સવર્ગ સંયોજનોમાં અવકાશીય સમઘટકતા સમજાવો.

(N/A) જે સમઘટકોમાં રાસાયણિક સૂત્ર અને રાસાયણિક બંધન સમાન હોય પરંતુ જુદીજુદી અવકાશીય ગોઠવણી ધરાવે તેને અવકાશીય સમઘટકતા કહે છે.
ભૌમિતિક સમઘટકતા:
$ML_4$ પ્રકારના સમતલીય સમચોરસ સંકીર્ણ માટે: આ પ્રકારની સમઘટકતા હિટરોલેપ્ટિક સંકીર્ણમાં લિગેન્ડની ભિન્ન ભિન્ન શક્ય ગોઠવણીને કારણે ઉદ્ભવે છે.
સવર્ગઆંક $4$ ધરાવતા સંયોજનોમાં $[MX_2L_2]$ સૂત્ર ધરાવતા સમચોરસ સંકીર્ણનાં બે લિગેન્ડ $X$ એકબીજાની નજીક હોય ત્યારે સિસ $(cis)$ સમઘટક અને એકબીજાની વિરુદ્ધ હોય ત્યારે ટ્રાન્સ $(trans)$ સમઘટક મળે છે.
$[MABXL]$ પ્રકારના અન્ય સમતલીય ચોરસ સંકીર્ણમાં પણ ત્રણ સમઘટકો (બે સિસ અને એક ટ્રાન્સ) મળે છે. આ સમઘટકતા સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિમાં શક્ય નથી.
$ML_6$ પ્રકારના અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ માટે: $[MX_2L_4]$ સૂત્ર ધરાવતા સંકીર્ણમાં બે $X$ લિગેન્ડ સિસ અથવા ટ્રાન્સ ગોઠવણીમાં એકબીજાને અભિવિન્યસ્ત હોય છે.
આ પ્રકારની સમઘટકતા જ્યારે $[MX_2(L-L)_2]$ સૂત્રવાળા સંકીર્ણમાં દ્વિદંતીય લિગેન્ડ $L-L$ (દા.ત.,$en = NH_2CH_2CH_2NH_2$) હાજર હોય છે ત્યારે ઉદ્ભવે છે.
અન્ય પ્રકારની ભૌમિતિક સમઘટકતા $[Ma_3b_3]$ પ્રકારના અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ જેવા કે $[Co(NH_3)_3(NO_2)_3]$ માં ઉદ્દભવે છે. જો અષ્ટફલકીય બાજુના પાસપાસેના ખૂણાઓ પર સમાન લિગેન્ડના ત્રણ દાતા પરમાણુ સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે ત્યારે આપણને ફેસિયલ $(fac)$ સમઘટક મળે છે.