આકૃતિ થર્મોકપલ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા નાના $e.m.f.$ ને માપવા માટે એક સાદો પોટેન્શિયોમીટર સર્કિટ દર્શાવે છે. પોટેન્શિયોમીટર વાયર $PQ$ નો અવરોધ $5 \,\Omega$ છે અને ડ્રાઇવર સેલનો $e.m.f.$ $2 \, V$ છે. જો $6.00 \, mV$ નો $e.m.f.$ માપતી વખતે $PQ$ પર $0.600 \, m$ અંતરે સંતુલન બિંદુ મળે,તો અવરોધ $R$ નું મૂલ્ય $\Omega$ માં કેટલું હશે?

આકૃતિમાં $5 \text{ } \Omega$ અવરોધ અને $10 \text{ m}$ લંબાઈ ધરાવતો પોટેન્શિયોમીટરનો તાર $AB$ દર્શાવેલ છે. પ્રાથમિક પરિપથમાં બેટરીનું e.m.f. $5 \text{ V}$ છે અને બાહ્ય અવરોધ $45 \text{ } \Omega$ છે. જો ગૌણ પરિપથમાં રહેલા કોષનું e.m.f. $0.4 \text{ V}$ હોય, તો સંતુલન લંબાઈ $AP$ શોધો. (આંતરિક અવરોધ અવગણ્ય છે) ($\text{ m}$ માં)

પોટેન્શિયોમીટરના પ્રયોગમાં,એક કોષ સાથે સંતુલન લંબાઈ $240 \ cm$ મળે છે. જ્યારે કોષને $2 \ \Omega$ ના અવરોધ સાથે શંટ કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંતુલન લંબાઈ $120 \ cm$ થાય છે. કોષનો આંતરિક અવરોધ ................. $\Omega$ છે.

પોટેન્શીયોમીટરના તારની લંબાઈ $4 \ m$ અને અવરોધ $10 \ \Omega$ છે. તેને $2 \ V$ emf ધરાવતા કોષ સાથે જોડવામાં આવેલ છે. તો તારનો પોટેન્શિયલ ગ્રેડિયન્ટ (એકમ લંબાઈ દીઠ વિદ્યુત સ્થિતિમાનનો તફાવત) કેટલો હશે ($V/m$ માં)?

પોટેન્શિયોમીટર વડે કોષનો આંતરિક અવરોધ નક્કી કરવામાં,સંતુલન લંબાઈના માપનમાં ત્રુટિ $\pm 1 \text{ mm}$ છે. જ્યારે સર્કિટમાં માત્ર કોષને જોડવામાં આવે છે,ત્યારે સંતુલન લંબાઈ $60 \text{ cm}$ પર મળે છે અને જ્યારે કોષને $10 \Omega \pm 2 \%$ ના અવરોધ સાથે શંટ કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંતુલન લંબાઈ $50 \text{ cm}$ પર મળે છે. કોષનો આંતરિક અવરોધ નક્કી કરવામાં ત્રુટિ કેટલી છે ($\%$ માં)?

વિદ્યુતસ્થિતિમાન પ્રચલન (Potential Gradient) ની વ્યાખ્યા આપો અને તેનો $SI$ એકમ લખો.