યોગ્ય ઉદાહરણ સાથે માપનમાં અનિશ્ચિતતા અથવા ત્રુટિ સમજાવો.

(N/A) $(1)$ એક પાતળી લંબચોરસ પ્લેટની લંબાઈ $l = 16.2 \text{ cm}$ અને પહોળાઈ $b = 10.1 \text{ cm}$ છે. મીટર સ્કેલનું લઘુત્તમ માપન $0.1 \text{ cm}$ છે,તેથી માપનમાં નિરપેક્ષ ત્રુટિ $0.1 \text{ cm}$ ગણાય.
$l = (16.2 \pm 0.1) \text{ cm}$
$b = (10.1 \pm 0.1) \text{ cm}$
લંબાઈના માપનમાં પ્રતિશત ત્રુટિ:
$\frac{0.1}{16.2} \times 100 \approx 0.6 \%$
$l = (16.2 \pm 0.6 \%) \text{ cm}$
પહોળાઈના માપનમાં પ્રતિશત ત્રુટિ:
$\frac{0.1}{10.1} \times 100 \approx 1 \%$
$b = (10.1 \pm 1 \%) \text{ cm}$
લંબચોરસ પ્લેટનું ક્ષેત્રફળ:
$A = l \times b = 16.2 \times 10.1 = 163.62 \text{ cm}^2$
$A$ માં પ્રતિશત ત્રુટિ:
$\frac{\Delta A}{A} \times 100 = \frac{\Delta l}{l} \times 100 + \frac{\Delta b}{b} \times 100 = 0.6 \% + 1 \% = 1.6 \%$
$\Delta A = \frac{1.6 \times 163.62}{100} \approx 2.6 \text{ cm}^2$
ક્ષેત્રફળ: $A = (163.62 \pm 2.6) \text{ cm}^2$
અહીં લઘુત્તમ સાર્થક અંકો $3$ હોવાથી,ક્ષેત્રફળને $A \approx (164 \pm 3) \text{ cm}^2$ તરીકે દર્શાવવું જોઈએ.
$(2)$ જો પ્રાયોગિક ડેટાનો સેટ '$n$' સાર્થક અંકો સુધી આપવામાં આવ્યો હોય,તો ડેટાને જોડવાથી મળતું પરિણામ સામાન્ય રીતે '$n$' સાર્થક અંકો સુધી માન્ય રહે છે. જોકે,જો ડેટાની બાદબાકી કરવામાં આવે,તો સાર્થક અંકોની સંખ્યા ઘટી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$12.9 \text{ g} - 7.06 \text{ g} = 5.84 \text{ g}$. બાદબાકીમાં આપણે દશાંશ ચિહ્ન પછીના અંકો ધ્યાનમાં લઈએ છીએ. તેથી આ પરિણામ $5.8 \text{ g}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવશે.