સાચું વાક્ય શોધો:
$(i)$ સંકરણ એટલે જનીનિક રીતે ભિન્ન વનસ્પતિઓ વચ્ચેનું પર-પરાગનયન.
$(ii)$ બે જાતો વચ્ચેના સંકરણને આંતરજાતીય (interspecific) સંકરણ કહેવાય છે.
$(iii)$ વનસ્પતિમાં ઇચ્છિત લક્ષણોના જનીનો દાખલ કરવાથી જનીનિક રૂપાંતરિત પાક મળે છે.
$(iv)$ બે પ્રજાતિઓની વનસ્પતિઓ વચ્ચેના સંકરણને આંતર-વૈવિધ્યપૂર્ણ (inter-varietal) સંકરણ કહેવાય છે.

ખાલી જગ્યા પૂરો:
$(a)$ વનસ્પતિઓ માટે કુલ . . . . . . પોષકતત્વો આવશ્યક છે.
$(b)$ હવા દ્વારા વનસ્પતિઓને . . . . . . અને . . . . . . પૂરા પાડવામાં આવે છે.
$(c)$ પાણી દ્વારા વનસ્પતિઓને . . . . . . પૂરું પાડવામાં આવે છે.
$(d)$ જમીન વનસ્પતિઓને . . . . . . પોષકતત્વો પૂરા પાડે છે.
$(e)$ . . . . . . પોષકતત્વો મોટી માત્રામાં જરૂરી હોય છે અને તેને . . . . . . કહેવામાં આવે છે.
$(f)$ વનસ્પતિઓ માટે . . . . . . પોષકતત્વો ઓછી માત્રામાં જરૂરી હોય છે અને તેને . . . . . . કહેવામાં આવે છે.

$(a)$ 'મેક્રોન્યુટ્રિઅન્ટ્સ' (ગુરુપોષકતત્વો) અને 'માઈક્રોન્યુટ્રિઅન્ટ્સ' (લઘુપોષકતત્વો) શબ્દો શું સૂચવે છે?
$(b)$ વર્મીકમ્પોસ્ટ અને લીલા ખાતરના નિર્માણનું ટૂંકમાં વર્ણન કરો.

પાક સુધારણામાં સંકરણ (hybridisation) ની ભૂમિકા વિશે ચર્ચા કરો.

વધુ સારું ઉત્પાદન મેળવવા માટે,જયકિશને જંતુનાશકો અને ખાતરોનો ઉપયોગ વધાર્યો. શરૂઆતના વર્ષોમાં તેને વધુ ઉત્પાદન મળ્યું,પરંતુ ત્યારબાદ તેમાં ઘટાડો થયો. તે ખૂબ જ ચિંતિત હતો. તેના મિત્ર મહેશે તેને આ પદ્ધતિ છોડીને સેન્દ્રિય ખાતરનો ઉપયોગ શરૂ કરવા સમજાવ્યો.
$(i)$ ખેતરમાં ખાતરોનો ઉપયોગ શા માટે કરવામાં આવે છે?
$(ii)$ ઉત્પાદનમાં ઘટાડાનું સંભવિત કારણ જણાવો.
$(iii)$ મહેશ દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા બે મૂલ્યો જણાવો.

ખાતર (Compost) અને વર્મીકમ્પોસ્ટ (Vermicompost) વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરો.