મેલસનો નિયમ સમજાવો અને તેનું ગાણિતિક સ્વરૂપ લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મેલસનો નિયમ જણાવે છે કે જ્યારે સમતલ ધ્રુવીભૂત પ્રકાશનું કિરણ એનાલાઈઝર (વિશ્લેષક) પર આપાત થાય છે,ત્યારે એનાલાઈઝરમાંથી બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા એ પોલરાઈઝર અને એનાલાઈઝરની ધ્રુવીભવન અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાના કોસાઇનના વર્ગના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ધારો કે એનાલાઈઝર $(P_{2})$ ની પાસ-એક્સિસ,પોલરાઈઝર $(P_{1})$ ની પાસ-એક્સિસ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે. $P_{1}$ માંથી બહાર આવતા સમતલ ધ્રુવીભૂત પ્રકાશનો વિદ્યુત ક્ષેત્ર સદિશ $\vec{E}_{0}$,એનાલાઈઝર $P_{2}$ ની પાસ-એક્સિસ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે.
આપણે સદિશ $\vec{E}_{0}$ ના બે લંબ ઘટકો પાડી શકીએ છીએ:
$(1)$ $E_{0} \cos \theta$,જે એનાલાઈઝર $P_{2}$ ની પાસ-એક્સિસને સમાંતર છે.
$(2)$ $E_{0} \sin \theta$,જે એનાલાઈઝર $P_{2}$ ની પાસ-એક્સિસને લંબ છે.
ઘટક $E_{0} \cos \theta$ એનાલાઈઝરમાંથી પસાર થાય છે,જ્યારે ઘટક $E_{0} \sin \theta$ એનાલાઈઝર દ્વારા શોષાઈ જાય છે (અટકી જાય છે).
પ્રકાશની તીવ્રતા $(I)$ એ કંપવિસ્તારના વર્ગ $(E^{2})$ ના સમપ્રમાણમાં હોવાથી,એનાલાઈઝર પર આપાત થતા પ્રકાશની તીવ્રતા $I_{0} \propto E_{0}^{2}$ છે અને એનાલાઈઝરમાંથી બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા $I \propto (E_{0} \cos \theta)^{2}$ છે.
ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{I}{I_{0}} = \frac{(E_{0} \cos \theta)^{2}}{E_{0}^{2}} = \cos^{2} \theta$
તેથી,$I = I_{0} \cos^{2} \theta$.
આને મેલસનો નિયમ કહેવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

એક સમતલ ધ્રુવીભૂત પ્રકાશ ક્રમિક પોલરાઇઝર્સમાંથી પસાર થાય છે જે એકબીજાની સાપેક્ષમાં $30^{\circ}$ ના ખૂણે ઘડિયાળની દિશામાં ફેરવાયેલા છે. પોલરાઇઝર્સ દ્વારા થતા શોષણને અવગણતા અને આપેલ છે કે પ્રથમ પોલરાઇઝરની ધરી આપાત પ્રકાશના ધ્રુવીભવનના સમતલને સમાંતર છે,તો પાંચમા પોલરાઇઝરના બહાર નીકળતા પ્રકાશની તીવ્રતા કોની સૌથી નજીક છે?

બે નિકોલ પ્રિઝમના મુખ્ય સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $60^o$ છે. આ તંત્ર પર આપાત અધ્રુવીભૂત પ્રકાશનો કેટલા ટકા પ્રકાશ બહાર નિર્ગમન પામશે?

Difficult
View Solution

બે પોલરાઇઝરની પાસ-એક્સિસ એવી રીતે રાખવામાં આવી હતી કે જેથી $I_0$ તીવ્રતાનો આપાત અધ્રુવીભૂત પ્રકાશ સંપૂર્ણપણે અવરોધાય. આ બે પોલરાઇઝરની વચ્ચે એક અન્ય પોલરાઇઝર એવી રીતે મૂકવામાં આવ્યું કે તેની પાસ-એક્સિસ પ્રથમ પોલરાઇઝરની પાસ-એક્સિસ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. તો બહાર આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા કેટલી થશે?

પ્રકાશના તરંગોના પ્રસરણમાં,કંપન દિશા અને ધ્રુવીભવનના સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો ....$^o$ છે.

સમતલ ધ્રુવીભૂત પ્રકાશનો એક કિરણપુંજ $3 \times 10^{-4} \, m^2$ આડછેદ ધરાવતા પોલરાઈઝર પર લંબરૂપે આપાત થાય છે. આપાત કિરણનો ઉર્જા ફ્લક્સ $10^{-3} \, W$ છે. પોલરાઈઝર $31.4 \, rad/s$ ની કોણીય આવૃત્તિ સાથે ફરે છે. પ્રતિ પરિભ્રમણ પોલરાઈઝરમાંથી પસાર થતી પ્રકાશની ઉર્જા કેટલી હશે?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo