રેડોક્ષ પ્રક્રિયા એટલે શું? તેના ઉપયોગો સમજાવો.
(N/A) રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં પ્રક્રિયકોના ઓક્સિડેશન આંકમાં થતા ફેરફારને રેડોક્ષ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
રેડોક્ષ પ્રક્રિયા એ ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન પ્રક્રિયાનું સંયોજન છે.
ઉપયોગો:
$i$. આ પ્રક્રિયાઓ ફાર્માસ્યુટિકલ,જૈવિક,ઔદ્યોગિક,ધાતુશાસ્ત્ર અને કૃષિ ક્ષેત્રોમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
$ii$. વ્યવસાયિક હેતુઓ અને વિવિધ પ્રકારના બળતણમાં ઉપયોગ.
$iii$. $NaOH$ ના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં ઉપયોગ.
$iv$. ડ્રાય અને વેટ બેટરીના સંચાલનમાં.
$v$. અત્યંત સક્રિય ધાતુઓ અને અધાતુઓના નિષ્કર્ષણ માટે વિદ્યુત-રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓમાં.
$vi$. હાઇડ્રોજનના ઉત્પાદનમાં.
$vii$. ઓઝોન સ્તરમાં ઓઝોન છિદ્રના વિકાસમાં.
રેડોક્ષ પ્રક્રિયા એ ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન પ્રક્રિયાનું સંયોજન છે.
ઉપયોગો:
$i$. આ પ્રક્રિયાઓ ફાર્માસ્યુટિકલ,જૈવિક,ઔદ્યોગિક,ધાતુશાસ્ત્ર અને કૃષિ ક્ષેત્રોમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
$ii$. વ્યવસાયિક હેતુઓ અને વિવિધ પ્રકારના બળતણમાં ઉપયોગ.
$iii$. $NaOH$ ના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં ઉપયોગ.
$iv$. ડ્રાય અને વેટ બેટરીના સંચાલનમાં.
$v$. અત્યંત સક્રિય ધાતુઓ અને અધાતુઓના નિષ્કર્ષણ માટે વિદ્યુત-રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓમાં.
$vi$. હાઇડ્રોજનના ઉત્પાદનમાં.
$vii$. ઓઝોન સ્તરમાં ઓઝોન છિદ્રના વિકાસમાં.
Explore More
Similar Questions
કૉલમ $I$ માં આપેલી પ્રતિક્રિયાઓને કૉલમ $II$ માં આપેલી પ્રતિક્રિયાઓના સ્વભાવ/નીપજોના પ્રકાર સાથે જોડો.
કૉલમ $I$ કૉલમ $II$ $A$. $O_2^{-} \rightarrow O_2 + O_2^{2-}$ $p$. રેડોક્ષ પ્રતિક્રિયા $B$. $CrO_4^{2-} + H^{+} \rightarrow$ $q$. એક નીપજ ત્રિકોણીય સમતલીય બંધારણ ધરાવે છે $C$. $MnO_4^{-} + NO_2^{-} + H^{+} \rightarrow$ $r$. ડાયમેરિક બ્રિજ્ડ ટેટ્રાહેડ્રલ મેટલ આયન $D$. $NO_3^{-} + H_2SO_4 + Fe^{2+} \rightarrow$ $s$. અસમાનુપાતીકરણ (disproportionation)
| કૉલમ $I$ | કૉલમ $II$ |
| $A$. $O_2^{-} \rightarrow O_2 + O_2^{2-}$ | $p$. રેડોક્ષ પ્રતિક્રિયા |
| $B$. $CrO_4^{2-} + H^{+} \rightarrow$ | $q$. એક નીપજ ત્રિકોણીય સમતલીય બંધારણ ધરાવે છે |
| $C$. $MnO_4^{-} + NO_2^{-} + H^{+} \rightarrow$ | $r$. ડાયમેરિક બ્રિજ્ડ ટેટ્રાહેડ્રલ મેટલ આયન |
| $D$. $NO_3^{-} + H_2SO_4 + Fe^{2+} \rightarrow$ | $s$. અસમાનુપાતીકરણ (disproportionation) |
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં $HNO_3$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તતું નથી?
Medium
View Solutionનીચેના સમીકરણોને ઓક્સિડેશન આંકની પદ્ધતિ દ્વારા સંતુલિત કરો:
$(a) Fe^{+2} + H^{+} + Cr_2O_7^{-2} \to Cr^{+3} + Fe^{+3} + H_2O$
$(b) I_2 + NO_3^- \to NO_2 + IO_3^-$
$(c) I_2 + S_2O_3^{-2} \to I^{-} + S_4O_6^{-2}$
$(d) MnO_4^- + C_2O_4^{-2} \to Mn^{+2} + CO_2$
$(a) Fe^{+2} + H^{+} + Cr_2O_7^{-2} \to Cr^{+3} + Fe^{+3} + H_2O$
$(b) I_2 + NO_3^- \to NO_2 + IO_3^-$
$(c) I_2 + S_2O_3^{-2} \to I^{-} + S_4O_6^{-2}$
$(d) MnO_4^- + C_2O_4^{-2} \to Mn^{+2} + CO_2$
Difficult
View Solutionએસિડિક માધ્યમમાં $10 \, mL$ $Fe^{2+}$ દ્રાવણના ટાઇટ્રેશન માટે $20 \, mL$ $0.02 \, M$ $K_2Cr_2O_7$ દ્રાવણનો ઉપયોગ થાય છે. $Fe^{2+}$ દ્રાવણની મોલારિટી ........... $\times 10^{-2} \, M$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
એસિડિક દ્રાવણમાં હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ પર $0.5 \ N \ KMnO_4$ ના $100 \ mL$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા $1 \ atm$ અને $273 \ K$ પર માપવામાં આવતા $O_{2(g)}$ નું કદ કેટલું હશે? પ્રક્રિયા માટેનું હાડપિંજર સમીકરણ છે: $KMnO_4 + H_2SO_4 + H_2O_2 \to K_2SO_4 + MnSO_4 + O_2 + H_2O$.
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo