એન્ટ્રોપી અને સ્વયંભૂતા (spontaneity) સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) એન્ટ્રોપી $(S)$ એ તંત્રમાં રહેલી અસ્તવ્યસ્તતા અથવા અવ્યવસ્થાનું માપ છે. કોઈપણ સ્વયંભૂ પ્રક્રિયા માટે,તંત્ર અને આસપાસની કુલ એન્ટ્રોપીમાં વધારો થવો જોઈએ,એટલે કે $\Delta S_{total} = \Delta S_{sys} + \Delta S_{surr} > 0$.
સ્વયંભૂતા એટલે એવી પ્રક્રિયા જે સતત બાહ્ય હસ્તક્ષેપ વગર થઈ શકે. જોકે ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયાઓ (જ્યાં $\Delta H < 0$) ઘણીવાર સ્વયંભૂ હોય છે,માત્ર એન્થાલ્પીમાં ફેરફાર સ્વયંભૂતા નક્કી કરવા માટે પૂરતો નથી. ઉષ્માગતિશાસ્ત્રનો બીજો નિયમ જણાવે છે કે સ્વયંભૂ પ્રક્રિયા માટે વિશ્વની એન્ટ્રોપી વધે છે.
ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જામાં ફેરફાર $(\Delta G = \Delta H - T\Delta S)$ એ અચળ તાપમાન અને દબાણે સ્વયંભૂતા નક્કી કરવા માટેનું મુખ્ય માપદંડ છે:
$1$. જો $\Delta G < 0$ હોય,તો પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ છે.
$2$. જો $\Delta G > 0$ હોય,તો પ્રક્રિયા અસ્વયંભૂ છે.
$3$. જો $\Delta G = 0$ હોય,તો તંત્ર સંતુલનમાં છે.

Explore More

Similar Questions

એક પ્રતિવર્તી એડિબેટિક (ઉષ્માઅવાહક) પ્રક્રિયામાં $\Delta S$ કેટલું હોય છે :-

જો $27 \, ^\circ C$ તાપમાને સંયોજનની ગલન એન્થાલ્પી $2930 \, J/mol$ હોય,તો એન્ટ્રોપીમાં થતો ફેરફાર $J/mol \cdot K$ માં કેટલો હશે?

કોઈ પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ થવા માટે,

વિધાન-$1$: સંતુલન સમયે પ્રક્રિયા માટે કુલ એન્ટ્રોપી મહત્તમ હોય છે અને કુલ એન્ટ્રોપીમાં ફેરફાર શૂન્ય હોય છે.
વિધાન-$2$: પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા માટે,જો સમાન પ્રમાણમાં ઉષ્મા બે અલગ-અલગ તાપમાને તંત્રને આપવામાં આવે,તો નીચા તાપમાને એન્ટ્રોપીમાં ફેરફાર ઓછો હોય છે.

નીચેના પૈકી કયા પ્રકમ સાથે એન્ટ્રોપીનો વધારો સંકળાયેલ છે?
$(I)$ ઘનનું ગલન
$(II)$ વાયુઓનું મિશ્રણ
$(III)$ વાયુનું સંકોચન
$(IV)$ વાયુનું વિસ્તરણ

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo