Flagella and Cytoskeleton Questions in Gujarati

(D) કોષરસ કંકાલ (cytoskeleton) એ કોષરસમાં હાજર તંતુમય પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓનું એક વિસ્તૃત જાળું છે,જે સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules),સૂક્ષ્મ તંતુઓ (microfilaments) અને મધ્યવર્તી તંતુઓનું બનેલું હોય છે. તે યાંત્રિક આધાર,પ્રચલન અને કોષનો આકાર જાળવી રાખવા જેવી વિવિધ મહત્વપૂર્ણ ક્રિયાઓમાં ભાગ લે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
કોષરસ કંકાલ એ સુકોષકેન્દ્રીય કોષોના કોષરસમાં જોવા મળતા પ્રોટીનયુક્ત તંતુઓનું એક જટિલ જાળું છે.
તે મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના પ્રોટીન તંતુઓનું બનેલું હોય છે:
$1$. સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીનમાંથી બનેલી).
$2$. સૂક્ષ્મ તંતુઓ (એક્ટિન અને માયોસિન પ્રોટીનમાંથી બનેલા).
$3$. મધ્યવર્તી તંતુઓ (કેરાટિન,વિમેન્ટિન,ડેસ્મિન અને લેમિન જેવા પ્રોટીનમાંથી બનેલા).
આ રચનાઓ કોષને યાંત્રિક આધાર,ગતિશીલતા અને કોષનો આકાર જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

(B) પ્રાણી અને વનસ્પતિ બંનેના કશા (અને પક્ષ્મો) માં સૂક્ષ્મનલિકાઓની લાક્ષણિક $9+2$ ગોઠવણી જોવા મળે છે.
આ રચનામાં પરિઘ તરફ નવ સૂક્ષ્મનલિકાની જોડ (doublets) વર્તુળાકારમાં ગોઠવાયેલી હોય છે,જે કેન્દ્રમાં રહેલી બે એકલ સૂક્ષ્મનલિકાઓને ઘેરે છે.
આ $9+2$ એક્સોનેમલ (axonemal) રચના સુકોષકેન્દ્રી કશા અને પક્ષ્મોમાં જોવા મળતી એક સમાન લાક્ષણિકતા છે.

(A) કોષરસ કંકાલ એ કોષરસમાં હાજર તંતુમય પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓનું એક વિસ્તૃત જાળું છે.
તેમાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના પ્રોટીન તંતુઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. સૂક્ષ્મનલિકાઓ (Microtubules) (ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીનમાંથી બનેલી).
$2$. સૂક્ષ્મતંતુઓ (Microfilaments) (એક્ટિન પ્રોટીનમાંથી બનેલી).
$3$. મધ્યવર્તી તંતુઓ (Intermediate filaments) (વિવિધ તંતુમય પ્રોટીનમાંથી બનેલી).
તેથી,કોષરસ કંકાલમાં $3$ પ્રકારના તંતુઓ હોય છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રી કશાનું અક્ષસૂત્ર (axoneme) સામાન્ય રીતે સૂક્ષ્મનલિકાઓની $9+2$ ગોઠવણી દર્શાવે છે.
આ રચનામાં,પરિઘીય વિસ્તારમાં $9$ દ્વિતીયક (doublet) સૂક્ષ્મનલિકાઓ ગોઠવાયેલી હોય છે.
વધુમાં,કેન્દ્રીય વિસ્તારમાં $2$ એકલ (singlet) સૂક્ષ્મનલિકાઓ આવેલી હોય છે.
તેથી,પરિઘીય વિસ્તારમાં રહેલી સૂક્ષ્મનલિકાઓની સંખ્યા $9$ દ્વિતીયક છે,જે કુલ $18$ વ્યક્તિગત સૂક્ષ્મનલિકાઓ $(9 \times 2 = 18)$ થાય છે.

(A) સૂક્ષ્મનલિકાઓ એ કોષરસ કંકાલના બંધારણીય ઘટકો છે,જે ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે.
તેઓ કોષવિભાજન દરમિયાન દ્વિ-ધ્રુવીય ત્રાક (spindle apparatus) બનાવીને મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે સમભાજન અને અર્ધીકરણ દરમિયાન રંગસૂત્રોના અલગીકરણમાં મદદ કરે છે.
તેઓ કોષનો આકાર જાળવી રાખવા અને કોષીય વહન માટે પણ જવાબદાર છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) આદિકોષકેન્દ્રીય અને સુકોષકેન્દ્રીય કશા રચનાત્મક રીતે એકબીજાથી અલગ હોય છે.
$1$. આદિકોષકેન્દ્રીય કશા $flagellin$ પ્રોટીનની બનેલી હોય છે અને તેમાં સૂક્ષ્મનલિકાઓ (microtubules) હોતી નથી. તે ભ્રમણીય (rotary) ગતિ કરે છે.
$2$. સુકોષકેન્દ્રીય કશા $tubulin$ પ્રોટીનની બનેલી હોય છે અને તેમાં સૂક્ષ્મનલિકાઓની લાક્ષણિક $9+2$ ગોઠવણી જોવા મળે છે. તે ચાબુક જેવી અથવા વળાંકવાળી ગતિ કરે છે.
$3$. તેથી,મુખ્ય તફાવત સૂક્ષ્મનલિકાઓની ગોઠવણી અને તેમના દ્વારા દર્શાવવામાં આવતા હલનચલનના પ્રકારમાં રહેલો છે.

(C) કોષરસ કંકાલ એ સુકોષકેન્દ્રીય કોષોના કોષરસમાં જોવા મળતું પ્રોટીનયુક્ત તંતુઓનું એક જટિલ જાળીદાર માળખું છે. તે મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના બંધારણોનું બનેલું છે: સૂક્ષ્મનલિકાઓ (microtubules),સૂક્ષ્મતંતુઓ (microfilaments) અને મધ્યવર્તી તંતુઓ (intermediate filaments). આ બંધારણો ટ્યુબ્યુલિન અને એક્ટિન જેવા પ્રોટીનમાંથી બનેલા હોય છે,જે કોષને યાંત્રિક આધાર,પ્રચલન અને કોષનો આકાર જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

(B) કોષરસ કંકાલ મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના પ્રોટીન તંતુઓનું બનેલું હોય છે: સૂક્ષ્મનલિકાઓ,સૂક્ષ્મતંતુઓ અને મધ્યવર્તી તંતુઓ.
$1$. સૂક્ષ્મનલિકાઓનો વ્યાસ આશરે $25 \ nm$ હોય છે અને તે ટ્યુબ્યુલિન ડાયમર્સની બનેલી હોય છે.
$2$. મધ્યવર્તી તંતુઓનો વ્યાસ $8-12 \ nm$ હોય છે અને તે વિવિધ તંતુમય પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે.
$3$. સૂક્ષ્મતંતુઓ (જેને એક્ટિન તંતુઓ પણ કહેવાય છે) નો વ્યાસ આશરે $6 \ nm$ હોય છે અને તે એક્ટિન $(G-actin)$ નામના એક જ પ્રકારના મોનોમરના બનેલા હોય છે.
તેથી,$6 \ nm$ વ્યાસ ધરાવતો અને એક જ પ્રકારના મોનોમરનો બનેલો ઘટક સૂક્ષ્મતંતુ છે.

(A) સુકોષકેન્દ્રીય કોષોના કોષરસમાં પ્રોટીનયુક્ત તંતુઓનું એક જટિલ જાળું હોય છે જેને સામૂહિક રીતે કોષરસ કંકાલ (cytoskeleton) કહેવામાં આવે છે.
આ કોષરસ કંકાલ પ્રોટીન તંતુઓના ત્રણ મુખ્ય પ્રકારોનું બનેલું છે: $1$. સૂક્ષ્મ તંતુઓ,$2$. સૂક્ષ્મ નલિકાઓ,અને $3$. મધ્યવર્તી તંતુઓ.
આ સંરચનાઓ કોષને યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડે છે,કોષનો લાક્ષણિક આકાર જાળવી રાખે છે અને કોષની અંદરના વહન તેમજ દિશાત્મક હલનચલનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,કોષરસ કંકાલની હાજરી એ મુખ્ય કારણ છે કે જેના લીધે સુકોષકેન્દ્રીય કોષો વિવિધ આકારો ધારણ કરી શકે છે અને દિશાત્મક હલનચલન કરી શકે છે.

(N/A) $\Rightarrow$ કશા (Flagella): બેક્ટેરિયલ કોષો પ્રચલનશીલ અથવા અપ્રચલનશીલ હોઈ શકે છે. જો તે પ્રચલનશીલ હોય,તો તેમની કોષદીવાલમાંથી પાતળા તંતુમય પ્રવર્ધો નીકળે છે જેને કશા કહે છે. બેક્ટેરિયામાં કશાની સંખ્યા અને ગોઠવણીમાં વિવિધતા જોવા મળે છે. બેક્ટેરિયલ કશા ત્રણ ભાગોની બનેલી હોય છે - તંતુ (filament),અંકુશ (hook) અને તલકાય (basal body). તંતુ એ સૌથી લાંબો ભાગ છે જે કોષની સપાટીથી બહારની તરફ વિસ્તરેલો હોય છે.
$\Rightarrow$ પિલી (Pili): પિલી એ વિશિષ્ટ પ્રોટીનમાંથી બનેલી લાંબી નલિકાકાર રચનાઓ છે. તે સપાટી પરની રચનાઓ છે પરંતુ પ્રચલનમાં કોઈ ભૂમિકા ભજવતી નથી.
$\Rightarrow$ ફિમ્બ્રી (Fimbriae): ફિમ્બ્રી એ કોષમાંથી બહાર નીકળતા નાના બ્રશ જેવા તંતુઓ છે. કેટલાક બેક્ટેરિયામાં,તે બેક્ટેરિયાને ઝરણાંના પથ્થરો સાથે અને યજમાન પેશીઓ સાથે જોડવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) $\Rightarrow$ કોષરસમાં આવેલી તંતુમય પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓના જટિલ જાળાને સામૂહિક રીતે કોષરસ કંકાલ (Cytoskeleton) કહેવામાં આવે છે. તે યાંત્રિક આધાર,પ્રચલન અને કોષનો આકાર જાળવી રાખવા જેવા ઘણા કાર્યોમાં સંકળાયેલું છે.
$\Rightarrow$ કોષરસ કંકાલ ત્રણ પ્રકારના તંતુઓનું બનેલું છે: સૂક્ષ્મ તંતુઓ (Microfilaments),સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (Microtubules) અને મધ્યવર્તી તંતુઓ (Intermediate filaments).
$\Rightarrow$ સૂક્ષ્મ તંતુઓ એક્ટિન જેવા પ્રોટીનના બનેલા હોય છે. તેઓ છૂટાછવાયા અથવા સમાંતર અથવા જાળા સ્વરૂપે ગોઠવાયેલા હોય છે. તેઓ અમીબીય ગતિ,કોષરસનું પરિભ્રમણ અને દ્રવ્યોના સ્થળાંતર જેવા કાર્યો કરે છે. તેઓ કોષીય ગતિ અથવા કોષના આકારમાં ફેરફાર સાથે સંકળાયેલા છે.
$\Rightarrow$ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીનની બનેલી પોલા નળીઓ છે. તેઓ કોષનો આકાર જાળવવામાં,કોષીય ગતિ અને દ્રવ્યોના કોષીય વહનમાં મદદ કરે છે. કોષવિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રોના સ્થળાંતર માટે તે જરૂરી છે.
$\Rightarrow$ મધ્યવર્તી તંતુઓ ટકાઉ અને મજબૂત પ્રોટીન તંતુઓ છે. તેઓ તંતુઓની ટોપલી જેવી રચના બનાવે છે અને અન્ય તંતુઓને આધાર આપે છે.

(C) કોષરસ કંકાલ એ કોષરસમાં હાજર રહેલા તંતુમય પ્રોટીનયુક્ત બંધારણોનું એક વિસ્તૃત જાળું છે,જેમાં સૂક્ષ્મ નલિકાઓ,સૂક્ષ્મ તંતુઓ (એક્ટિન તંતુઓ) અને મધ્યવર્તી તંતુઓનો સમાવેશ થાય છે.
તે કોષને બંધારણીય આધાર પૂરો પાડે છે,કોષનો આકાર જાળવી રાખે છે અને મોટર પ્રોટીન દ્વારા કોષની ગતિશીલતા તથા કોષની અંદરના વહનમાં મદદ કરે છે.

(A) સૂક્ષ્મનલિકાઓ (Microtubules) એ કોષોમાં સૌથી મોટા કોષપિંજરના તંતુઓ છે અને તે સમગ્ર કોષરસમાં જોવા મળે છે.
તેઓ તંતુમય આંતરકોષીય રચનાઓ છે જે તમામ સુકોષકેન્દ્રીય કોષોમાં વિવિધ પ્રકારની હલનચલન માટે જવાબદાર છે.
તેઓ કોષકેન્દ્ર અને કોષવિભાજન,આંતરકોષીય રચનાનું આયોજન અને આંતરકોષીય વહન તેમજ પક્ષ્મ અને કશાની ગતિશીલતામાં સામેલ છે.
તેઓ બે ગોળાકાર પ્રોટીન,$\alpha$-ટ્યુબ્યુલિન અને $\beta$-ટ્યુબ્યુલિનના ડાયમરના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બને છે.

(D) કોષરસ કંકાલ એ કોષરસમાં જોવા મળતા પ્રોટીનયુક્ત તંતુઓનું એક જટિલ જાળું છે.
તે કોષને યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે કોષના લાક્ષણિક આકારને જાળવી રાખવા માટે જવાબદાર છે.
તે વિવિધ પ્રકારના કોષીય પ્રચલન અને કોષની અંદરના વહન સાથે પણ સંકળાયેલું છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો કોષરસ કંકાલના કાર્યો છે.

(D) આદિકોષકેન્દ્રીય કશા ફ્લેજેલિન પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે અને તેમાં પરિભ્રમણીય (rotary) હલનચલન જોવા મળે છે. તેમાં $9+2$ માઇક્રોટ્યુબ્યુલર ગોઠવણીનો અભાવ હોય છે.
સુકોષકેન્દ્રીય કશા ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે,તેમાં $9+2$ માઇક્રોટ્યુબ્યુલર આયોજન હોય છે અને તે ચાબુક જેવું (bending) હલનચલન દર્શાવે છે.
તેથી,તેઓ તેમના માઇક્રોટ્યુબ્યુલર આયોજન અને હલનચલનના પ્રકારમાં નોંધપાત્ર રીતે અલગ પડે છે.

(C) માઇક્રોફિલામેન્ટ્સ એક્ટિન પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે અને તે કોષનો આકાર જાળવી રાખવા,સાયક્લોસિસ (કોષરસનું પરિભ્રમણ) અને સ્યુડોપોડિયાના નિર્માણમાં સામેલ હોય છે. જોકે,વનસ્પતિ કોષોમાં કોષ વિભાજન દરમિયાન કોષ પ્લેટનું નિર્માણ મુખ્યત્વે ફ્રેગ્મોપ્લાસ્ટ દ્વારા થાય છે,જે ગોલ્ગી પુટિકાઓ અને $ER$ ના ઘટકોમાંથી બને છે,માઇક્રોફિલામેન્ટ્સ દ્વારા નહીં.

(D) સુકોષકેન્દ્રીય કશા $9+2$ ગોઠવણી ધરાવતા સૂક્ષ્મનલિકાઓ (microtubules) ની બનેલી હોય છે,જે $tubulin$ પ્રોટીનમાંથી બને છે.
આ સૂક્ષ્મનલિકાઓ $nexin$ લિંક્સ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે અને હલનચલન માટે $dynein$ આર્મ્સનો ઉપયોગ કરે છે જે $ATP$ ના જળવિભાજન દ્વારા કાર્ય કરે છે.
$Flagellin$ પ્રોટીન ખાસ કરીને આદિકોષકેન્દ્રીય કશામાં જોવા મળે છે,સુકોષકેન્દ્રીય કશામાં નહીં.
તેથી,સુકોષકેન્દ્રીય કશા બનાવતા પ્રોટીન $dynein$,$tubulin$ અને $nexin$ છે.

(B) સૂક્ષ્મનલિકાઓનું $9+2$ આયોજન એ સુકોષકેન્દ્રી પક્ષ્મો અને કશાના અક્ષસૂત્ર (axoneme) ની લાક્ષણિકતા છે.
આ આયોજનમાં,$9$ પરિઘવર્તી સૂક્ષ્મનલિકાની જોડ અને $2$ મધ્યસ્થ એકલ સૂક્ષ્મનલિકાઓ હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,તારાકેન્દ્ર અને તલકાયમાં $9+0$ આયોજન જોવા મળે છે,જેમાં $9$ પરિઘવર્તી ત્રિપુટીઓ હોય છે પરંતુ કોઈ મધ્યસ્થ સૂક્ષ્મનલિકાઓ હોતી નથી.

(C) સ્પિન્ડલ (તર્કુ) સૂક્ષ્મ નલિકાઓના બનેલા હોય છે. સૂક્ષ્મ નલિકાઓ એ કોષરસકંકાલના ઘટકો છે જે ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીનમાંથી બનેલા હોય છે,જે કોષવિભાજન (સમભાજન અને અર્ધીકરણ) દરમિયાન રંગસૂત્રોને વ્યવસ્થિત અને અલગ કરવાનું કાર્ય કરે છે.

(D) સૂક્ષ્મનલિકાઓ $(Microtubules)$ એ $Tubulin$ પ્રોટીનમાંથી બનેલી પોલા, નળાકાર રચનાઓ છે.
કોષવિભાજન (સમભાજન) દરમિયાન રંગસૂત્રોના અલગીકરણમાં સામેલ તર્કુ તંતુઓ $(Mitotic \text{ } spindle)$ એ સૂક્ષ્મનલિકાઓના બનેલા હોય છે.

(C) ત્રાક તંતુઓ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules) ના બનેલા હોય છે.
સૂક્ષ્મ નલિકાઓ એ નળાકાર રચનાઓ છે જે ટ્યુબ્યુલિન તરીકે ઓળખાતા ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન એકમોના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા બને છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,આ $\alpha$-ટ્યુબ્યુલિન અને $\beta$-ટ્યુબ્યુલિન ડાયમર્સના બનેલા હોય છે.
તેથી,ત્રાક તંતુઓ $\alpha$ અને $\beta$ ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીનના બનેલા હોય છે.

(B) બેક્ટેરિયલ કશા (Flagella) મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગોની બનેલી હોય છે: તંતુ (Filament),અંકુશ (Hook) અને તલકાય (Basal body).
$1$. તંતુ એ સૌથી લાંબો ભાગ છે જે કોષની સપાટીથી બહારની તરફ વિસ્તરેલો હોય છે.
$2$. અંકુશ એ તંતુને તલકાય સાથે જોડે છે.
$3$. તલકાય એ કોષીય આવરણમાં ગોઠવાયેલી મોટર જેવી રચના છે,જે કશાને આધાર આપે છે અને પરિભ્રમણ માટે બળ પૂરું પાડે છે.
આથી,આ ત્રણેય ઘટકો બેક્ટેરિયલ કશાના લાક્ષણિક ભાગો છે.

(B) આદિકોષકેન્દ્રીય કોષોમાં,કશા એ ચલિતતા માટે જવાબદાર મુખ્ય રચના છે.
$I -$ પિલિ એ વિશિષ્ટ પ્રોટીનમાંથી બનેલી લાંબી નલિકાકાર રચનાઓ છે,જે મુખ્યત્વે સંયુગ્મન ($DNA$ નું સ્થળાંતર) માં ભાગ લે છે.
$II -$ કશા એ કોષદીવાલમાંથી નીકળતી પાતળી,તંતુમય રચનાઓ છે જે પ્રોપેલર તરીકે કાર્ય કરે છે અને બેક્ટેરિયાને ચલિતતા પ્રદાન કરે છે.
$III -$ ફિમ્બ્રી એ કોષની સપાટી પરથી નીકળતા નાના બ્રશ જેવા તંતુઓ છે,જે બેક્ટેરિયાને ખડકો અથવા યજમાન પેશીઓ સાથે ચોંટવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,માત્ર કશા જ ચલિતતામાં ભાગ લે છે.

(B) કોષરસકંકાલ એ કોષરસમાં આવેલી તંતુમય પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓનું એક વિસ્તૃત જાળું છે.
તે મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના પ્રોટીન તંતુઓનું બનેલું છે: સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીન),સૂક્ષ્મ તંતુઓ (એક્ટિન પ્રોટીન) અને મધ્યવર્તી તંતુઓ (વિવિધ તંતુમય પ્રોટીન).
તેથી,કોષરસકંકાલ પ્રોટીનનું બનેલું છે.

(C) કોષરસકંકાલ એ કોષરસમાં આવેલી તંતુમય પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓનું એક જટિલ જાળું છે. તેમાં મુખ્ય $3$ પ્રકારના ઘટકો આવેલા હોય છે:
$1$. સૂક્ષ્મનલિકાઓ (Microtubules)
$2$. સૂક્ષ્મતંતુઓ (Microfilaments - Actin filaments)
$3$. મધ્યવર્તી તંતુઓ (Intermediate filaments).
તેથી,સાચો જવાબ $3$ છે.

(D) કોષરસકંકાલ એ કોષરસમાં હાજર સૂક્ષ્મનલિકાઓ (microtubules),સૂક્ષ્મતંતુઓ (microfilaments) અને મધ્યવર્તી તંતુઓ (intermediate filaments) થી બનેલી તંતુમય પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓનું એક જટિલ જાળું છે.
તેના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. યાંત્રિક આધાર: તે કોષને બંધારણીય મજબૂતી પૂરી પાડે છે.
$2$. ચલિતતા: તે કોષના હલનચલન અને કોષની અંદર અંગિકાઓના સ્થળાંતરમાં મદદરૂપ થાય છે.
$3$. કોષનો આકાર જાળવી રાખવો: તે કોષને તેનો લાક્ષણિક આકાર અને બાહ્યકારવિદ્યા જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો કોષરસકંકાલના કાર્યો છે.

(D) કોષરસમાં આવેલા સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules),સૂક્ષ્મ તંતુઓ (microfilaments) અને મધ્યવર્તી તંતુઓ (intermediate filaments) થી બનેલી તંતુમય પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓના જટિલ નેટવર્કને સામૂહિક રીતે કોષરસ કંકાલ (કોષપિંજર) કહેવામાં આવે છે.
તે યાંત્રિક આધાર,પ્રચલન અને કોષના આકારની જાળવણી જેવા ઘણા કાર્યોમાં સામેલ છે.

(A) સાચો જવાબ $(A)$ ત્રિજ્યાવર્તી તંતુક (Radial spoke) છે.
પક્ષ્મ અને કશાની રચનામાં,અક્ષસૂત્ર (axoneme) સૂક્ષ્મનલિકાઓની $9+2$ ગોઠવણી ધરાવે છે.
પરિઘવર્તી સૂક્ષ્મનલિકાની જોડીઓ મધ્યસ્થ આવરણ સાથે જોડાયેલી હોય છે,જે બે મધ્યસ્થ સૂક્ષ્મનલિકાઓને ઘેરે છે,આ જોડાણ ત્રિજ્યાવર્તી તંતુક (radial spokes) તરીકે ઓળખાતી રચનાઓ દ્વારા થાય છે.
કુલ $9$ ત્રિજ્યાવર્તી તંતુક હોય છે,જે દરેક પરિઘવર્તી જોડીમાંથી મધ્યસ્થ આવરણ સુધી વિસ્તરે છે.