જ્યારે એક કોષને $5 \ \Omega$ ના અવરોધ સાથે શન્ટ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે પોટેન્શિયોમીટર વાયર પર $150 \ cm$ ની લંબાઈ પર સંતુલિત થાય છે. પરંતુ જ્યારે તેને $10 \ \Omega$ ના અવરોધ સાથે શન્ટ કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંતુલન લંબાઈ $25 \ cm$ જેટલી વધે છે. જ્યારે કોષ ઓપન સર્કિટમાં હોય ત્યારે સંતુલન લંબાઈ કેટલી હશે ($cm$ માં)?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ પોટેન્શિયોમીટર સાથે પ્રયોગ કરતી વખતે,એવું જોવા મળ્યું કે ગેલ્વેનોમીટરમાં આવતું આવર્તન એક તરફી છે અને $(i)$ જ્યારે જોકીને તારના એક છેડા $A$ થી છેડા $B$ તરફ ખસેડવામાં આવે છે ત્યારે આવર્તન ઘટે છે; $(ii)$ જ્યારે જોકીને છેડા $B$ તરફ ખસેડવામાં આવે છે ત્યારે આવર્તન વધે છે.
$(i)$ કિસ્સા $(i)$ માં કોષ $E_1$ નો કયો ટર્મિનલ ($+$ અથવા $-ve$) $X$ પર જોડાયેલ છે અને $E_1$ એ $E$ સાથે કેવી રીતે સંબંધિત છે?
$(ii)$ કિસ્સા $(ii)$ માં કોષ $E_1$ નો કયો ટર્મિનલ $X$ પર જોડાયેલ છે?

પોટેન્શિયોમીટરના તારની લંબાઈ $4\, m$ અને અવરોધ $8\, \Omega$ છે. તાર પર $1\, mV$ પ્રતિ $cm$ નો પોટેન્શિયલ ગ્રેડિયન્ટ મેળવવા માટે,$2\, V$ ના ઈ.એમ.એફ. (e.m.f.) વાળા એક્યુમ્યુલેટર સાથે શ્રેણીમાં કેટલો અવરોધ જોડવો પડે? ............. $\Omega$.

પોટેન્શિયોમીટર એ $EMF$ ના વિદ્યુત માપન માટેનું સચોટ અને બહુમુખી સાધન છે કારણ કે આ પદ્ધતિમાં સમાવિષ્ટ છે:

$100 \, cm$ લંબાઈના પોટેન્શિયોમીટર વાયરનો અવરોધ $10 \, \Omega$ છે. તેને $R$ અવરોધ અને $2 \, V$ ના $emf$ ધરાવતા અને નહિવત આંતરિક અવરોધ વાળા કોષ સાથે શ્રેણીમાં જોડવામાં આવે છે. $10 \, mV$ ના $emf$ ધરાવતા સ્ત્રોતને પોટેન્શિયોમીટર વાયરની $40 \, cm$ લંબાઈ સામે સંતુલિત કરવામાં આવે છે. બાહ્ય અવરોધ $R$ નું મૂલ્ય શું છે?

એક પોટેન્શિયોમીટર તાર $4 \text{ m}$ લાંબો છે અને તેના છેડાઓ વચ્ચે $3 \text{ V}$ નો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત જાળવી રાખવામાં આવે છે. પોટેન્શિયોમીટર તારની $100 \text{ cm}$ લંબાઈ સામે સંતુલિત થતા કોષનું e.m.f. કેટલું હશે ($\text{ V}$ માં)?