આલ્કલી ધાતુઓના સામાન્ય ભૌતિક અને રાસાયણિક ગુણધર્મો કયા છે?

(N/A) આલ્કલી ધાતુઓના ભૌતિક ગુણધર્મો:
$1$. તેઓ ખૂબ જ નરમ હોય છે અને સરળતાથી કાપી શકાય છે. સોડિયમ ધાતુને છરી વડે સરળતાથી કાપી શકાય છે.
$2$. તેઓ આછા રંગના હોય છે અને દેખાવમાં મોટાભાગે રૂપેરી સફેદ હોય છે.
$3$. મોટા પરમાણ્વીય કદને કારણે તેમની ઘનતા ઓછી હોય છે. સમૂહમાં $Li$ થી $Cs$ તરફ જતાં ઘનતા વધે છે. આમાં $K$ એક અપવાદ છે,જેની ઘનતા $Na$ કરતા ઓછી છે.
$4$. આલ્કલી ધાતુઓમાં રહેલા ધાત્વિક બંધ ખૂબ જ નિર્બળ હોય છે. તેથી,તેમના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ નીચા હોય છે.
$5$. આલ્કલી ધાતુઓ અને તેમના ક્ષારો જ્યોતને લાક્ષણિક રંગ આપે છે. આ એટલા માટે છે કારણ કે જ્યોતની ગરમી સૌથી બહારની કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનને ઉચ્ચ ઉર્જા સ્તરે ઉત્તેજિત કરે છે. જ્યારે આ ઉત્તેજિત ઇલેક્ટ્રોન પાછો મૂળ સ્થિતિમાં આવે છે,ત્યારે તે વધારાની ઉર્જાને દ્રશ્યમાન પ્રકાશ તરીકે ઉત્સર્જિત કરે છે.
$6$. તેઓ ફોટોઇલેક્ટ્રિક અસર પણ દર્શાવે છે. જ્યારે $Cs$ અને $K$ જેવી ધાતુઓ પર પ્રકાશ પાડવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
આલ્કલી ધાતુઓના રાસાયણિક ગુણધર્મો:
આલ્કલી ધાતુઓ તેમની ઓછી આયનીકરણ એન્થાલ્પીને કારણે ખૂબ જ પ્રતિક્રિયાશીલ હોય છે. સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં પ્રતિક્રિયાશીલતા વધે છે.
$1$. તેઓ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને તેમના હાઇડ્રોક્સાઇડ અને ડાયહાઇડ્રોજન વાયુ બનાવે છે: $2M + 2H_2O \longrightarrow 2M^{+} + 2OH^{\ominus} + H_2$.
$2$. તેઓ ડાયહાઇડ્રોજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને ધાતુ હાઇડ્રાઇડ બનાવે છે: $2M + H_2 \longrightarrow 2M^{+}H^{-}$.
$3$. $Li$ સિવાયની લગભગ તમામ આલ્કલી ધાતુઓ હેલોજન સાથે સીધી પ્રક્રિયા કરીને આયનીય હેલાઇડ બનાવે છે: $2M + Cl_2 \longrightarrow 2MCl$ $(M = Li, K, Rb, Cs)$. નાના $Li^{+}$ આયનની ઉચ્ચ ધ્રુવીભવન શક્તિને કારણે લિથિયમ હેલાઇડ સહસંયોજક હોય છે.
$4$. તેઓ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે. રિડક્શન ક્ષમતા સામાન્ય રીતે સમૂહમાં નીચે તરફ વધે છે,જેમાં $Li$ તેની ઉચ્ચ જલીયકરણ ઉર્જાને કારણે સૌથી પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.
$5$. તેઓ પ્રવાહી એમોનિયામાં ઓગળીને ઘેરા વાદળી રંગના દ્રાવણ બનાવે છે,જે વાહક અને પેરામેગ્નેટિક હોય છે: $M + (x + y)NH_3 \to [M(NH_3)_x]^+ + [e(NH_3)_y]^-$. વાદળી રંગ એમોનિયેટેડ ઇલેક્ટ્રોનને કારણે હોય છે.