બે બિંદુવત વિદ્યુતભારો $q_{A} = 3\; \mu C$ અને $q_{B} = -3\; \mu C$ શૂન્યાવકાશમાં એકબીજાથી $20\; cm$ અંતરે રહેલા છે.
$(a)$ બંને વિદ્યુતભારોને જોડતી રેખા $AB$ ના મધ્યબિંદુ $O$ પર વિદ્યુતક્ષેત્ર કેટલું હશે?
$(b)$ જો આ બિંદુ પર $1.5 \times 10^{-9}\; C$ મૂલ્યનો ઋણ પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર મૂકવામાં આવે,તો તે પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર પર લાગતું બળ કેટલું હશે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) પરિસ્થિતિ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. $O$ એ રેખા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે.
બંને વિદ્યુતભારો વચ્ચેનું અંતર,$AB = 20\; cm = 0.2\; m$.
$\therefore AO = OB = 10\; cm = 0.1\; m$.
વિદ્યુતભાર $q_{A}$ $(+3\; \mu C)$ ને કારણે બિંદુ $O$ પર વિદ્યુતક્ષેત્ર:
$E_{A} = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \cdot \frac{|q_{A}|}{AO^{2}} = 9 \times 10^{9} \times \frac{3 \times 10^{-6}}{(0.1)^{2}} = 2.7 \times 10^{6}\; N/C$ ($A$ થી $B$ ની દિશામાં).
વિદ્યુતભાર $q_{B}$ $(-3\; \mu C)$ ને કારણે બિંદુ $O$ પર વિદ્યુતક્ષેત્ર:
$E_{B} = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \cdot \frac{|q_{B}|}{OB^{2}} = 9 \times 10^{9} \times \frac{3 \times 10^{-6}}{(0.1)^{2}} = 2.7 \times 10^{6}\; N/C$ ($A$ થી $B$ ની દિશામાં).
બંને ક્ષેત્રો એક જ દિશામાં હોવાથી,કુલ વિદ્યુતક્ષેત્ર $E = E_{A} + E_{B} = 5.4 \times 10^{6}\; N/C$ જે $OB$ ની દિશામાં છે.
$(b)$ $O$ પર મૂકવામાં આવેલા પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર $q = -1.5 \times 10^{-9}\; C$ પર લાગતું બળ $F$:
$F = qE = (-1.5 \times 10^{-9}) \times (5.4 \times 10^{6}) = -8.1 \times 10^{-3}\; N$.
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે બળ વિદ્યુતક્ષેત્રની વિરુદ્ધ દિશામાં એટલે કે $OA$ ની દિશામાં લાગે છે.

Explore More

Similar Questions

એક પાતળી અનંત શીટ ચાર્જ અને અનંત લાઇન ચાર્જ જેની ચાર્જ ઘનતા અનુક્રમે $+\sigma$ અને $+\lambda$ છે,તેમને એકબીજાથી $5 \ m$ અંતરે સમાંતર મૂકવામાં આવ્યા છે. બિંદુઓ $P$ અને $Q$ લાઇન ચાર્જથી શીટ ચાર્જ તરફ અનુક્રમે $\frac{3}{\pi} \ m$ અને $\frac{4}{\pi} \ m$ ના લંબ અંતરે છે. $E_P$ અને $E_Q$ એ બિંદુ $P$ અને $Q$ પર પરિણામી વિદ્યુત ક્ષેત્રની તીવ્રતાના મૂલ્યો છે. જો $2|\sigma| = |\lambda|$ માટે $\frac{E_P}{E_Q} = \frac{4}{a}$ હોય,તો $a$ નું મૂલ્ય ........... છે.

નીચેની આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ નિયમિત ષટ્કોણના શિરોબિંદુઓ પર ચાર બિંદુવત વિદ્યુતભારો મૂકવામાં આવ્યા છે. કેન્દ્ર પરનું કુલ વિદ્યુતક્ષેત્ર કેટલું હશે?

Difficult
View Solution

બે વિદ્યુતભારો $9e$ અને $3e$ ને એકબીજાથી $r$ અંતરે મૂકવામાં આવ્યા છે. $9e$ વિદ્યુતભારથી કેટલા અંતરે વિદ્યુતક્ષેત્ર શૂન્ય થશે?

Difficult
View Solution

$0.01 \ m$ ના અંતરે રહેલી બે મોટી વર્તુળાકાર ડિસ્ક આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ સ્વીચ દ્વારા બેટરી સાથે જોડાયેલ છે. $900 \ kg \ m^{-3}$ ઘનતા ધરાવતા વિદ્યુતભારીત તેલના ટીપાં ઉપરની ડિસ્કના કેન્દ્રમાં રહેલા નાના છિદ્રમાંથી મુક્ત કરવામાં આવે છે. જ્યારે કેટલાક તેલના ટીપાં ટર્મિનલ વેગ પ્રાપ્ત કરે છે,ત્યારે ડિસ્ક વચ્ચે $200 \ V$ નો વોલ્ટેજ લાગુ કરવા માટે સ્વીચ બંધ કરવામાં આવે છે. પરિણામે,$8 \times 10^{-7} \ m$ ત્રિજ્યા ધરાવતું તેલનું ટીપું ઊભી ગતિ કરવાનું બંધ કરે છે અને ડિસ્ક વચ્ચે તરે છે. આ તેલના ટીપામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા શોધો (પ્લવન બળને અવગણો,ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ $g = 10 \ m \ s^{-2}$ અને ઇલેક્ટ્રોન પરનો વિદ્યુતભાર $e = 1.6 \times 10^{-19} \ C$ લો):

$10 \; cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા એક વાહક ગોળા પર અજ્ઞાત વિદ્યુતભાર છે. જો ગોળાના કેન્દ્રથી $20 \; cm$ અંતરે વિદ્યુતક્ષેત્ર $1.5 \times 10^{3} \; N/C$ હોય અને તે ત્રિજ્યાવર્તી અંદરની તરફ હોય,તો ગોળા પરનો કુલ વિદ્યુતભાર ($nC$ માં) કેટલો હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo