વિદ્યુતપ્રવાહની દિશા ઉલટાય છે અને તે $DCBA$ માર્ગે વહે છે. આ પ્રવાહનું ઉલટાવું બંને ભુજાઓ પર લાગતા બળની દિશાને ઉલટાવે છે,અને ગૂંચળું એક જ દિશામાં ફરતું રહે છે.
વ્યાવસાયિક મોટરોથી તફાવત:
$1$. વ્યાવસાયિક મોટરોમાં કાયમી ચુંબકને બદલે વિદ્યુતચુંબકનો ઉપયોગ થાય છે.
$2$. તેમાં વિદ્યુતપ્રવાહ ધારિત ગૂંચળામાં વાહક તારના ઘણા બધા આંટાઓનો ઉપયોગ થાય છે.
$3$. તેમાં નરમ લોખંડના ગર્ભનો ઉપયોગ થાય છે જેના પર ગૂંચળું વીંટાળેલું હોય છે,જેથી ચુંબકીય ક્ષેત્રની પ્રબળતા વધારી શકાય.