વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકોના લક્ષણો અને પ્રકારો જણાવો.

(N/A) વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો $(PGRs)$ એ વિવિધ રાસાયણિક બંધારણ ધરાવતા નાના અને સરળ અણુઓ છે.
તેઓ ઇન્ડોલ સંયોજનો (ઇન્ડોલ-$3$-એસેટિક એસિડ,$IAA$); એડેનાઇન વ્યુત્પન્ન ($N^{6}$-ફરફ્યુરાઇલ એમિનો પ્યુરિન,કાઇનેટિન); કેરોટીનોઇડ્સના વ્યુત્પન્ન (એબ્સિસિક એસિડ,$ABA$); ટર્પીન્સ (જિબરેલિક એસિડ,$GA_{3}$) અથવા વાયુઓ (ઇથિલીન,$C_{2}H_{4}$) હોઈ શકે છે.
સાહિત્યમાં વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકોને વનસ્પતિ વૃદ્ધિ પદાર્થો,વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો અથવા ફાઇટોહોર્મોન્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$PGRs$ ના પ્રકારો:
$PGRs$ ને સજીવ વનસ્પતિ દેહમાં તેમના કાર્યોના આધારે મુખ્યત્વે બે જૂથોમાં વહેંચી શકાય છે:
$1$. વનસ્પતિ વૃદ્ધિ પ્રેરકો: આ જૂથ વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપતી પ્રવૃત્તિઓ જેવી કે કોષ વિભાજન,કોષ વિસ્તરણ,ભાત નિર્માણ,ટ્રોપિક વૃદ્ધિ,પુષ્પ સર્જન,ફળ નિર્માણ અને બીજ નિર્માણમાં સામેલ છે. ઉદાહરણ તરીકે ઓક્સિન્સ,જિબરેલિન્સ અને સાયટોકાઇનિન.
$2$. વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અવરોધકો: આ જૂથના $PGRs$ જૈવિક અને અજૈવિક મૂળના ઘા અને તણાવ સામે વનસ્પતિના પ્રતિભાવમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેઓ સુષુપ્તતા અને પર્ણપતન જેવી વિવિધ વૃદ્ધિ અવરોધક પ્રવૃત્તિઓમાં પણ સામેલ છે. એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ આ જૂથમાં આવે છે.
નોંધ: વાયુરૂપ $PGR$,ઇથિલીન,બંને જૂથોમાં બંધ બેસી શકે છે,પરંતુ તે મુખ્યત્વે વૃદ્ધિ અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે.