ફોસ્ફરસના ઓક્સોએસિડના રાસાયણિક ગુણધર્મો સમજાવો.

ફોસ્ફરસના ઓક્સોએસિડના રાસાયણિક ગુણધર્મો તેમના ઓક્સિડેશન આંક,$P-H$ બંધની હાજરી અને $P-OH$ બંધની સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે.
$1.$ અસમાનતા (Disproportionation): $+3$ ઓક્સિડેશન આંક ધરાવતા ફોસ્ફરસના ઓક્સોએસિડ ઊંચા અને નીચા ઓક્સિડેશન આંકમાં વિભાજિત થવાનું વલણ ધરાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,ઓર્થોફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_3)$ ને ગરમ કરતા તે ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ અને ફોસ્ફિન $(PH_3)$ આપે છે:
$4H_3PO_3 \rightarrow 3H_3PO_4 + PH_3$
$2.$ રિડક્શન ગુણધર્મ: $P-H$ બંધ ધરાવતા એસિડ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા ગુણધર્મ દર્શાવે છે. હાઇપોફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_2)$ માં બે $P-H$ બંધ હોય છે અને તે પ્રબળ રિડક્શનકર્તા તરીકે કામ કરે છે,ઉદાહરણ તરીકે,$AgNO_3$ નું ધાત્વિક સિલ્વરમાં રિડક્શન કરે છે:
$4AgNO_3 + 2H_2O + H_3PO_2 \rightarrow 4Ag + 4HNO_3 + H_3PO_4$
$3.$ બેઝિકતા: $P-OH$ બંધમાં ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ આયનીકરણ પામે છે અને એસિડની બેઝિકતામાં ફાળો આપે છે. ફોસ્ફરસ સાથે સીધા જોડાયેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ($P-H$ બંધ) આયનીકરણ પામતા નથી. તેથી,$H_3PO_4$ ટ્રાયબેઝિક,$H_3PO_3$ ડાયબેઝિક અને $H_3PO_2$ મોનોબેઝિક છે.