પ્રક્રિયાના દર અને વેગ અચળાંક પર તાપમાનમાં વધારાની અસર સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મોટાભાગની રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ તાપમાનમાં વધારો કરવાથી ઝડપી બને છે.
ઉદાહરણ: $N_{2}O_{5}$ ના વિઘટનમાં,મૂળ પદાર્થના અડધા જથ્થા માટે લાગતો સમય નીચે મુજબ છે:
તાપમાન $50^{\circ}C$ | $25^{\circ}C$ | $0^{\circ}C$
$t_{1/2}$ $12 \ min$ | $5 \ h$ | $10 \ d$

રાસાયણિક પ્રક્રિયાના દર પર તાપમાનની અસર આર્હેનિયસ સમીકરણ દ્વારા સચોટ રીતે સમજાવી શકાય છે:
$k = A e^{-\frac{E_{a}}{RT}}$
જ્યાં $k$ એ વેગ અચળાંક છે,જે પ્રક્રિયાના દરના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$A$ એ આર્હેનિયસ અવયવ અથવા આવૃત્તિ અવયવ છે (જેને પ્રી-એક્સપોનેન્શિયલ અવયવ પણ કહેવાય છે),જે ચોક્કસ પ્રક્રિયા માટે અચળ છે.
$R$ એ વાયુ અચળાંક $(8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1})$ છે.
$E_{a}$ એ સક્રિયકરણ ઊર્જા $(J \ mol^{-1})$ છે.
સમીકરણની બંને બાજુએ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\ln k = -\frac{E_{a}}{RT} + \ln A$ અથવા $\log k = -\frac{E_{a}}{2.303 RT} + \log A$
આ સમીકરણ પરથી,$\ln k \propto \frac{1}{T}$.
તાપમાનમાં વધારો થવાથી પ્રક્રિયાના દરમાં વધારો થાય છે અને વેગ અચળાંકમાં ઘાતાંકીય વધારો થાય છે.

Explore More

Similar Questions

આર્હેનિયસનું સમીકરણ ....... રીતે લખી શકાય.

સમજાવો: આર્હેનિયસ સમીકરણના આધારે સક્રિયકરણ ઉર્જા (activation energy) નું મૂલ્ય કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે?

Difficult
View Solution

વિધાન : ટ્રાન્ઝિશન સ્ટેટ થિયરી મુજબ,સક્રિયકૃત સંકુલ (activated complex) ના નિર્માણ માટે,કંપનશીલ સ્વતંત્રતાની માત્રા (vibrational degree of freedom) માંથી એક,સ્થાનાંતરિત સ્વતંત્રતાની માત્રા (translational degree of freedom) માં રૂપાંતરિત થાય છે.
કારણ : સક્રિયકૃત સંકુલની ઉર્જા પ્રક્રિયક અણુઓની ઉર્જા કરતા વધારે હોય છે.

સંઘાતવાદ (collision theory) માટે કયું વિધાન ખોટું છે?

પ્રક્રિયાના વેગ અચળાંક પર તાપમાનની શું અસર થાય છે? વેગ અચળાંક પર તાપમાનની આ અસરને જથ્થાત્મક રીતે કેવી રીતે દર્શાવી શકાય?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo