સમતલ કાચની પ્લેટ ઉપર સમતલ બહિર્ગોળ લેન્સની બહિર્ગોળ સપાટી મૂકીને હવાની પાતળી ફિલ્મ (સ્તર) રચેલ છે. એકરંગી પ્રકાશ સાથે આ પાતળી ફિલ્મ સૌથી ઉપરની બહિર્ગોળ સપાટી અને નીચેની કાચની સપાટી પરથી થતા પરાવર્તનના લીધે વ્યતિકરણ રચના આપે છે.
વિધાન-$1$: જ્યારે પ્રકાશ હવા-કાચની પ્લેટની સપાટી પરથી પરાવર્તિત થાય છે,ત્યારે તેમાં $\pi$ જેટલો કળા તફાવત ઉદભવે છે.
વિધાન-$2$: વ્યતિકરણ ભાતનું કેન્દ્ર અપ્રકાશિત (ડાર્ક) છે.
વિધાન-$1$: જ્યારે પ્રકાશ હવા-કાચની પ્લેટની સપાટી પરથી પરાવર્તિત થાય છે,ત્યારે તેમાં $\pi$ જેટલો કળા તફાવત ઉદભવે છે.
વિધાન-$2$: વ્યતિકરણ ભાતનું કેન્દ્ર અપ્રકાશિત (ડાર્ક) છે.
- Aવિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે અને વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
- Bવિધાન-$1$ ખોટું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે.
- Cવિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ ખોટું છે.
- Dવિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે અને વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
Explore More
Similar Questions
એક વર્તુળાકાર સમતલ વાયર લૂપને સાબુના દ્રાવણમાં ડુબાડવામાં આવે છે અને બહાર કાઢ્યા પછી,તેને હવામાં તેના સમતલ સાથે ઊભી રાખવામાં આવે છે. ઉપરના ભાગમાં ફિલ્મની જાડાઈ ખૂબ જ ઓછી છે તેમ ધારીએ તો,જ્યારે સૂર્યપ્રકાશ સાબુની ફિલ્મ પર પડે છે,ત્યારે અવલોકનકાર પરાવર્તિત પ્રકાશ મેળવે છે. અવલોકનકાર શું જુએ છે?
ફ્રેનલના બાયપ્રિઝમ પ્રયોગમાં,સ્લિટથી $1 \ m$ અંતરે રહેલા આઈપીસના કેન્દ્રીય સમતલમાં શલાકાઓ મળે છે. બાયપ્રિઝમ અને આઈપીસની વચ્ચે એક બહિર્ગોળ લેન્સ મૂકવામાં આવે છે. લેન્સના બે સ્થાનો માટે સ્લિટના પ્રતિબિંબો રચાય છે. આ બે સ્થાનો પર સ્લિટના બે પ્રતિબિંબો વચ્ચેનું અંતર અનુક્રમે $4.05 \times 10^{-3} \ m$ અને $2.9 \times 10^{-3} \ m$ છે. તો સ્લિટો વચ્ચેનું અંતર શોધો.
Medium
View Solution$1.4$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી એક પાતળી પારદર્શક ફિલ્મ $1.8 \ cm$ ત્રિજ્યાની વર્તુળાકાર રીંગ પર રાખવામાં આવી છે। ફિલ્મમાં રહેલું પ્રવાહી એવી રીતે બાષ્પીભવન પામે છે કે જેથી $560 \ nm$ તરંગલંબાઇ પર ફિલ્મમાંથી થતું પ્રસારણ દર $12 \ \text{સેકન્ડ}$ માં ન્યૂનતમ થાય છે। ફિલ્મ તેની બંને બાજુએ સપાટ છે તેમ ધારીને, બાષ્પીભવનનો દર . . . . . . $\pi \times 10^{-13} \ m^3/s$ છે।
DifficultJEE MAIN 2025
View Solutionકેટલીક ચલણી નોટો (નકલી નોટો રોકવા માટે) તમે તેને નમાવો ત્યારે તેનો રંગ બદલાય છે. આ શેના કારણે થાય છે?
Easy
View Solutionપ્રકાશ કાચની પ્લેટ $(\mu = 1.5)$ પર એવી રીતે આપાત થાય છે કે જેથી વક્રીભવન કોણ $60^\circ$ બને. $6000 \, \mathring A$ તરંગલંબાઈને અનુરૂપ કાળો પટ્ટો જોવા મળે છે. જો કાચની પ્લેટની જાડાઈ $1.2 \times 10^{-3} \, mm$ હોય,તો વ્યતિકરણ પટ્ટાનો ક્રમ શોધો.
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo