અચળ વર્તુળાકાર ગતિ માટે કેન્દ્રગામી બળ અને કેન્દ્રગામી પ્રવેગના સમીકરણો લખો. તેના ઉદાહરણો પણ આપો.

(N/A) જ્યારે $m$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $R$ ત્રિજ્યાના વર્તુળાકાર માર્ગ પર $v$ જેટલી અચળ ઝડપથી ગતિ કરે છે,ત્યારે તે $a = \frac{v^2}{R}$ જેટલો કેન્દ્રગામી અથવા ત્રિજ્યાવર્તી પ્રવેગ અનુભવે છે. આ પ્રવેગની દિશા હંમેશા વર્તુળના કેન્દ્ર તરફ હોય છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,આ પ્રવેગ ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી બળ $F_c = \frac{mv^2}{R}$ છે. આ બળની દિશા પણ વર્તુળના કેન્દ્ર તરફ હોવાથી તેને કેન્દ્રગામી બળ કહેવામાં આવે છે.
વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં કેન્દ્રગામી બળ નીચે મુજબ પ્રાપ્ત થાય છે:
$(1)$ સૂર્યની આસપાસ ફરતા ગ્રહ માટે જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ ગુરુત્વાકર્ષણ બળ દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે.
$(2)$ પરમાણુમાં ન્યુક્લિયસની આસપાસ ફરતા ઇલેક્ટ્રોન માટે જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ કુલંબિયન બળ (વિદ્યુત બળ) દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે.
$(3)$ સમતલ વર્તુળાકાર માર્ગ પર ગતિ કરતા વાહનો માટે જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ ટાયર અને રસ્તા વચ્ચેના ઘર્ષણ બળ દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે.