એવી સ્થિતિ જણાવો કે જેમાં દ્વિ-આણ્વિય પ્રક્રિયા ગતિકીય રીતે પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા હોય.
(N/A) જ્યારે પ્રક્રિયકોમાંથી એક પ્રક્રિયક મોટા પ્રમાણમાં (excess) હોય ત્યારે દ્વિ-આણ્વિય પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા બને છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ઇથાઇલ એસિટેટનું જળવિભાજન:
$CH_{3}COOC_{2}H_{5} + H_{2}O \rightarrow CH_{3}COOH + C_{2}H_{5}OH$
આ પ્રક્રિયામાં,પાણી મોટા પ્રમાણમાં લેવામાં આવે છે,તેથી પ્રક્રિયા દરમિયાન તેની સાંદ્રતા લગભગ અચળ રહે છે.
આમ,વેગનું સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$Rate = k[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]^{1}[H_{2}O]^{0} = k'[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]$
તેથી,આ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા તરીકે વર્તે છે,જેને આભાસી પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા (pseudo-first-order reaction) પણ કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ઇથાઇલ એસિટેટનું જળવિભાજન:
$CH_{3}COOC_{2}H_{5} + H_{2}O \rightarrow CH_{3}COOH + C_{2}H_{5}OH$
આ પ્રક્રિયામાં,પાણી મોટા પ્રમાણમાં લેવામાં આવે છે,તેથી પ્રક્રિયા દરમિયાન તેની સાંદ્રતા લગભગ અચળ રહે છે.
આમ,વેગનું સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$Rate = k[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]^{1}[H_{2}O]^{0} = k'[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]$
તેથી,આ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા તરીકે વર્તે છે,જેને આભાસી પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા (pseudo-first-order reaction) પણ કહેવામાં આવે છે.
Explore More
Similar Questions
$n$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ $t_{7/8}$ અને $t_{1/2}$ વચ્ચેનો સંબંધ યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે,જ્યાં $t_{7/8}$ એ સાંદ્રતા મૂળ સાંદ્રતાના $1/8$ ભાગની થવા માટે જરૂરી સમય છે?
Difficult
View Solutionએક પ્રક્રિયા $2NO + 2H_2 \longrightarrow N_2 + 2H_2O$ નીચે મુજબની ક્રિયાવિધિ ધરાવે છે:
Step-$I$: $2NO \longrightarrow N_2O_2$
Step-$II$: $N_2O_2 + H_2 \longrightarrow N_2O + H_2O$
Step-$III$: $N_2O + H_2 \longrightarrow N_2 + H_2O$
નીચેનામાંથી કયો પદાર્થ પ્રક્રિયા મધ્યવર્તી (reaction intermediate) છે?
Step-$I$: $2NO \longrightarrow N_2O_2$
Step-$II$: $N_2O_2 + H_2 \longrightarrow N_2O + H_2O$
Step-$III$: $N_2O + H_2 \longrightarrow N_2 + H_2O$
નીચેનામાંથી કયો પદાર્થ પ્રક્રિયા મધ્યવર્તી (reaction intermediate) છે?
Medium
View Solutionનીચેનામાંથી કઈ દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયા છે?
Medium
View Solutionએક કાલ્પનિક પ્રક્રિયા $X_2 + Y_2 \rightarrow 2XY$ ની ક્રિયાવિધિ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ $X_2 \rightarrow X + X$ (ઝડપી)
$(ii)$ $X + Y_2 \rightleftharpoons XY + Y$ (ધીમી)
$(iii)$ $X + Y \rightarrow XY$ (ઝડપી)
પ્રક્રિયાનો કુલ ક્રમ શું હશે?
$(i)$ $X_2 \rightarrow X + X$ (ઝડપી)
$(ii)$ $X + Y_2 \rightleftharpoons XY + Y$ (ધીમી)
$(iii)$ $X + Y \rightarrow XY$ (ઝડપી)
પ્રક્રિયાનો કુલ ક્રમ શું હશે?
$(n-1)^{th}$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે અર્ધ-આયુષ્ય $(t_{1/2})$ અને પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $([R]_0)$ વચ્ચેનો સંબંધ આપો.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo