Taxonomical Aids Questions in Gujarati

(D) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિના નમૂનાઓનો સંગ્રહ છે,જેને સૂકવીને,દબાવીને અને શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે.
આ નમૂનાઓ,હર્બેરિયમ શીટ્સ પરની માહિતી સાથે,ભવિષ્યના ઉપયોગ માટે એક સંગ્રહસ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.
વનસ્પતિ સંગ્રહાલય સામાન્ય રીતે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ (જેમ કે કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓ) અને સંશોધન સંસ્થાઓ દ્વારા વનસ્પતિશાસ્ત્ર અને વર્ગીકરણવિદ્યાના અભ્યાસ માટે જાળવવામાં આવે છે.
વનસ્પતિ ઉદ્યાનો પણ ઘણીવાર તેઓ ઉગાડતી વનસ્પતિઓની જાતિઓના દસ્તાવેજીકરણ માટે વનસ્પતિ સંગ્રહાલય જાળવે છે.
તેથી,વનસ્પતિ સંગ્રહાલય ઉપર જણાવેલ તમામ સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા છે.

(B) હર્બેરિયમ પત્ર એ સૂકવેલા અને દબાવેલા વનસ્પતિ નમૂનાઓને સંગ્રહિત કરવા માટે વપરાતી પ્રમાણિત કદની શીટ ($29 \times 41.5 \text{ cm}$ અથવા $11.5 \times 16.5 \text{ inches}$) છે.
નમૂના વિશે માહિતી આપવા માટે, હર્બેરિયમ પત્ર પર એક લેબલ ચોંટાડવામાં આવે છે.
આ લેબલ સામાન્ય રીતે પત્રના નીચેના જમણા ખૂણે મૂકવામાં આવે છે.
લેબલમાં સંગ્રહની તારીખ અને સ્થળ, અંગ્રેજી, સ્થાનિક અને વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ, કુળ અને સંગ્રહ કરનારનું નામ જેવી માહિતી હોય છે.

(D) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય માટે વનસ્પતિ નમૂનાઓની બનાવટ એક વ્યવસ્થિત પ્રક્રિયા છે.
$1$. $\text{એકત્રીકરણ}$: વનસ્પતિના નમૂનાઓને ક્ષેત્રમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવે છે.
$2$. $\text{દાબન}$: એકત્રિત કરેલા નમૂનાઓને કાગળની શીટ્સ વચ્ચે દબાવીને સપાટ કરવામાં આવે છે.
$3$. $\text{શુષ્કન}$: નમૂનાઓમાંથી ભેજ દૂર કરવા અને સડતા અટકાવવા માટે તેમને સૂકવવામાં આવે છે.
આ તમામ પગલાં વનસ્પતિ નમૂના તૈયાર કરવા માટે જરૂરી હોવાથી, સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) વનસ્પતિ ઉદ્યાનો એ વિશિષ્ટ ઉદ્યાનો છે જેમાં સંદર્ભ માટે જીવંત વનસ્પતિઓનો સંગ્રહ હોય છે. આ ઉદ્યાનોમાં વનસ્પતિની જાતિઓ ઓળખવિધિના હેતુ માટે ઉગાડવામાં આવે છે અને દરેક વનસ્પતિ પર તેનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય/વૈજ્ઞાનિક નામ અને તેનું કુળ દર્શાવતું લેબલ લગાવેલું હોય છે.
વનસ્પતિ સંગ્રહાલય (હર્બેરિયમ) એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિ નમૂનાઓનું સંગ્રહસ્થાન છે,જેને સૂકવીને,દબાવીને અને શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે. આ શીટ્સને વર્ગીકરણની સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત પદ્ધતિ મુજબ ગોઠવવામાં આવે છે.
વનસ્પતિ ઉદ્યાન અને વનસ્પતિ સંગ્રહાલય બંને આવશ્યક વર્ગીકરણીય સાધનો તરીકે કાર્ય કરે છે જે વનસ્પતિ સંશોધન,ઓળખવિધિ અને વનસ્પતિ વિવિધતાના અભ્યાસ માટે સુવિધાઓ પૂરી પાડે છે.

(C) વનસ્પતિ સંગ્રહાલયમાં સૂકવેલા વનસ્પતિના નમૂનાઓની જાળવણી માટે વિવિધ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. શુષ્કન (Drying): વનસ્પતિને કાગળની શીટ્સ વચ્ચે દબાવીને સૂકવવામાં આવે છે.
$2$. વિષાક્તન (Poisoning): ફૂગ અને જીવાતોના હુમલાથી બચાવવા માટે,સૂકવેલા નમૂનાઓ પર $HgCl_2$ (મર્ક્યુરિક ક્લોરાઈડ) જેવા રસાયણોનો છંટકાવ કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાને વિષાક્તન કહેવામાં આવે છે.
$3$. આરોપણ (Mounting): ત્યારબાદ નમૂનાઓને હર્બેરિયમ શીટ્સ પર ચોંટાડવામાં આવે છે.
તેથી,નમૂનાઓની જાળવણી માટે રસાયણોનો ઉપયોગ કરવાની પ્રક્રિયાને વિષાક્તન કહે છે.

(C) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં,વનસ્પતિના નમૂનાઓ એકત્રિત કરવામાં આવે છે,સૂકવવામાં આવે છે અને દબાવવામાં આવે છે. આ સૂકવેલા નમૂનાઓને ફૂગના હુમલા અને કીટકોથી થતા નુકસાનથી બચાવવા માટે,તેમને મર્ક્યુરિક ક્લોરાઇડ $(HgCl_2)$ જેવા રસાયણોથી ઉપચારિત કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાને વિષાક્તન (Poisoning) કહેવામાં આવે છે. ફ્યુમિગેશન એ સંગ્રહસ્થાનમાં જીવાતોને નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ છે,પરંતુ હર્બેરિયમ શીટ્સને જૈવિક સડોથી બચાવવા માટે કરવામાં આવતી પ્રક્રિયાને વિષાક્તન કહેવાય છે.

(B) સેન્ટ્રલ નેશનલ હર્બેરિયમ એ ભારતનું સૌથી મોટું અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ હર્બેરિયમ (વનસ્પતિ સંગ્રહાલય) પૈકીનું એક છે. તે કોલકતાના શિબપુર ખાતે આવેલા ઇન્ડિયન બોટનિક ગાર્ડનમાં આવેલું છે. તેમાં વર્ગીકરણ સંબંધી સંશોધન અને ઓળખવિધિ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા સૂકા વનસ્પતિના નમૂનાઓનો વિશાળ સંગ્રહ છે.

(A) $Herbarium$ (વનસ્પતિ સંગ્રહાલય) એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિના નમૂનાઓનો સંગ્રહસ્થાન છે,જેને સૂકવીને,દાબીને અને કાગળની શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે.
આ શીટ્સને વર્ગીકરણની સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત પદ્ધતિ મુજબ ગોઠવવામાં આવે છે.
આ નમૂનાઓ,વનસ્પતિ સંગ્રહાલય શીટ્સ પરની તેમની માહિતી સાથે,ભવિષ્યના અભ્યાસ માટે સંગ્રહસ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિ નમૂનાઓનો સંગ્રહ છે જેમને સૂકવીને,દબાવીને અને કાગળ પર સાચવવામાં આવે છે. તે વર્ગીકરણીય અભ્યાસમાં ઝડપી સંદર્ભ તરીકે ઉપયોગી છે,પરંતુ તે આધુનિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિ તૈયાર કરવા માટેની 'ચાવી' (keys) પૂરી પાડતા નથી; ચાવીઓ એ વિરોધાભાસી લક્ષણો પર આધારિત અલગ વિશ્લેષણાત્મક સાધનો છે.
કારણ $R$ સાચું છે કારણ કે વનસ્પતિ સંગ્રહાલય વૈજ્ઞાનિકોને સાચવેલા નમૂનાઓનો ઉપયોગ કરીને વનસ્પતિની બાહ્યાકાર વિદ્યા,વિતરણ અને નામકરણનો અભ્યાસ કરવાની સુવિધા પૂરી પાડે છે.
તેથી,$A$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.

(B) 'હર્બેરિયમ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ બોટની' એ વડોદરા,ગુજરાતમાં આવેલી મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી ઓફ બરોડા ખાતે આવેલું એક જાણીતું વનસ્પતિ સંગ્રહાલય છે. તે આ પ્રદેશમાં વનસ્પતિના નમૂનાઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સંગ્રહસ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય માટે વનસ્પતિ નમૂનાઓની બનાવટમાં નીચે મુજબના વ્યવસ્થિત પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. વિષાક્તન (Poisoning): સૂકવેલા વનસ્પતિ નમૂનાને ફૂગ અને જીવાતથી બચાવવા માટે રસાયણો (જેમ કે મર્ક્યુરિક ક્લોરાઈડ) વડે સારવાર આપવામાં આવે છે.
$2$. આરોપણ (Mounting): સૂકવેલા અને વિષાક્ત કરેલા નમૂનાને ગુંદર અથવા એડહેસિવ ટેપની મદદથી હર્બેરિયમ શીટ પર કાળજીપૂર્વક ચોંટાડવામાં આવે છે.
$3$. નામ-નિર્દેશન (Labeling): હર્બેરિયમ શીટ પર એક લેબલ લગાવવામાં આવે છે,જેમાં એકત્રીકરણની તારીખ અને સ્થળ,અંગ્રેજી અને સ્થાનિક નામ,કુળ અને એકત્ર કરનાર વ્યક્તિનું નામ જેવી માહિતીનો સમાવેશ થાય છે.
આ તમામ પગલાં વનસ્પતિ સંગ્રહાલય નમૂના તૈયાર કરવા માટે અનિવાર્ય હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ સૂકવેલા,દબાવેલા અને સંગ્રહિત વનસ્પતિના નમૂનાઓનો સંગ્રહ છે જે કાગળની શીટ્સ પર આરોપિત કરવામાં આવે છે.
આ શીટ્સને હર્બેરિયમ શીટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વનસ્પતિ સંગ્રહાલય શીટનું પ્રમાણિત માપ $29 \ cm \times 41 \ cm$ (અથવા $11.5 \ inches \times 16.5 \ inches$) હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિ નમૂનાઓનો સંગ્રહસ્થાન છે,જેને સૂકવીને,દબાવીને અને કાગળના પત્ર પર સાચવવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિ સંગ્રહાલય પત્રો પર એકત્રિત કરવાની તારીખ અને સ્થળ,અંગ્રેજી,સ્થાનિક અને વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ,કુળ અને એકત્ર કરનાર વ્યક્તિનું નામ જેવી માહિતી નોંધવામાં આવે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે કારણ કે તે વનસ્પતિ સંગ્રહાલય લેબલ પરની પ્રમાણભૂત વિગતો છે.

(B) $Herbarium$ (વનસ્પતિ સંગ્રહાલય) એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિ નમૂનાઓનું સંગ્રહસ્થાન છે,જેને સૂકવીને,દબાવીને અને કાગળની શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે. આ શીટ્સને વર્ગીકરણની સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત પદ્ધતિ મુજબ ગોઠવવામાં આવે છે. આ નમૂનાઓ,હર્બેરિયમ શીટ્સ પરના તેમના વર્ણન સાથે,વર્ગીકરણના અભ્યાસ માટે ભવિષ્યના ઉપયોગ માટે સંગ્રહસ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય $(Herbarium)$ એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિના નમૂનાઓનું સંગ્રહસ્થાન છે,જેને સૂકવીને,દબાવીને અને કાગળની શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે.
આ શીટ્સને વર્ગીકરણની સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત પદ્ધતિ મુજબ ગોઠવવામાં આવે છે.
આ નમૂનાઓ,વનસ્પતિ સંગ્રહાલય શીટ્સ પરની તેમની માહિતી સાથે,ભવિષ્યના ઉપયોગ માટે સંગ્રહસ્થાન અથવા ભંડાર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ કાગળની શીટ્સ પર લગાવવામાં આવેલા સૂકા,દબાવેલા અને સંગ્રહિત વનસ્પતિના નમૂનાઓનો સંગ્રહ છે. હર્બેરિયમ શીટ પર આ નમૂનાઓની લાંબા ગાળાની જાળવણી અને સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે,તેમને સામાન્ય રીતે દોરા વડે ટાંકા લઈને અથવા એડહેસિવ ટેપ (સેલોટેપ) લગાવીને જોડવામાં આવે છે. આનાથી નમૂનાને હેન્ડલિંગ અને સંગ્રહ દરમિયાન નીચે પડતા કે નુકસાન થતા અટકાવી શકાય છે. તેથી,વનસ્પતિ સંગ્રહાલયની તૈયારીમાં આ બંને પદ્ધતિઓ પ્રમાણભૂત છે.

(D) વનસ્પતિ ઉદ્યાન એ જીવંત વનસ્પતિઓનો સંગ્રહ ધરાવતા વિશિષ્ટ ઉદ્યાનો છે જે સંદર્ભ માટે ઉપયોગી છે.
આ ઉદ્યાનો વિવિધ પ્રકારની માહિતી પૂરી પાડે છે:
$1$. પરિસ્થિતિકીય: વનસ્પતિઓને તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાન જેવી પરિસ્થિતિમાં જોઈને આપણે તેમની પર્યાવરણીય જરૂરિયાતો સમજી શકીએ છીએ.
$2$. આર્થિક: ઘણા વનસ્પતિ ઉદ્યાનો ઔષધીય,લાકડા કે ખોરાક તરીકે ઉપયોગી વનસ્પતિઓનું પ્રદર્શન કરે છે,જે આર્થિક માહિતી આપે છે.
$3$. લોક-વનસ્પતિશાસ્ત્રીય: તે સ્થાનિક સંસ્કૃતિઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી વનસ્પતિઓનું જતન કરે છે,જે પરંપરાગત ઉપયોગો વિશે સમજ આપે છે.
તેથી,વનસ્પતિ ઉદ્યાનમાંથી આ તમામ પ્રકારની માહિતી મેળવી શકાય છે.

(B) $Herbarium$ (વનસ્પતિ સંગ્રહાલય) એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિના નમૂનાઓનું સંગ્રહસ્થાન છે,જેને સૂકવીને,દબાવીને અને કાગળની શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે. આ શીટ્સને વર્ગીકરણની સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત પદ્ધતિ મુજબ ગોઠવવામાં આવે છે. નમૂનાઓ સાથે,$Herbarium$ વનસ્પતિશાસ્ત્રના સાહિત્ય માટે પણ ભંડાર તરીકે કામ કરે છે,જેમાં વનસ્પતિસૂચિ (floras),પરિચય પુસ્તિકાઓ,લઘુપુસ્તિકાઓ અને કેટલોગનો સમાવેશ થાય છે,જે વર્ગીકરણના અભ્યાસમાં ઝડપી સંદર્ભ પ્રણાલી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય નમૂના તૈયાર કરવા માટેનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. એકત્રીકરણ: ક્ષેત્રમાંથી વનસ્પતિ સામગ્રી એકત્રિત કરવી.
$2$. દાબન (Pressing): નમૂનાને સપાટ કરવા માટે બ્લોટિંગ પેપર વચ્ચે રાખવો.
$3$. શુષ્કન (Drying): સડો અટકાવવા માટે નમૂનામાંથી ભેજ દૂર કરવો.
$4$. વિષાક્તન (Poisoning): ફૂગ કે કીટકોના હુમલાને રોકવા માટે નમૂનાને રસાયણો (જેમ કે $HgCl_2$) વડે ઉપચારિત કરવો.
$5$. આરોપણ (Mounting): સૂકવેલા નમૂનાને હર્બેરિયમ શીટ પર ચોંટાડવો.
$6$. લેબલિંગ અને સંગ્રહ.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો ક્રમ એકત્રીકરણ,દાબન,શુષ્કન,વિષાક્તન છે.

(B) નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યુઝિયમ,જેનો ઉલ્લેખ ઘણીવાર જૈવિક વર્ગીકરણવિદ્યા અને ઐતિહાસિક સંગ્રહોના સંદર્ભમાં કરવામાં આવે છે,તે લંડન,ઇંગ્લેન્ડમાં આવેલું છે. તે કુદરતી ઇતિહાસના નમૂનાઓ માટે વિશ્વના સૌથી પ્રખ્યાત સંગ્રહાલયોમાંનું એક છે.

(A) રોયલ બોટાનિક ગાર્ડન્સ,ક્યુ,એ ઇંગ્લેન્ડના દક્ષિણ-પશ્ચિમ લંડનના ક્યુ (Kew) ખાતે આવેલું વિશ્વનું પ્રખ્યાત વનસ્પતિ ઉદ્યાન છે.
તે વનસ્પતિશાસ્ત્રના સંશોધન અને શિક્ષણ માટેનું એક મુખ્ય કેન્દ્ર છે,જે વિશ્વના સૌથી મોટા અને વૈવિધ્યસભર વનસ્પતિ સંગ્રહો ધરાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) ફોરેસ્ટ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(FRI)$ એ ભારતમાં વનસંશોધન ક્ષેત્રની એક અગ્રણી સંસ્થા છે. તે ઉત્તરાખંડના દહેરાદુન ખાતે આવેલી છે. આ સંસ્થા સાથે જોડાયેલ વનસ્પતિ સંગ્રહાલય દેશના સૌથી મહત્વપૂર્ણ વનસ્પતિ સંગ્રહાલય પૈકીનું એક છે,જેમાં વનસ્પતિના નમૂનાઓનો વિશાળ સંગ્રહ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) વનસ્પતિ ઉદ્યાનો એ વિશિષ્ટ ઉદ્યાનો છે જેમાં સંદર્ભ માટે જીવંત વનસ્પતિઓનો સંગ્રહ હોય છે.
આ ઉદ્યાનોમાં વનસ્પતિની જાતિઓને ઓળખવિધિના હેતુ માટે ઉગાડવામાં આવે છે અને દરેક વનસ્પતિ પર તેનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય/વૈજ્ઞાનિક નામ અને તેનું કુળ દર્શાવતી લેબલ લગાવવામાં આવે છે.
આ ઉદ્યાનો વનસ્પતિની આધુનિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓના અભ્યાસ અને સ્થાપના માટે વ્યાપક માહિતી પૂરી પાડે છે.

(B) વનસ્પતિ સંગ્રહાલયમાં,વનસ્પતિના નમૂનાઓને સૂકવીને,દબાવીને અને શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે. આ સૂકવેલા નમૂનાઓને ફૂગ,કીટકો અને ભેજના હુમલાથી બચાવવા માટે,સામાન્ય રીતે $Naphthalene$ ની ગોળીઓ અથવા $Mercuric$ $Chloride$ $(HgCl_2)$ નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. $Naphthalene$ કીટકો અને જીવાતો સામે રક્ષણ આપે છે,જ્યારે સંગ્રહની પ્રક્રિયા નમૂનાઓને લાંબા ગાળાના અભ્યાસ માટે સુરક્ષિત રાખે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) $I.$ સાચું: વનસ્પતિ સંગ્રહાલય નમૂનાઓ વનસ્પતિઓને દબાવીને અને સૂકવીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.
$II.$ સાચું: વનસ્પતિ સંગ્રહાલય પત્ર પરનું લેબલ (સામાન્ય રીતે નીચે જમણી બાજુએ) તારીખ,સંગ્રહનું સ્થળ,અંગ્રેજી/સ્થાનિક/વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ,કુળ અને સંગ્રહકર્તાનું નામ નોંધે છે.
$III.$ ખોટું: વનસ્પતિ ઉદ્યાનોમાં સંદર્ભ માટે જીવંત વનસ્પતિઓ હોય છે. સંગ્રહાલયોમાં સચવાયેલા નમૂનાઓ,રેખાચિત્રો અને સ્લાઇડ્સ હોય છે.
$IV.$ સાચું: વનસ્પતિ ઉદ્યાનો એ વિશિષ્ટ ઉદ્યાનો છે જેમાં સંદર્ભ માટે જીવંત વનસ્પતિઓનો સંગ્રહ હોય છે.

(D) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિ નમૂનાઓનો સંગ્રહ છે જેને સૂકવીને,દબાવીને અને કાગળની શીટ પર સાચવવામાં આવે છે.
આ નમૂનાઓ,હર્બેરિયમ શીટ પરની માહિતી સાથે મળીને નીચે મુજબની માહિતી પૂરી પાડે છે:
$1$. એકત્રિત કરેલ વનસ્પતિ નમૂનાઓની ઓળખવિધિ.
$2$. નવા શોધાયેલા વનસ્પતિ નમૂનાઓની ઓળખવિધિ.
$3$. વર્ગીકરણીય સંશોધન માટે સામગ્રી પૂરી પાડવી.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(A) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં,વનસ્પતિના નમૂનાઓમાંથી ભેજ દૂર કરવા માટે તેમને દબાવીને સૂકવવામાં આવે છે. આ હેતુ માટે બ્લોટિંગ પેપર અથવા સમાચારપત્રનો સામાન્ય રીતે ઉપયોગ થાય છે કારણ કે તે વનસ્પતિના પેશીઓમાંથી ભેજને અસરકારક રીતે શોષી લે છે,જે સડો અટકાવે છે અને નમૂનાને યોગ્ય રીતે જાળવવામાં મદદ કરે છે.

(C) હર્બેરિયમ પત્ર એ કાગળની શીટ પર લગાવવામાં આવેલ સૂકવેલ અને દબાવેલ વનસ્પતિનો નમૂનો છે.
વૈજ્ઞાનિક ઉપયોગિતા માટે,હર્બેરિયમ પત્ર પર એક લેબલ લગાવવામાં આવે છે.
આ લેબલ પર નોંધવામાં આવતી માહિતીમાં સામાન્ય રીતે નીચેની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. એકત્રીકરણની તારીખ અને સ્થળ.
$2$. અંગ્રેજી,સ્થાનિક અને વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ.
$3$. વનસ્પતિનું કુળ.
$4$. એકત્ર કરનારનું નામ.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,એકત્રીકરણની તારીખ અને એકત્રીકરણનું સ્થળ બંને પ્રમાણિત માહિતી છે,પરંતુ હર્બેરિયમ લેબલ પર નોંધવામાં આવતી મુખ્ય વિગતોમાં 'એકત્રીકરણની તારીખ' અનિવાર્ય છે.

(A) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિ નમૂનાઓનું સંગ્રહસ્થાન છે જેને સૂકવીને,દબાવીને અને શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે.
આ નમૂનાઓને ફૂગ,કીટકો અને જીવાતોથી બચાવવા માટે,તેમના પર મર્ક્યુરિક ક્લોરાઈડ (પોઈઝનિંગ) જેવા રસાયણોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે અને ફ્યુમિગેશન કરવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે જાળવણી એ વનસ્પતિ સંગ્રહાલયનો મુખ્ય હેતુ છે,અને કારણ $R$ સાચું છે કારણ કે તે આ રક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે વપરાતી ચોક્કસ પદ્ધતિઓ સમજાવે છે.
આમ,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) વનસ્પતિ સંગ્રહાલયની તૈયારીમાં વનસ્પતિ નમૂનાઓને ભવિષ્યના અભ્યાસ માટે સાચવવા માટે એક વ્યવસ્થિત પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. $Collection$ (એકત્રીકરણ): પ્રથમ પગલું તંદુરસ્ત વનસ્પતિ નમૂનાઓ એકત્રિત કરવાનું છે.
$2$. $Pressing$ (દાબન): નમૂનાઓને સપાટ કરવા માટે બ્લોટિંગ પેપર અથવા છાપાના કાગળની વચ્ચે રાખવામાં આવે છે.
$3$. $Drying$ (શુષ્કન): ફૂગના વિકાસને રોકવા માટે નમૂનાઓમાંથી ભેજ દૂર કરવા માટે તેને સૂકવવામાં આવે છે.
$4$. $Poisoning$ (વિષાક્તન): સૂકવેલા નમૂનાઓને જીવાતોથી બચાવવા માટે $HgCl_2$ (મર્ક્યુરિક ક્લોરાઇડ) જેવા રસાયણો સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.
$5$. $Mounting$ (આરોપણ): અંતે,નમૂનાઓને હર્બેરિયમ શીટ્સ પર ચોંટાડવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Collection, Pressing, Drying, Poisoning$ છે.

(D) 'મ્યુઝિયમ ઑફ નેચરલ હિસ્ટ્રી' (નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યુઝિયમ) એ લંડન,બ્રિટન ખાતે આવેલી વિશ્વવિખ્યાત સંસ્થા છે. તે પ્રાકૃતિક ઇતિહાસના વિવિધ વિભાગોના નમૂનાઓનો વિશાળ સંગ્રહ ધરાવે છે.

(A) હર્બેરિયમમાં વનસ્પતિના નમૂનાઓને એકત્રિત કરીને,સૂકવીને,દબાવીને હર્બેરિયમ શીટ પર લગાવવામાં આવે છે. આ સૂકવેલા નમૂનાઓને ફૂગ અને જીવાતથી બચાવવા માટે 'ફ્યુમિગેશન' (ધૂમ્રણ) નામની પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. ફ્યુમિગેશનમાં નમૂનાઓને રાસાયણિક બાષ્પ (જેમ કે $HgCl_2$ અથવા $CS_2$) ના સંપર્કમાં લાવવામાં આવે છે જેથી લાંબા સમય સુધી તેનું પરિરક્ષણ થઈ શકે.

(C) મહાકાય વડ $(Ficus \text{ benghalensis})$ એ ભારતના કોલકાતાના શિબપુરમાં આવેલા ઇન્ડિયન બોટાનિકલ ગાર્ડનમાં આવેલું એક વિશાળ વડનું વૃક્ષ છે. તે તેના પ્રચંડ કદ માટે પ્રખ્યાત છે અને વિશ્વના સૌથી મોટા વૃક્ષોમાંનું એક છે.

(B) જૂનાગઢ,ગુજરાતમાં આવેલ સક્કરબાગ પ્રાણીઉદ્યાન એ ભારતના સૌથી જૂના પ્રાણીઉદ્યાનોમાંનું એક છે. તે એશિયાટિક સિંહોના સંવર્ધન કાર્યક્રમ માટે જાણીતું છે.

(B) વનસ્પતિ ઉદ્યાનો એ વિશિષ્ટ ઉદ્યાનો છે જેમાં સંદર્ભ માટે જીવંત વનસ્પતિઓનો સંગ્રહ હોય છે. તે સામાન્ય રીતે વનસ્પતિ વર્ગીકરણવિદ્યા અને સંરક્ષણના અભ્યાસને સરળ બનાવવા માટે શૈક્ષણિક અને સંશોધન સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા હોય છે. બીજી તરફ,પ્રાણી ઉદ્યાનો એવી જગ્યાઓ છે જ્યાં જંગલી પ્રાણીઓને માનવીય દેખરેખ હેઠળ સુરક્ષિત વાતાવરણમાં રાખવામાં આવે છે. તેથી,વનસ્પતિ ઉદ્યાનો પ્રાણી ઉદ્યાનો સાથે સંકળાયેલા હોતા નથી.

(C) વનસ્પતિ ઉદ્યાનો (Botanical gardens) એ વિશિષ્ટ ઉદ્યાનો છે જે સંદર્ભ માટે જીવંત વનસ્પતિઓનો સંગ્રહ ધરાવે છે. આ ઉદ્યાનો મુખ્યત્વે સંશોધન,સંરક્ષણ અને શૈક્ષણિક હેતુઓ માટે સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. તેથી,વનસ્પતિ વર્ગીકરણવિદ્યા અને જૈવવિવિધતાના અભ્યાસને સરળ બનાવવા માટે તે સામાન્ય રીતે યુનિવર્સિટીઓ,સંશોધન કેન્દ્રો અથવા અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા હોય છે.

(D) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિના નમૂનાઓનું સંગ્રહસ્થાન છે,જેને સૂકવીને,દબાવીને અને કાગળની શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિ સંગ્રહાલય શીટ્સને વર્ગીકરણની સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત પદ્ધતિ મુજબ ગોઠવવામાં આવે છે.
વનસ્પતિ સંગ્રહાલય વર્ગીકરણના અભ્યાસમાં ઝડપી સંદર્ભ પ્રણાલી તરીકે સેવા આપે છે.
તે સામાન્ય રીતે વનસ્પતિ ઉદ્યાનો,શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ (જેમ કે કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓ) અને સંશોધન સંસ્થાઓમાં જોવા મળે છે,કારણ કે તે વનસ્પતિની ઓળખવિધિ અને સંશોધન માટે આવશ્યક સંદર્ભ સામગ્રી પૂરી પાડે છે.

(B) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય નમૂના તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં ઘણા તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે: $1$. એકત્રીકરણ,$2$. સુકવણી,$3$. વિષાક્તન (ફૂગ કે કીટકોથી બચવા માટે $HgCl_2$ નો ઉપયોગ),$4$. આરોપણ (નમૂનાને હર્બેરિયમ શીટ પર ચોંટાડવું),અને $5$. નામ-નિર્દેશન. તેથી,વિષાક્તન પછીનો તબક્કો આરોપણ છે.

(A) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં નીચે મુજબના સોપાનનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. $\text{એકત્રીકરણ}$: વનસ્પતિના નમૂનાઓ એકત્રિત કરવા.
$2$. $\text{દાબન}$: નમૂનાઓને બ્લોટિંગ પેપર અથવા છાપાના કાગળ વચ્ચે રાખીને દબાવવામાં આવે છે જેથી ભેજ દૂર થાય અને તે સપાટ બને. આ પ્રક્રિયા શુષ્કન (drying) પહેલાં કરવામાં આવે છે.
$3$. $\text{શુષ્કન}$: નમૂનાઓને સંપૂર્ણપણે સૂકવવામાં આવે છે.
$4$. $\text{વિષાક્તન}$: ફૂગ કે કીટકોથી બચાવવા માટે $HgCl_2$ જેવા રસાયણોનો ઉપયોગ થાય છે.
$5$. $\text{આરોપણ}$: સૂકવેલા નમૂનાઓને હર્બેરિયમ શીટ પર ચોંટાડવામાં આવે છે.
આથી, શુષ્કન પહેલાં $\text{દાબન}$ પદ્ધતિનો ઉપયોગ થાય છે.

(C) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં નીચે મુજબના ક્રમિક પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. $\text{એકત્રીકરણ}$ $(Collection)$: સૌથી પહેલું પગલું ક્ષેત્રમાંથી વનસ્પતિનો નમૂનો એકત્રિત કરવાનું છે।
$2$. $\text{શુષ્કન}$ $(Drying)$: એકત્રિત કરેલા નમૂનાઓને કાગળની શીટ્સ વચ્ચે દબાવીને સૂકવવામાં આવે છે।
$3$. $\text{દાબન}$ $(Pressing)$: નમૂનાને સપાટ કરવા માટે આ પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે।
$4$. $\text{ઝેર આપવું}$ $(Poisoning)$: ફૂગના વિકાસને રોકવા માટે રસાયણો સાથે સારવાર કરવામાં આવે છે।
$5$. $\text{માઉન્ટિંગ}$ $(Mounting)$: નમૂનાને હર્બેરિયમ શીટ પર ચોંટાડવામાં આવે છે।
$6$. $\text{નામનિર્દેશન}$ $(Labeling)$: નમૂના વિશેની માહિતી પૂરી પાડવામાં આવે છે।
તેથી, સૌથી પ્રથમ પગલું $\text{એકત્રીકરણ}$ છે।

(C) હર્બેરિયમ શીટ તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં ઘણા તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. વનસ્પતિના નમૂનાનું એકત્રીકરણ.
$2$. ભેજ દૂર કરવા માટે શુષ્કન (દબાવવું).
$3$. ફૂગ કે જીવાતથી બચાવવા માટે પોઈઝનિંગ.
$4$. નમૂનાને હર્બેરિયમ શીટ પર આરોપણ (Mounting) કરવું.
$5$. નામ-નિર્દેશન (Labeling),જે એકત્રીકરણની તારીખ,સ્થળ,અંગ્રેજી,સ્થાનિક અને વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ,કુળ અને એકત્ર કરનાર વ્યક્તિના નામ વિશેની માહિતી પૂરી પાડે છે.
આમ,નામ-નિર્દેશન એ હર્બેરિયમ શીટ તૈયાર કરવાનું અંતિમ પગલું છે.

(B) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય નમૂના તૈયાર કરવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિમાં નીચેના સોપાનનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. વનસ્પતિ સામગ્રીનું એકત્રીકરણ.
$2$. નમૂનાનું શુષ્કન (જેને દાબન અથવા Pressing પણ કહેવાય છે).
$3$. વિષાક્તન (ફૂગ કે કીટકોથી બચાવવા માટે મર્ક્યુરિક ક્લોરાઈડ જેવા રસાયણોનો ઉપયોગ).
$4$. હર્બેરિયમ શીટ પર આરોપણ (Mounting).
$5$. નામ-નિર્દેશન (Labeling).
પ્રશ્ન મુજબ,એકત્રીકરણ પછી અને દાબન (Pressing) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન શુષ્કન (Drying) ની પ્રક્રિયા મહત્વની છે.

(B) હર્બેરિયમ શીટ્સ તૈયાર કરતી વખતે, દાબેલાં અને સૂકવેલાં વનસ્પતિ નમૂનાઓ પર વિશિષ્ટ રસાયણ (જેમ કે $0.1\%$ મર્ક્યુરિક ક્લોરાઈડ) છાંટવાની પ્રક્રિયાને $\text{વિષાક્તન}$ (Poisoning) કહેવામાં આવે છે. આ પગલું નમૂનાઓને ફૂગ અને જીવાતોથી બચાવવા માટે અત્યંત મહત્વનું છે, જેથી તેનું લાંબા સમય સુધી જતન થઈ શકે.

(C) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય તકનીકોમાં,'પોઈઝનિંગ' એ વનસ્પતિના નમૂનાઓને જૈવિક ક્ષતિથી બચાવવા માટે તેમને રાસાયણિક પદાર્થો સાથે પ્રક્રિયા કરવાની પદ્ધતિ છે.
નમૂનાઓને સામાન્ય રીતે $HgCl_2$ (મર્ક્યુરિક ક્લોરાઈડ) અથવા અન્ય ફૂગનાશક અને જંતુનાશક દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાનો મુખ્ય હેતુ ફૂગ,જીવાત અને ભેજને કારણે થતા નુકસાનને અટકાવવાનો છે,જેથી હર્બેરિયમ શીટ્સ લાંબા સમય સુધી સુરક્ષિત રહી શકે.

(B) $Herbarium$ (વનસ્પતિ સંગ્રહાલય) એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિના નમૂનાઓનો સંગ્રહસ્થાન છે,જેને સૂકવીને,દબાવીને અને પત્ર પર સાચવવામાં આવે છે.
આ પત્રોને વર્ગીકરણની સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત પદ્ધતિ અનુસાર ગોઠવવામાં આવે છે.
આ નમૂનાઓ,$Herbarium$ પત્ર પરની તેમની માહિતી સાથે,ભવિષ્યના ઉપયોગ માટે સંગ્રહસ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Herbarium$ પત્રનું પ્રમાણિત કદ $29 \ cm \times 41 \ cm$ (અથવા $11.5 \ inches \times 16.5 \ inches$) હોય છે.

(D) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ સૂકવેલા,દબાવેલા અને સચવાયેલા વનસ્પતિ નમૂનાઓનો સંગ્રહ છે જે શીટ્સ પર લગાવવામાં આવે છે.
નમૂનો હર્બેરિયમ શીટ પર સુરક્ષિત રીતે જોડાયેલો રહે તે માટે,તેને કાં તો દોરા વડે ટાંકા લઈને અથવા સેલોટેપનો ઉપયોગ કરીને ચોંટાડવામાં આવે છે.
તેથી,નમૂનાઓને માઉન્ટ કરવા માટે બંને પદ્ધતિઓ પ્રમાણભૂત છે.

(C) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય પત્રક એ સૂકવેલા અને દબાવેલા વનસ્પતિના નમૂનાને કાગળ પર ચોંટાડીને તૈયાર કરવામાં આવે છે. વનસ્પતિ સંગ્રહાલય પત્રકના લેબલ પર ઓળખવિધિ અને સંશોધન માટે જરૂરી માહિતી આપવામાં આવે છે. લેબલ પર સામાન્ય રીતે નીચે મુજબની માહિતી હોય છે:
$1$. એકત્રીકરણની તારીખ અને સ્થળ.
$2$. અંગ્રેજી,સ્થાનિક અને વનસ્પતિશાસ્ત્રીય (વૈજ્ઞાનિક) નામ.
$3$. વનસ્પતિનું કુળ.
$4$. એકત્ર કરનારનું નામ.
વનસ્પતિ સંગ્રહાલયની પ્રમાણિત પદ્ધતિ મુજબ,લેબલ સામાન્ય રીતે નીચેના જમણા ખૂણે મૂકવામાં આવે છે. લેબલ પર વૈજ્ઞાનિક નામ,સ્થાનિક નામ,કુળ,એકત્રીકરણની તારીખ અને એકત્રીકરણનું સ્થળ જેવી માહિતી હોય છે. 'ઉદ્દભવસ્થાન' (Origin) એ લેબલ પરની પ્રમાણિત માહિતી નથી.

(D) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિના નમૂનાઓનું સંગ્રહસ્થાન છે,જેને સૂકવીને,દબાવીને અને શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે.
આ નમૂનાઓની લાંબા ગાળાની જાળવણી સુનિશ્ચિત કરવા માટે,તેમને ફૂગ અને કીટકો જેવા જૈવિક પરિબળો તેમજ ભેજ જેવા પર્યાવરણીય પરિબળોથી સુરક્ષિત રાખવા જરૂરી છે.
$1$. નેપ્થેલિનની ગોળીઓનો ઉપયોગ કીટકોને સૂકા નમૂનાઓથી દૂર રાખવા માટે કરવામાં આવે છે.
$2$. ફ્યુમિગેશન એ વનસ્પતિ સંગ્રહાલયના કબાટ અને નમૂનાઓને જંતુમુક્ત કરવા માટે રાસાયણિક ધુમાડાનો ઉપયોગ કરવાની પ્રક્રિયા છે,જે ફૂગ અને કીટકોનો અસરકારક રીતે નાશ કરે છે.
તેથી,$(A)$ અને $(B)$ બંને વનસ્પતિ સંગ્રહાલયની જાળવણીમાં પ્રમાણભૂત પદ્ધતિઓ છે.

(D) વનસ્પતિ સંગ્રહાલય એ એકત્રિત કરેલા વનસ્પતિના નમૂનાઓનો સંગ્રહ છે,જેને સૂકવીને,દબાવીને અને શીટ્સ પર સાચવવામાં આવે છે.
સમય જતાં આ નમૂનાઓ કીટકો અને ફૂગના હુમલાથી નુકસાન પામી શકે છે.
ફ્યુમિગેશન એ એક રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે જેમાં વાયુઓનો ઉપયોગ કરીને જીવાતો,કીટકો અને ફૂગના બીજાણુઓનો નાશ કરવામાં આવે છે,જેથી વનસ્પતિના નમૂનાઓ લાંબા સમય સુધી સુરક્ષિત રહી શકે.
આથી,તે કીટકો અને ફૂગ બંને સામે રક્ષણ મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે.

(B) વનસ્પતિ સંગ્રહાલયો (અથવા હર્બેરિયા) મુખ્યત્વે વનસ્પતિના નમૂનાઓના સંરક્ષણ અને અભ્યાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
આ સંગ્રહાલયોમાં સામાન્ય રીતે સુકવેલા વનસ્પતિના નમૂનાઓ,રેખાચિત્રો,ફોટોગ્રાફ્સ,સ્લાઇડો અને વનસ્પતિશાસ્ત્રને લગતું સાહિત્ય જોવા મળે છે.
પ્રાણીશાસ્ત્રના પુસ્તકો (Zoological books) પ્રાણીઓના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે અને તે સામાન્ય રીતે પ્રાણી સંગ્રહાલયો અથવા સામાન્ય પુસ્તકાલયોમાં જોવા મળે છે,વનસ્પતિ સંગ્રહાલયોમાં નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.