દ્રાવણમાં ક્ષારોની દ્રાવ્યતાને અસર કરતા પરિબળો સમજાવો.

(N/A) પાણીમાં આયનીય ઘન પદાર્થોની દ્રાવ્યતા નોંધપાત્ર રીતે અલગ હોય છે.
કેટલાક આયનીય ઘન પદાર્થો,જેમ કે $CaF_2$,ખૂબ જ દ્રાવ્ય હોય છે,જ્યારે $LiF$ (લિથિયમ ફ્લોરાઈડ) જેવા અન્ય પદાર્થોની દ્રાવ્યતા ખૂબ ઓછી હોય છે અને તેને અદ્રાવ્ય ગણવામાં આવે છે. ક્ષારની દ્રાવ્યતા મુખ્યત્વે બે પરિબળો પર આધાર રાખે છે:
$(i)$ ક્ષારની લેટીસ એન્થાલ્પી: આ એક મોલ ઘન ક્ષારને તેના ઘટક આયનોમાં તોડવા માટે જરૂરી ઉર્જા છે. લેટીસ એન્થાલ્પી જેટલી વધારે,સ્ફટિક લેટીસને તોડવા માટે તેટલી જ વધુ ઉર્જાની જરૂર પડે છે.
$(ii)$ આયનોની સોલ્વેશન એન્થાલ્પી: આ તે ઉર્જા છે જે એક મોલ ઘન ક્ષાર દ્રાવકમાં ઓગળે ત્યારે મુક્ત થાય છે. ક્ષારને ઓગળવા માટે,આયન-દ્રાવક આંતરક્રિયાઓમાંથી મુક્ત થતી ઉર્જા (સોલ્વેશન એન્થાલ્પી) સ્ફટિક લેટીસમાં આયનોને પકડી રાખતા મજબૂત સ્થિર વિદ્યુત બળો (લેટીસ એન્થાલ્પી) ને દૂર કરવા માટે પૂરતી હોવી જોઈએ.
તેથી,ક્ષાર ત્યારે જ દ્રાવકમાં દ્રાવ્ય થાય છે જ્યારે સોલ્વેશન એન્થાલ્પી લેટીસ એન્થાલ્પી કરતા વધારે હોય. જો સોલ્વેશન એન્થાલ્પી લેટીસ એન્થાલ્પી કરતા ઓછી હોય,તો ક્ષાર અદ્રાવ્ય રહે છે.