વિભાજ્ય નિસ્યંદન (Fractional distillation) એવા મિશ્રિત પ્રવાહીઓને અલગ કરવા માટે યોગ્ય છે જેમની વચ્ચે ઉત્કલનબિંદુનો તફાવત આશરે $25\, K$ કે તેથી ઓછો હોય. વિભાજ્ય નિસ્યંદન સાધનોનો કયો ભાગ તેને કાર્યક્ષમ બનાવે છે અને સાદી નિસ્યંદન પ્રક્રિયા કરતા ચડિયાતું બનાવે છે? આકૃતિની મદદથી સમજાવો.

(N/A) વિભાજ્ય નિસ્યંદનને કાર્યક્ષમ બનાવતો મુખ્ય ઘટક 'વિભાજ્ય સ્તંભ' (fractionating column) છે. આ સ્તંભ સામાન્ય રીતે કાચના મણકા અથવા અન્ય નિષ્ક્રિય પદાર્થોથી ભરેલો હોય છે.
$1$. કાચના મણકા બાષ્પને અથડાવા,ઉર્જા ગુમાવવા અને સ્તંભમાં ઉપર ચઢતી વખતે વારંવાર સંઘનન અને બાષ્પીભવનના ચક્રમાંથી પસાર થવા માટે મોટી સપાટી પૂરી પાડે છે.
$2$. આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે ઊંચા ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતો ઘટક વધુ સરળતાથી સંઘનિત થઈને પાત્રમાં પાછો ફરે છે,જ્યારે નીચા ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતો ઘટક બાષ્પ સ્વરૂપે સ્તંભની ટોચ સુધી પહોંચે છે.
$3$. સ્તંભની લંબાઈ આ અલગીકરણ પ્રક્રિયાની કાર્યક્ષમતામાં વધુ વધારો કરે છે,જે ઓછા ઉત્કલનબિંદુના તફાવત ધરાવતા પ્રવાહીઓને અસરકારક રીતે અલગ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
(વિભાજ્ય નિસ્યંદન સાધનોની ગોઠવણી માટે આપેલી આકૃતિ જુઓ.)