પ્રકાશના તરંગોમાં વ્યતિકરણ (interference) અને વિવર્તન (diffraction) ની ઘટનામાં મુખ્ય તફાવત એ છે કે
- Aવિવર્તન એ સમાન તરંગાગ્રહમાંથી આવતા પ્રકાશની આંતરક્રિયાને કારણે છે,જ્યારે વ્યતિકરણ એ સમાન સ્ત્રોતમાંથી મેળવેલા બે તરંગોની આંતરક્રિયા છે.
- Bવિવર્તન એ સમાન તરંગાગ્રહમાંથી આવતા પ્રકાશની આંતરક્રિયાને કારણે છે,જ્યારે વ્યતિકરણ એ બે અલગ સ્ત્રોતોમાંથી આવતા તરંગોની આંતરક્રિયા છે.
- Cવિવર્તન એ સમાન સ્ત્રોતમાંથી મેળવેલા તરંગોની આંતરક્રિયાને કારણે છે,જ્યારે વ્યતિકરણ એ સમાન તરંગાગ્રહમાંથી પ્રકાશનું વાંકું વળવું છે.
- Dવિવર્તન એ સ્ત્રોતમાંથી પરાવર્તિત તરંગોને કારણે થાય છે જ્યારે વ્યતિકરણ એ સપાટી પરથી તરંગોના વક્રીભવનને કારણે થાય છે.
Explore More
Similar Questions
"રૂમની અંદર ખુલ્લા દરવાજાની પાછળ ઉભેલી વ્યક્તિ દરવાજાની બીજી બાજુ ઉભેલી વ્યક્તિનો અવાજ સાંભળી શકે છે, પરંતુ તેઓ એકબીજાને જોઈ શકતા નથી". આ વિધાન માટે વિવર્તન (diffraction) પર આધારિત એક પ્રયોગ આપો.
Medium
View Solutionએક સાંકડી સ્લિટ પર એકરંગી પ્રકાશનું સમતલ તરંગ-અગ્ર લંબરૂપે આપાત થાય છે. પરિણામે પડદા પર વિવર્તનભાત રચાય છે. તો જ્યાં પ્રથમ ન્યૂનતમ રચાય છે ત્યાં સ્લિટની ઉપરની ધાર અને નીચેની ધાર આગળથી નીકળતા તરંગો વચ્ચેનો કળા-તફાવત કેટલો હશે?
Medium
View Solution$0.014 \ mm$ પહોળાઈની એક સ્લિટ પર એકવર્ણી પ્રકાશ આપાત થાય છે. અવલોકિત બીજી પ્રકાશિત રેખાનું કોણીય સ્થાન $2.81^{\circ}$ છે. તો આપાત પ્રકાશની તરંગલંબાઈ શોધો. $\left[\sin \left(2.81^{\circ}\right)=0.049072\right]$ ($Å$ માં)
$5400 \ \mathring{A}$ તરંગલંબાઈ ધરાવતો લાલ પ્રકાશ એક દૂરના સ્ત્રોતમાંથી $0.80 \ mm$ પહોળી સ્લિટ પર પડે છે. સ્લિટથી $1.4 \ m$ દૂર રાખેલા પડદા પર જોવા મળતા વિવર્તન ભાતમાં મધ્યસ્થ પ્રકાશિત પટ્ટાની બંને બાજુએ પ્રથમ બે અંધારી પટ્ટીઓ વચ્ચેનું અંતર ગણો. ($mm$ માં)
MediumAIIMS 2018
View Solutionએકવર્ણી પ્રકાશનું સમાંતર કિરણપુંજ એક સાંકડી સ્લિટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે. પરિણામી વિવર્તન ભાતમાં મધ્યસ્થ અધિક્તમની કોણીય પહોળાઈ
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo