ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ગતિ કરતા વિદ્યુતભારિત કણ પર લાગતા ચુંબકીય બળની લાક્ષણિકતાઓ જણાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\overrightarrow{B}$ માં $\vec{v}$ વેગથી ગતિ કરતા $q$ વિદ્યુતભાર પર લાગતું ચુંબકીય બળ $\overrightarrow{F_{m}}$ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે:
$\overrightarrow{F_{m}} = q(\vec{v} \times \overrightarrow{B})$
$\therefore F_{m} = q v B \sin \theta$,જ્યાં $\theta$ એ $\vec{v}$ અને $\overrightarrow{B}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
લાક્ષણિકતાઓ:
$(i)$ આ બળ વિદ્યુતભાર $q$,વેગ $\vec{v}$ અને ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\overrightarrow{B}$ પર આધાર રાખે છે. ઋણ વિદ્યુતભાર પર લાગતું બળ ધન વિદ્યુતભાર પર લાગતા બળની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે.
$(ii)$ આ બળ એ વેગ અને ચુંબકીય ક્ષેત્રનો સદિશ ગુણાકાર છે. જો $\theta = 0^{\circ}$ અથવા $\theta = 180^{\circ}$ હોય,તો $F_{m} = q v B \sin(0^{\circ}) = 0$ અથવા $F_{m} = q v B \sin(180^{\circ}) = 0$ થાય. બળની દિશા વેગ અને ચુંબકીય ક્ષેત્ર બંનેને લંબ હોય છે,જે જમણા હાથના નિયમ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$(iii)$ જો વિદ્યુતભાર સ્થિર હોય $(v = 0)$,તો ચુંબકીય બળ શૂન્ય થાય છે. આમ,માત્ર ગતિશીલ વિદ્યુતભાર જ ચુંબકીય બળ અનુભવે છે.

Explore More

Similar Questions

એક ઇલેક્ટ્રોન ધન $x$-અક્ષની દિશામાં ગતિ કરી રહ્યો છે. તેને $x-y$ સમતલમાં ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં (anticlockwise) વર્તુળાકાર માર્ગે ગતિ કરાવવા માટે,કઈ દિશામાં ચુંબકીય ક્ષેત્ર લાગુ પાડવું જોઈએ?

એક પ્રોટોનને $x$-અક્ષ સાથે $60^{\circ}$ ના ખૂણે $2 \times 10^6 \ m/s$ ની ઝડપથી પ્રક્ષિપ્ત કરવામાં આવે છે. જો $y$-અક્ષની દિશામાં $0.104 \ T$ નું સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્ર લાગુ કરવામાં આવે,તો પ્રોટોનનો માર્ગ કેવો હશે?

$m$ દળ અને $q$ વીજભાર ધરાવતો એક કણ $v$ ઝડપ સાથે ચુંબકીય ક્ષેત્રના વિસ્તારમાં (આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ) પ્રવેશ કરે છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એક વિસ્તાર એવો છે જ્યાં ચુંબકીય ક્ષેત્ર ગેરહાજર છે. આ વિસ્તારમાં પ્રવેશ્યા પછી કણ એક સખત દીવાલ સાથે સ્થિતિસ્થાપક અથડામણ કરે છે. કણનો વેગ તેના પ્રારંભિક વેગની વિરુદ્ધ દિશામાં (anti-parallel) બને તે માટે લાગતો સમય કેટલો હશે?

એક પ્રોટોન $2 \times 10^5 \text{ ms}^{-1}$ ની અચળ ઝડપે પરસ્પર લંબ વિદ્યુત અને ચુંબકીય ક્ષેત્રોના વિસ્તારમાં વિચલિત થયા વગર ગતિ કરે છે. જ્યારે વિદ્યુત ક્ષેત્ર બંધ કરવામાં આવે છે,ત્યારે પ્રોટોન $2 \text{ cm}$ ત્રિજ્યાના વર્તુળાકાર માર્ગ પર ગતિ કરે છે. વિદ્યુત ક્ષેત્રનું મૂલ્ય $x \times 10^4 \text{ N/C}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે. (પ્રોટોનનું દળ $= 1.6 \times 10^{-27} \text{ kg}$ અને વિદ્યુતભાર $e = 1.6 \times 10^{-19} \text{ C}$ લો)

$v = (3 \hat{i} + 2 \hat{j}) \text{ ms}^{-1}$ વેગ ધરાવતો પ્રોટોન $(2 \hat{j} + 3 \hat{k}) \text{ T}$ ના ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરે છે. પ્રોટોનમાં ઉદ્ભવતો પ્રવેગ $\text{ms}^{-2}$ માં શોધો. (પ્રોટોનનો વિશિષ્ટ વીજભાર $= 0.96 \times 10^8 \text{ C kg}^{-1}$)

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo