પ્રાણીઓમાં શ્વસન માટેની સપાટી ખૂબ જ પાતળી અને નાજુક હોય છે. સજીવો આવી સપાટીઓને તેમના શરીરની અંદર કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખે છે?

સજીવ $A$ ના શ્વસન દરમિયાન ગ્લુકોઝનો એક અણુ બે $ATP$ અણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે બીજા સજીવ $B$ ના શ્વસન દરમિયાન ગ્લુકોઝનો એક અણુ $38$ $ATP$ અણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$(a)$ કયો સજીવ જારક શ્વસન કરે છે?
$(b)$ કયો સજીવ અજારક શ્વસન કરે છે?
$(c)$ કયા પ્રકારનો સજીવ,$A$ કે $B$,ગ્લુકોઝનું આલ્કોહોલમાં રૂપાંતર કરી શકે છે?
$(d)$ $A$ જેવું વર્તન કરતા એક સજીવનું નામ આપો.
$(e)$ $B$ જેવું વર્તન કરતા બે સજીવોના નામ આપો.

એક સજીવ $X$ જેના શ્વસન અંગો $A$ છે તે જમીન પર રહે છે. જ્યારે સજીવ $X$ પાણીની અંદર જાય છે, ત્યારે તે ઓક્સિજન સિલિન્ડર વગર લાંબા સમય સુધી જીવિત રહી શકતું નથી. બીજી તરફ, સજીવ $Y$ જેના શ્વસન અંગો $B$ છે તે હંમેશા પાણીમાં રહે છે અને જો તેને પાણીની બહાર કાઢવામાં આવે, તો તે થોડા સમય પછી મૃત્યુ પામે છે. ત્રીજું સજીવ $Z$ જેના શ્વસન અંગો $C$ અને $D$ છે, જે તળાવો, સરોવરો અને નદીઓના કિનારે રહે છે, તે જમીન અને પાણી બંનેમાં સમાન રીતે જીવી શકે છે.
$(a)$ સજીવ $X$ શું હોઈ શકે? શ્વસન અંગો $A$ ના નામ જણાવો.
$(b)$ સજીવ $Y$ શું હોઈ શકે? શ્વસન અંગો $B$ ના નામ જણાવો.
$(c)$ સજીવ $Z$ શું હોઈ શકે? શ્વસન અંગો $C$ અને $D$ ના નામ જણાવો.
$(d)$ $X$, $Y$ અને $Z$ માંથી કયું સજીવ છે:
$(i)$ ઉભયજીવી (Amphibian),
(ii) જલીય (Aquatic),
(iii) સ્થલીય (Terrestrial)?

એક પ્રયોગ દર્શાવ્યા મુજબ ગોઠવવામાં આવ્યો છે. ફ્લાસ્ક $1$ અને $2$ માં ચૂનાનું પાણી છે. ફ્લાસ્ક દ્વારા હવા પમ્પ કરવામાં આવે છે. દસ મિનિટના સમયગાળા પછી ફ્લાસ્ક $1$ અને $2$ માં ચૂનાના પાણીનો દેખાવ કેવો હશે?

વિકલ્પ	ફ્લાસ્ક $1$	ફ્લાસ્ક $2$
$(a)$	ચોખ્ખું	ચોખ્ખું
$(b)$	ચોખ્ખું	સફેદ/ધુંધળું
$(c)$	સફેદ/ધુંધળું	ચોખ્ખું
$(d)$	સફેદ/ધુંધળું	સફેદ/ધુંધળું

પાંચ પ્રાણીઓ $P$, $Q$, $R$, $S$ અને $T$ છે. પ્રાણી $P$ હંમેશા પાણીમાં રહે છે અને શ્વસન માટે તેમાં ઝાલર $(gills)$ હોય છે. પ્રાણી $Q$ પાણી અને જમીન બંને પર રહી શકે છે અને ભીની ત્વચા તથા ફેફસાં બંને દ્વારા શ્વાસ લઈ શકે છે. પ્રાણી $R$ જમીનમાં રહે છે અને માત્ર તેની ત્વચા દ્વારા શ્વાસ લે છે. પ્રાણી $S$ જમીન પર રહે છે અને શ્વસન છિદ્રો $(spiracles)$ અને શ્વાસનળી $(tracheae)$ દ્વારા શ્વાસ લે છે. પ્રાણી $T$ પાણીમાં રહે છે અને તેની કોષરસ પટલ દ્વારા શ્વાસ લે છે. પ્રાણીઓને ઓળખો:
$(a)$ કયું પ્રાણી $Amoeba$ હોઈ શકે?
$(b)$ કયું પ્રાણી દેડકો હોઈ શકે?
$(c)$ કયું પ્રાણી માછલી હોઈ શકે?
$(d)$ કયું પ્રાણી તીડ $(grasshopper)$ હોઈ શકે?
$(e)$ કયું પ્રાણી અળસિયું $(earthworm)$ હોઈ શકે?

સ્નાયુઓમાં ઓક્સિજનની અછતને કારણે ઘણીવાર દોડવીરોના પગમાં ખેંચાણ આવે છે. આ $pyruvate$ ના શેમાં રૂપાંતર થવાને કારણે થાય છે: