$(a)$ પૃથ્વી-ચંદ્રનું અંતર પૃથ્વીની આશરે $60$ ત્રિજ્યા જેટલું છે. ચંદ્ર પરથી જોતા પૃથ્વીનો કોણીય વ્યાસ (આશરે ડિગ્રીમાં) કેટલો હશે?
$(b)$ પૃથ્વી પરથી ચંદ્રનો કોણીય વ્યાસ $(1/2)^{\circ}$ દેખાય છે. પૃથ્વીની સરખામણીમાં તેનું સાપેક્ષ કદ કેટલું હશે?
$(c)$ લંબન માપન પરથી,સૂર્ય પૃથ્વી-ચંદ્રના અંતર કરતા આશરે $400$ ગણા અંતરે હોવાનું જણાય છે. સૂર્ય અને પૃથ્વીના વ્યાસનો ગુણોત્તર અંદાજો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $r$ અંતરે $l$ લંબાઈના ચાપ દ્વારા બનતો ખૂણો $\theta = l/r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$l = R_e$ (પૃથ્વીની ત્રિજ્યા) અને $r = 60 R_e$.
$\theta = R_e / (60 R_e) = 1/60 \text{ rad}$.
ડિગ્રીમાં ફેરવતા: $\theta = (1/60) \times (180^{\circ}/\pi) = 3/\pi \approx 0.955^{\circ} \approx 1^{\circ}$.
પૃથ્વીનો કોણીય વ્યાસ $2\theta = 2 \times 1^{\circ} = 2^{\circ}$ છે.
$(b)$ ચંદ્રનો કોણીય વ્યાસ $\alpha_m = (1/2)^{\circ}$ છે અને ચંદ્ર પરથી જોતા પૃથ્વીનો કોણીય વ્યાસ $\alpha_e = 2^{\circ}$ છે.
કોણીય વ્યાસ એ નિશ્ચિત અંતર માટે ભૌતિક વ્યાસ $D$ ના પ્રમાણમાં હોવાથી,વ્યાસનો ગુણોત્તર $D_e / D_m = \alpha_e / \alpha_m = 2^{\circ} / (1/2)^{\circ} = 4$ થાય.
આમ,પૃથ્વી ચંદ્ર કરતા $4$ ગણી મોટી છે.
$(c)$ ધારો કે $d_s$ અને $d_m$ એ પૃથ્વીથી સૂર્ય અને ચંદ્રના અંતર છે,અને $D_s$ અને $D_m$ તેમના વ્યાસ છે.
આપેલ છે કે $d_s = 400 d_m$.
સૂર્ય અને ચંદ્ર બંને પૃથ્વી પરથી સમાન કોણીય વ્યાસ $\alpha$ બનાવે છે,તેથી $\alpha = D_s / d_s = D_m / d_m$.
તેથી,$D_s / D_m = d_s / d_m = 400$.
સૂર્યના વ્યાસ અને પૃથ્વીના વ્યાસનો ગુણોત્તર $(D_s / D_m) \times (D_m / D_e) = 400 \times (1/4) = 100$ થાય.

Explore More

Similar Questions

એક પ્રયોગમાં, અવલોકનોનો એક સમૂહ $1.24 \ mm, 1.25 \ mm, 1.23 \ mm, 1.21 \ mm$ મળે છે. આ અવલોકનો નોંધવા માટે વપરાયેલ સાધનનું અપેક્ષિત લઘુત્તમ માપ (least count) . . . . . . $mm$ છે.

તે એક જાણીતી હકીકત છે કે સંપૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન,ચંદ્રની તકતી સૂર્યની તકતીને લગભગ સંપૂર્ણપણે આવરી લે છે. આ હકીકત અને નીચે આપેલી માહિતી પરથી,ચંદ્રનો આશરે વ્યાસ નક્કી કરો.
પૃથ્વીથી ચંદ્રનું અંતર $= 3.84 \times 10^{8} \; m$
પૃથ્વીથી સૂર્યનું અંતર $= 1.496 \times 10^{11} \; m$
સૂર્યનો વ્યાસ $= 1.39 \times 10^{9} \; m$

યાદી-$I$ (ઘટના) ને યાદી-$II$ (ઘટના બનવા માટેના સમયગાળાનો ક્રમ) સાથે જોડો અને નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
યાદી-$I$ યાદી-$II$
$(1)$ પૃથ્વીનો પરિભ્રમણ સમય $(i)$ $10^5\, s$
$(2)$ પૃથ્વીનો પરિક્રમણ સમય $(ii)$ $10^7\, s$
$(3)$ પ્રકાશ તરંગનો આવર્તકાળ $(iii)$ $10^{-15}\, s$
$(4)$ ધ્વનિ તરંગનો આવર્તકાળ $(iv)$ $10^{-3}\, s$

બેઝિસ (basis) એટલે શું? પેરેલેક્સ (parallax) એટલે શું? કોણીય વ્યાસ (angular diameter) ની વ્યાખ્યા આપો.

ઓલિક એસિડના અણુનું કદ નક્કી કરવાની પદ્ધતિ સમજાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo