Medium
$Le \ Chatelier$ ના સિદ્ધાંતના આધારે,સમજાવો કે નીચેની પ્રક્રિયામાં એમોનિયાનું ઉત્પાદન વધારવા માટે તાપમાન અને દબાણને કેવી રીતે ગોઠવી શકાય: $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$; $\Delta H = -92.38 \ kJ \ mol^{-1}$. અચળ કદ પર ઉપરના પ્રક્રિયા મિશ્રણમાં આર્ગોન ઉમેરવાની શું અસર થશે?
(N/A) $1$. તાપમાનની અસર: પ્રક્રિયા ઉષ્માક્ષેપક $(\Delta H < 0)$ હોવાથી,$Le \ Chatelier$ ના સિદ્ધાંત મુજબ,નીચું તાપમાન $NH_3$ નું ઉત્પાદન વધારવા માટે પુરોગામી પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે. જો કે,ખૂબ નીચા તાપમાને પ્રક્રિયાનો દર ખૂબ ધીમો થઈ જાય છે. તેથી,આશરે $700 \ K$ જેટલું શ્રેષ્ઠ તાપમાન જાળવવામાં આવે છે.
$2$. દબાણની અસર: પુરોગામી પ્રક્રિયામાં મોલની સંખ્યામાં ઘટાડો થાય છે ($4 \ mol$ પ્રક્રિયકોમાંથી $2 \ mol$ નીપજ). $Le \ Chatelier$ ના સિદ્ધાંત મુજબ,ઊંચું દબાણ પુરોગામી પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેથી,ઉત્પાદન વધારવા માટે આશરે $200 \ atm$ જેટલું ઊંચું દબાણ વપરાય છે.
$3$. આર્ગોન ઉમેરવાની અસર: અચળ કદ પર,આર્ગોન જેવા નિષ્ક્રિય વાયુ ઉમેરવાથી પ્રક્રિયક જાતિઓના આંશિક દબાણ કે સાંદ્રતામાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી. પરિણામે,સંતુલન પર કોઈ અસર થતી નથી.
$2$. દબાણની અસર: પુરોગામી પ્રક્રિયામાં મોલની સંખ્યામાં ઘટાડો થાય છે ($4 \ mol$ પ્રક્રિયકોમાંથી $2 \ mol$ નીપજ). $Le \ Chatelier$ ના સિદ્ધાંત મુજબ,ઊંચું દબાણ પુરોગામી પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેથી,ઉત્પાદન વધારવા માટે આશરે $200 \ atm$ જેટલું ઊંચું દબાણ વપરાય છે.
$3$. આર્ગોન ઉમેરવાની અસર: અચળ કદ પર,આર્ગોન જેવા નિષ્ક્રિય વાયુ ઉમેરવાથી પ્રક્રિયક જાતિઓના આંશિક દબાણ કે સાંદ્રતામાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી. પરિણામે,સંતુલન પર કોઈ અસર થતી નથી.
Explore More
Similar Questions
Le $Chatelier$ ના સિદ્ધાંત મુજબ,જો ઘન-પ્રવાહી પ્રણાલીને ગરમી આપવામાં આવે,તો:
Easy
View Solutionનીચેનામાંથી કઈ સંતુલન પ્રણાલીમાં દબાણ વધારવાથી પ્રતિગામી પ્રક્રિયાનો વેગ વધે છે?
Medium
View Solutionનીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયાઓ પર દબાણ વધારવાની અસર થશે? ઉપરાંત,જણાવો કે આ ફેરફારને કારણે પ્રક્રિયા પુરોગામી કે પ્રતિગામી દિશામાં જશે.
$(i)$ $COCl_{2(g)} \longleftrightarrow CO_{(g)} + Cl_{2(g)}$
$(ii)$ $CH_{4(g)} + 2S_{2(g)} \longleftrightarrow CS_{2(g)} + 2H_2S_{(g)}$
$(iii)$ $CO_{2(g)} + C_{(s)} \longleftrightarrow 2CO_{(g)}$
$(iv)$ $2H_{2(g)} + CO_{(g)} \longleftrightarrow CH_3OH_{(g)}$
$(v)$ $CaCO_{3(s)} \longleftrightarrow CaO_{(s)} + CO_{2(g)}$
$(vi)$ $4NH_{3(g)} + 5O_{2(g)} \longleftrightarrow 4NO_{(g)} + 6H_2O_{(g)}$
$(i)$ $COCl_{2(g)} \longleftrightarrow CO_{(g)} + Cl_{2(g)}$
$(ii)$ $CH_{4(g)} + 2S_{2(g)} \longleftrightarrow CS_{2(g)} + 2H_2S_{(g)}$
$(iii)$ $CO_{2(g)} + C_{(s)} \longleftrightarrow 2CO_{(g)}$
$(iv)$ $2H_{2(g)} + CO_{(g)} \longleftrightarrow CH_3OH_{(g)}$
$(v)$ $CaCO_{3(s)} \longleftrightarrow CaO_{(s)} + CO_{2(g)}$
$(vi)$ $4NH_{3(g)} + 5O_{2(g)} \longleftrightarrow 4NO_{(g)} + 6H_2O_{(g)}$
Medium
View Solutionઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા $(M + N \rightleftharpoons P)$ ને $25^o C$ તાપમાને સંતુલન પ્રાપ્ત કરવા દેવામાં આવે છે. $P$ નું નિર્માણ શેના દ્વારા વધારી શકાય છે?
Easy
View Solutionપ્રક્રિયા $SO_{2(g)} + 1/2 O_{2(g)} \rightleftharpoons SO_{3(g)}$ માટે,વિવિધ દબાણે નીપજની ટકાવારી ઉપજ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. તો,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo