વિષમીકરણ (Disproportionation) પ્રક્રિયા એટલે શું? ઉદાહરણ આપો.
(N/A) વિષમીકરણ પ્રક્રિયા એ રેડોક્ષ પ્રક્રિયાનો એક ખાસ પ્રકાર છે જેમાં એક જ સ્પીસીઝમાં રહેલું એક જ તત્વ એકસાથે ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન પામે છે.
ઉદાહરણ: સફેદ ફોસ્ફરસ $(P_4)$ ની સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ફોસ્ફિન $(PH_3)$ અને સોડિયમ હાઇપોફોસ્ફાઇટ $(NaH_2PO_2)$ બને છે.
$P_4 + 3NaOH + 3H_2O \rightarrow PH_3 + 3NaH_2PO_2$
આ પ્રક્રિયામાં,ફોસ્ફરસનો ઓક્સિડેશન આંક $P_4$ માં $0$ થી બદલાઈને $PH_3$ માં $-3$ (રિડક્શન) અને $NaH_2PO_2$ માં $+1$ (ઓક્સિડેશન) થાય છે.
ઉદાહરણ: સફેદ ફોસ્ફરસ $(P_4)$ ની સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ફોસ્ફિન $(PH_3)$ અને સોડિયમ હાઇપોફોસ્ફાઇટ $(NaH_2PO_2)$ બને છે.
$P_4 + 3NaOH + 3H_2O \rightarrow PH_3 + 3NaH_2PO_2$
આ પ્રક્રિયામાં,ફોસ્ફરસનો ઓક્સિડેશન આંક $P_4$ માં $0$ થી બદલાઈને $PH_3$ માં $-3$ (રિડક્શન) અને $NaH_2PO_2$ માં $+1$ (ઓક્સિડેશન) થાય છે.
Explore More
Similar Questions
આપેલ પ્રતિક્રિયાઓમાંથી કઈ પ્રતિક્રિયા વિષમીકરણ (disproportionation) પ્રતિક્રિયાનું ઉદાહરણ નથી?
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા વિષમીકરણ (disproportionation) પ્રક્રિયા છે?
Medium
View Solution$1 \ mol \ MnO_4^{2-}$ તટસ્થ જલીય માધ્યમમાં ડિસપ્રપોરનેશન (disproportionation) પામીને શું આપશે?
Difficult
View Solutionએસિડિક માધ્યમમાં $MnO_{4}^{2-}$ નું અસમાનુપાતીકરણ (disproportionation) બે મેંગેનીઝ સંયોજનો $A$ અને $B$ બનાવે છે. જો $B$ માં $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $A$ કરતા ઓછો હોય,તો $B$ ની સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $(\mu)$ નું મૂલ્ય $BM$ માં $.........$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
આપેલ પ્રક્રિયાના પ્રકારમાંથી $A$,$B$,$C$,$D$ નક્કી કરો.
$H_2O_2 \xrightarrow{R.T} H_2O + \frac{1}{2} O_2$
$H_2O_2 \xrightarrow{R.T} H_2O + \frac{1}{2} O_2$
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo