નીચેનામાંથી કયું પોષક તત્વ ખાતરોમાં ઉપલબ્ધ નથી?

પાક ઉત્પાદનને અસર કરતા કોઈપણ બે અજૈવિક પરિબળો જણાવો.

પાક સુધારણામાં સંકરણ (hybridisation) ની ભૂમિકા વિશે ચર્ચા કરો.

ભારતમાં લગભગ $45 \%$ ખેતીલાયક જમીન પિયત વગરની છે,અને વરસાદની અછતને કારણે ઘણીવાર પાક નિષ્ફળ જાય છે,જેનાથી દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે. આ પરિસ્થિતિએ ગ્રામજનોને વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ અને જળસ્ત્રાવ વ્યવસ્થાપનનો ઉપયોગ કરવા માટે પ્રેરિત કર્યા.
$(i)$ પિયત (Irrigation) એટલે શું?
$(ii)$ ખેતીલાયક જમીનને પાણી પૂરું પાડવા માટે અપનાવી શકાય તેવી બે અલગ-અલગ પ્રકારની સિંચાઈ પદ્ધતિઓની યાદી આપો.
$(iii)$ રાજન પાસે કયા મૂલ્યો છે જેણે ગ્રામજનોને તેમની સમસ્યા દૂર કરવામાં મદદ કરી?

આકૃતિ બે પાક ખેતરો [પ્લોટ $A$ અને $B$] દર્શાવે છે જેમને અનુક્રમે છાણિયા ખાતર (manures) અને રાસાયણિક ખાતરો દ્વારા સારવાર આપવામાં આવી છે,અન્ય પર્યાવરણીય પરિબળોને સમાન રાખીને. આલેખનું અવલોકન કરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
$(i)$ પ્લોટ $B$ માં ઉત્પાદનમાં અચાનક વધારો અને પછી ક્રમશઃ ઘટાડો કેમ જોવા મળે છે?
$(ii)$ પ્લોટ $A$ ના આલેખમાં સૌથી ઉચ્ચ શિખર થોડું મોડું કેમ આવે છે?
$(iii)$ બંને આલેખની અલગ પેટર્નનું કારણ શું છે?

લીલા ખાતરનો ફાયદો શું છે?