સમૂહ $14$ ના તત્વોની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ સમજાવો.

(A) સમૂહ $14$ ના તત્વોની બાહ્યતમ કક્ષામાં ચાર ઇલેક્ટ્રોન $(ns^{2}np^{2})$ હોય છે. આ તત્વો દ્વારા દર્શાવવામાં આવતી સામાન્ય ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ $+4$ અને $+2$ છે.
કાર્બન ઋણ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ પણ દર્શાવે છે. પ્રથમ ચાર આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો સરવાળો ખૂબ ઊંચો હોવાથી,$+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવતા સંયોજનો સામાન્ય રીતે સહસંયોજક સ્વભાવના હોય છે.
ભારે સભ્યોમાં,$+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવવાની વૃત્તિ $Ge < Sn < Pb$ ક્રમમાં વધે છે. આ 'ઇનર્ટ પેર ઇફેક્ટ' (નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર) ને કારણે છે,જે સંયોજકતા કક્ષાના $ns^{2}$ ઇલેક્ટ્રોનની બંધનમાં ભાગ લેવાની અક્ષમતા છે.
આ બે ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની સાપેક્ષ સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં બદલાય છે. કાર્બન અને સિલિકોન મોટે ભાગે $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે. જર્મેનિયમ $+4$ અવસ્થામાં સ્થિર સંયોજનો બનાવે છે અને $+2$ અવસ્થામાં માત્ર થોડા જ સંયોજનો બનાવે છે.
ટીન બંને ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓમાં સંયોજનો બનાવે છે ($Sn^{2+}$ રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે). લેડના $+2$ અવસ્થામાં રહેલા સંયોજનો સ્થિર હોય છે,જ્યારે $+4$ અવસ્થામાં રહેલા સંયોજનો પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા હોય છે.
ચતુઃસંયોજક અવસ્થામાં,અણુમાં મધ્યસ્થ પરમાણુની આસપાસ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા (દા.ત.,$CCl_{4}$ માં કાર્બન) આઠ હોય છે. ઇલેક્ટ્રોન-ચોક્કસ અણુઓ હોવાથી,તેઓ સામાન્ય રીતે ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારનાર અથવા ઇલેક્ટ્રોન દાતા તરીકે કાર્ય કરતા નથી.
જોકે કાર્બન તેની $4$ ની સહસંયોજકતા ઓળંગી શકતું નથી,પરંતુ સમૂહના અન્ય તત્વો ખાલી $d$-કક્ષકોની હાજરીને કારણે આમ કરી શકે છે. પરિણામે,તેમના હેલાઇડ્સનું જળવિભાજન થાય છે અને તેઓ દાતા સ્પીસીઝ પાસેથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્વીકારીને સંકીર્ણ બનાવવાની વૃત્તિ ધરાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$SiF_{6}^{2-}$,$[GeCl_{6}]^{2-}$,અને $[Sn(OH)_{6}]^{2-}$ જેવી સ્પીસીઝ અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જેમાં મધ્યસ્થ પરમાણુનું સંકરણ $sp^{3}d^{2}$ હોય છે.