$5000 \,\mathring{A}$ તરંગલંબાઈ ધરાવતો પ્રકાશ એક સ્લિટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે. સિંગલ સ્લિટ વિવર્તનને કારણે પ્રથમ વિવર્તન ન્યૂનતમ $\theta = 30^o$ પર જોવા મળે છે. તો સ્લિટની પહોળાઈ કેટલી હશે?

પ્રકાશના કિરણનું અવરોધના ખૂણાઓ પરથી વળવાની ઘટનાને શું કહેવામાં આવે છે?

નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો:
$(a)$ એક સ્લિટના વિવર્તનના પ્રયોગમાં, સ્લિટની પહોળાઈ મૂળ પહોળાઈ કરતા બમણી કરવામાં આવે છે. આનાથી મધ્યસ્થ વિવર્તન પટ્ટાના કદ અને તીવ્રતા પર શું અસર પડે છે?
$(b)$ દ્વિ-સ્લિટ પ્રયોગમાં દરેક સ્લિટમાંથી થતું વિવર્તન એ વ્યતિકરણ ભાત સાથે કેવી રીતે સંબંધિત છે?
$(c)$ જ્યારે દૂરના પ્રકાશના સ્ત્રોતમાંથી આવતા પ્રકાશના માર્ગમાં એક નાનો ગોળાકાર અવરોધ મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે અવરોધના પડછાયાના કેન્દ્રમાં એક તેજસ્વી ટપકું દેખાય છે. શા માટે સમજાવો?
$(d)$ બે વિદ્યાર્થીઓ $10 \; m$ ઊંચા રૂમમાં $7 \; m$ ની પાર્ટીશન દીવાલ દ્વારા અલગ પડેલા છે. જો પ્રકાશ અને ધ્વનિ બંને તરંગો અવરોધોની આસપાસ વળી શકતા હોય, તો વિદ્યાર્થીઓ એકબીજાને જોઈ શકતા નથી છતાં તેઓ સરળતાથી વાતચીત કેવી રીતે કરી શકે છે?
$(e)$ કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્ર એ ધારણા પર આધારિત છે કે પ્રકાશ સીધી રેખામાં ગતિ કરે છે. વિવર્તનની અસરો (જે પ્રકાશ નાના છિદ્રો/સ્લિટ્સમાંથી પસાર થાય ત્યારે અથવા નાના અવરોધોની આસપાસ જોવા મળે છે) આ ધારણાને ખોટી સાબિત કરે છે. તેમ છતાં, ઓપ્ટિકલ સાધનોમાં પ્રતિબિંબના સ્થાન અને અન્ય ગુણધર્મોને સમજવા માટે કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્રની ધારણાનો સામાન્ય રીતે ઉપયોગ થાય છે. તેનું સમર્થન શું છે?

પ્રકાશ એક ડિફ્રેક્શન ગ્રેટિંગ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે,જેના દ્વારા પ્રથમ ક્રમનું વિવર્તન $32^\circ$ પર જોવા મળે છે. દ્વિતીય ક્રમનું વિવર્તન કયા ખૂણે જોવા મળશે?

વિવર્તન (diffraction) જોવા માટે અવરોધનું કદ:

પ્રકાશના તરંગો સીધી રેખામાં ગતિ કરતા નથી તે સમજાવતી ઘટનાને ....... કહે છે.