સ્વયંપોષીઓ દ્વારા ખોરાક બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા બે અકાર્બનિક પદાર્થોના નામ આપો.

નીચેના વાંચો અને $(i)$ થી $(v)$ સુધીના કોઈપણ ચાર પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
લીલી વનસ્પતિઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પોતાનો ખોરાક બનાવે છે અને તેથી તેમને સ્વપોષી (autotrophs) કહેવામાં આવે છે. અન્ય તમામ સજીવો ખોરાક માટે લીલી વનસ્પતિઓ પર આધાર રાખે છે અને તેમને પરપોષી (heterotrophs) કહેવામાં આવે છે. લીલી વનસ્પતિઓ સૂર્યની પ્રકાશ ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે. પ્રતિક્રિયાઓનો પ્રથમ તબક્કો સીધો પ્રકાશ દ્વારા સંચાલિત થાય છે, તેથી તેને પ્રકાશ પ્રતિક્રિયા (light reactions) કહેવામાં આવે છે. પ્રતિક્રિયાઓનો બીજો તબક્કો સીધો પ્રકાશ દ્વારા સંચાલિત નથી પરંતુ પ્રકાશ પ્રતિક્રિયાના ઉત્પાદનો પર આધારિત છે અને તેને અંધકાર પ્રતિક્રિયા (dark reactions) કહેવામાં આવે છે.
$(i)$ પ્રકાશસંશ્લેષણના પ્રકાશ તબક્કા દરમિયાન નીચેનામાંથી શું ઉત્પન્ન થાય છે?
$(a)$ $ATP$
$(b)$ $NADPH$
$(c)$ કાર્બોહાઇડ્રેટ
$(d)$ $(a)$ અને $(b)$ બંને
(ii) પ્રકાશસંશ્લેષણની સમગ્ર પ્રક્રિયામાં, ઉત્પન્ન થયેલ ખાંડના અણુઓની સંખ્યા છે:
$(a)$ $12$
$(b)$ $6$
$(c)$ $4$
$(d)$ $1$
(iii) એક છોડને પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે આદર્શ પરિસ્થિતિઓ પૂરી પાડવામાં આવે છે અને આઇસોટોપ $^{14}CO_2$ આપવામાં આવે છે. જ્યારે પ્રક્રિયાના ઉત્પાદનોનું કાળજીપૂર્વક વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે, ત્યારે ઉત્પાદનોની પ્રકૃતિ શું હશે?
$(a)$ ગ્લુકોઝ અને ઓક્સિજન બંને સામાન્ય છે.
$(b)$ ગ્લુકોઝ અને ઓક્સિજન બંને લેબલ થયેલ છે.
$(c)$ માત્ર ગ્લુકોઝ લેબલ થયેલ છે અને ઓક્સિજન સામાન્ય છે.
$(d)$ માત્ર ઓક્સિજન લેબલ થયેલ છે અને ગ્લુકોઝ સામાન્ય છે.
(iv) ક્લોરોપ્લાસ્ટના વિભાગના ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોગ્રાફના આપેલ આકૃતિ નિરૂપણનો સંદર્ભ લો અને પ્રશ્નનો જવાબ આપો.
ભાગો $X$, $Y$ અને $Z$ ના કાર્યોને યોગ્ય રીતે દર્શાવતો વિકલ્પ પસંદ કરો.

	$X$	$Y$	$Z$
$(a)$	અંધકાર પ્રતિક્રિયા	પ્રકાશ પ્રતિક્રિયા	કાર્બોહાઇડ્રેટ સંશ્લેષણ
$(b)$	પ્રકાશ પ્રતિક્રિયા	કાર્બોહાઇડ્રેટ સંશ્લેષણ	કાર્બોહાઇડ્રેટ સંગ્રહ
$(c)$	પ્રકાશ પ્રતિક્રિયા	કાર્બોહાઇડ્રેટ સંગ્રહ	કાર્બોહાઇડ્રેટ સંશ્લેષણ
$(d)$	કાર્બોહાઇડ્રેટ સંશ્લેષણ	કાર્બોહાઇડ્રેટ સંગ્રહ	કોષરસ આનુવંશિકતા

$(v)$ નીચેની કોષ્ટક પ્રકાશ અને અંધકાર પ્રતિક્રિયાઓ વચ્ચેના તફાવતોનો સારાંશ આપે છે.

	પ્રકાશ પ્રતિક્રિયાઓ	અંધકાર પ્રતિક્રિયાઓ
$(I)$	આને જૈવસંશ્લેષણ તબક્કો પણ કહેવામાં આવે છે.	આને પ્રકાશ-રાસાયણિક તબક્કો પણ કહેવામાં આવે છે.
$(II)$	આ પ્રતિક્રિયાઓ થાઇલેકોઇડ્સ પર થાય છે.	આ પ્રતિક્રિયાઓ ક્લોરોપ્લાસ્ટના સ્ટ્રોમામાં થાય છે.
$(III)$	આ એસિમિલેટરી પાવર એટલે કે $NADPH$ અને $ATP$ ઉત્પન્ન કરે છે.	આ $NADPH$ અને $ATP$ નો વપરાશ કરે છે.
$(IV)$	આ સીધી રીતે પ્રકાશ પર આધારિત છે.	તેઓ પ્રકાશ પ્રતિક્રિયાઓ દરમિયાન સંશ્લેષિત ઉત્પાદનો પર આધાર રાખે છે.

નીચેનામાંથી તફાવતોનો સાચો સમૂહ કયો છે?
$(a)$ $(I)$, $(II)$ અને $(III)$
$(b)$ $(II)$, $(III)$ અને $(IV)$
$(c)$ $(II)$ અને $(III)$
$(d)$ $(I)$ અને $(IV)$

માનવ પાચનતંત્રમાં, $pepsin$ અને $trypsin$ ઉત્સેચકો અનુક્રમે કોના દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે?

$(a)$ પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દરમિયાન થતી ત્રણ ઘટનાઓની યાદી બનાવો. આ પ્રક્રિયામાં વાયુરંધ્રો (stomata) ની ભૂમિકા સમજાવો.
$(b)$ સૂર્યપ્રકાશ પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે જરૂરી છે તે દર્શાવવા માટે એક પ્રયોગનું વર્ણન કરો.

$(a)$ કયો ઉત્સેચક પ્રોટીનના પાચનની શરૂઆત કરે છે? તે જ ગ્રંથિ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા અન્ય ઉત્સેચકનું નામ જણાવો.
$(b)$ જો સ્વાદુપિંડની નળી (pancreatic duct) સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય, તો પ્રોટીન અને કાર્બોહાઇડ્રેટ્સના પાચન પર શું અસર થશે?

વનસ્પતિ કોષમાં સંગ્રહિત ખોરાકનું નામ જણાવો.