એક વિદ્યુત પરિપથની આકૃતિ દોરો જેમાં એક સેલ,એક કળ,એક એમીટર,$2\,\Omega$ નો અવરોધ,બે અવરોધો ($4\,\Omega$ દરેક) ના સમાંતર જોડાણ સાથે શ્રેણીમાં જોડાયેલ હોય અને સમાંતર જોડાણની આસપાસ એક વોલ્ટમીટર હોય. શું $2\,\Omega$ ના અવરોધ પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $4\,\Omega$ ના અવરોધોના સમાંતર જોડાણ પરના વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત જેટલો જ હશે? કારણ આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) હા,વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત સમાન હશે.
પ્રથમ,બે $4\,\Omega$ ના અવરોધોના સમાંતર જોડાણનો સમતુલ્ય અવરોધ ગણો:
$\frac{1}{R_p} = \frac{1}{4} + \frac{1}{4} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
તેથી,$R_p = 2\,\Omega$.
કારણ કે $2\,\Omega$ નો અવરોધ સમાંતર જોડાણ (જેનો સમતુલ્ય અવરોધ પણ $2\,\Omega$ છે) સાથે શ્રેણીમાં જોડાયેલ છે,તેથી બંનેમાંથી સમાન વિદ્યુતપ્રવાહ $I$ વહે છે. ઓહ્મના નિયમ $(V = IR)$ મુજબ,અવરોધના મૂલ્યો સમાન હોવાથી $(2\,\Omega = 2\,\Omega)$ અને વિદ્યુતપ્રવાહ $I$ સમાન હોવાથી,બંને પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત સમાન હશે.

Explore More

Similar Questions

સમાન દ્રવ્ય,સમાન લંબાઈ અને સમાન વ્યાસ ધરાવતા બે વાહક તારને પ્રથમ શ્રેણીમાં અને ત્યારબાદ સમાંતર જોડાણમાં સમાન વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત હેઠળ પરિપથમાં જોડવામાં આવે છે. શ્રેણી અને સમાંતર જોડાણમાં ઉત્પન્ન થતી ઉષ્માનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?

Difficult
View Solution

$(a)$ પરિપથમાં બે બિંદુઓ વચ્ચેના વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત માપવા માટે વપરાતા સાધનનું નામ આપો. વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવતના એકમને વિદ્યુતભાર અને કાર્યના $SI$ એકમના સંદર્ભમાં વ્યાખ્યાયિત કરો. $(i)$ ચલ અવરોધ (variable resistor) અને $(ii)$ બંધ પ્લગ કળ (closed plug key) માટેની પરિપથ સંજ્ઞાઓ દોરો.
$(b)$ નીચે બે વિદ્યુત પરિપથ $(I)$ અને $(II)$ દર્શાવેલ છે.
$(i)$ બંને પરિપથમાંથી કયા પરિપથમાં અવરોધ વધારે છે?
$(ii)$ કયા પરિપથમાંથી વધુ વિદ્યુતપ્રવાહ વહે છે?
$(iii)$ કયા પરિપથમાં દરેક અવરોધક વચ્ચે વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત સમાન હોય છે?
$(iv)$ જો $R_{1} > R_{2} > R_{3}$ હોય,તો કયા પરિપથમાં અન્ય બે અવરોધકોની સરખામણીમાં $R_{1}$ માં વધુ ઉષ્મા ઉત્પન્ન થશે?

આકૃતિમાં આપેલ વિદ્યુત પરિપથ માટે નીચેનાની ગણતરી કરો:
$(a)$ બે $8\,\Omega$ ના અવરોધોના સંયોજનનો સમતુલ્ય અવરોધ.
$(b)$ $4\,\Omega$ ના અવરોધમાંથી વહેતો વિદ્યુતપ્રવાહ.
$(c)$ $4\,\Omega$ ના અવરોધના બે છેડા વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત.
$(d)$ $4\,\Omega$ ના અવરોધમાં વ્યય થતો પાવર.
$(e)$ એમીટરના અવલોકનોમાં તફાવત,જો કોઈ હોય તો.

નીચે આપેલા પરિપથો (આકૃતિ) માં,$12\, V$ ની બેટરી સાથે જોડાયેલા અવરોધ અથવા અવરોધોના સંયોજનમાં ઉત્પન્ન થતી ઉષ્મા કેટલી હશે?

$(a)$ $(i)$ બે બિંદુઓ વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $1 \, V$ છે તેમ કહેવાનો અર્થ શું થાય? $(ii)$ $12 \, V$ ની બેટરીમાંથી પસાર થતા $5 \, C$ વિદ્યુતભારને કેટલી ઉર્જા આપવામાં આવે છે? $(b)$ વાહક તારનો અવરોધ કયા પરિબળો પર આધાર રાખે છે તે સમજવા માટે જરૂરી વિદ્યુત પરિપથ સાથેની પ્રવૃત્તિનું વર્ણન કરો.

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo