રેખીય રીતે ધ્રુવીભૂત તરંગો (linearly polarized waves) સમજાવો અને તેની વ્યાખ્યા આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે એક લાંબી દોરી આડી પકડેલી છે અને તેનો એક છેડો જડિત છે. જો આપણે દોરીના મુક્ત છેડાને આવર્ત રીતે ઉપર-નીચે હલાવીએ,તો આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ $+x$-દિશામાં પ્રસરતું તરંગ ઉત્પન્ન થાય છે.
આકૃતિમાં દર્શાવેલ વક્રો અનુક્રમે $t=0$ અને $t=\Delta t$ સમયે દોરીનું સ્થાનાંતર દર્શાવે છે જ્યારે આ સાઈનસૉઈડલ તરંગ $+x$-દિશામાં પ્રસરતું હોય.
આકૃતિ $(b)$ માં,વક્ર $x=0$ આગળ સ્થાનાંતરનો સમય સાથેનો ફેરફાર દર્શાવે છે.
તરંગનું $+x$-દિશામાં સ્થાનાંતર $y$-દિશામાં થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ:
$y(x, t) = a \sin(kx - \omega t)$
જ્યાં $a=$ તરંગનો કંપવિસ્તાર,$\omega = 2\pi\nu$ કોણીય આવૃત્તિ અને $k = \frac{2\pi}{\lambda}$ તરંગ સદિશ છે.
આ સમીકરણ મુજબ,દોરીના કણોનું સ્થાનાંતર ($y$-દિશામાં) તરંગના પ્રસરણની દિશાને લંબ છે,તેથી તેને લંબગત તરંગ (transverse wave) કહેવાય છે. અહીં સ્થાનાંતર $y$-દિશામાં હોવાથી તેને $y$-ધ્રુવીભૂત તરંગ કહેવાય છે.
વ્યાખ્યા: જો માધ્યમના કણોનું સ્થાનાંતર તરંગના પ્રસરણની દિશાને લંબ એક જ સીધી રેખામાં મર્યાદિત હોય,તો તે તરંગને રેખીય રીતે ધ્રુવીભૂત તરંગ કહેવાય છે. દોરી પરનો દરેક બિંદુ સીધી રેખામાં ગતિ કરતું હોવાથી,આ તરંગને રેખીય રીતે ધ્રુવીભૂત તરંગ કહેવામાં આવે છે. દોરી હંમેશા $xy$-સમતલમાં રહેતી હોવાથી તેને સમતલ ધ્રુવીભૂત તરંગ પણ કહેવાય છે.

Explore More

Similar Questions

દરિયાકિનારા પાસે ઉભેલો એક નિરીક્ષક દર મિનિટે $54$ મોજાં જુએ છે. જો પાણીના મોજાની તરંગલંબાઈ $10 \ m$ હોય,તો પાણીના મોજાનો વેગ .... $m/s$ છે.

માધ્યમમાં એક લંબગત તરંગ $y = A \sin 2(\omega t - kx)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. એવું જોવા મળે છે કે માધ્યમના કણોના મહત્તમ વેગનું મૂલ્ય તરંગના વેગ જેટલું છે. $A$ નું મૂલ્ય શું છે?

તમે શીખ્યા છો કે એક પરિમાણમાં પ્રગામી તરંગને વિધેય $y=f(x, t)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $x$ અને $t$ એ $x-vt$ અથવા $x+vt$ ના સંયોજનમાં હોવા જોઈએ,એટલે કે $y=f(x \pm vt)$. શું આનું પ્રતિપ વિધાન સાચું છે? તપાસો કે શું $y$ માટેના નીચેના વિધેયો પ્રગામી તરંગ દર્શાવી શકે છે:
$(a)$ $(x-vt)^2$
$(b)$ $\log[(x+vt)/x_0]$
$(c)$ $1/(x+vt)$

બે તરંગોના સમીકરણો $y_1 = a \sin(\omega t + kx + 0.57)$ અને $y_2 = a \cos(\omega t + kx)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે, જ્યાં $x$ મીટરમાં અને $t$ સેકન્ડમાં છે. તેમની વચ્ચેનો કળા તફાવત (phase difference) કેટલો છે? $(\pi = 3.14)$

પ્રસરણ પામતા તરંગનું સમીકરણ $y = 25 \sin (20t + 5x)$ છે,જ્યાં $y$ સ્થાનાંતર છે. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo