ગેલ્વેનોમીટરનો સીધો એમીટર તરીકે ઉપયોગ કરવાથી ઉદ્ભવતી મુશ્કેલીઓનું નિરાકરણ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ગેલ્વેનોમીટરનો સીધો એમીટર તરીકે ઉપયોગ કરવાથી બે મુખ્ય મુશ્કેલીઓ ઉદ્ભવે છે: $(1)$ ગેલ્વેનોમીટરનો અવરોધ ઘણો વધારે હોય છે,જે પરિપથનો કુલ અવરોધ બદલી નાખે છે અને તેથી માપવામાં આવતો પ્રવાહ બદલાઈ જાય છે. $(2)$ ગેલ્વેનોમીટર એક સંવેદનશીલ ઉપકરણ છે અને તે વધુ પ્રવાહને કારણે નુકસાન પામી શકે છે.
આ મુશ્કેલીઓને દૂર કરવા માટે,ગેલ્વેનોમીટર સાથે સમાંતરમાં એક નાનો અવરોધ જોડવામાં આવે છે,જેને શંટ $(r_{s})$ કહેવામાં આવે છે.
$(i)$ શંટનો અવરોધ $(r_{s})$ ગેલ્વેનોમીટરના અવરોધ $(R_{G})$ ની સરખામણીમાં ખૂબ જ નાનો હોવાથી,મોટાભાગનો પ્રવાહ શંટમાંથી પસાર થાય છે,જેનાથી ગેલ્વેનોમીટરને નુકસાનથી બચાવી શકાય છે.
$(ii)$ સમાંતર જોડાણનો સમતુલ્ય અવરોધ $R_{eq} = \frac{R_{G} r_{s}}{R_{G} + r_{s}}$ છે. અહીં $R_{G} \gg r_{s}$ હોવાથી,આપણે $R_{G} + r_{s} \approx R_{G}$ લઈ શકીએ છીએ. તેથી,$R_{eq} \approx \frac{R_{G} r_{s}}{R_{G}} = r_{s}$.
$r_{s}$ નું મૂલ્ય ખૂબ જ ઓછું હોવાથી,પરિપથનો કુલ અવરોધ લગભગ બદલાતો નથી,જેથી એમીટર જોડવાથી પરિપથના મૂળ પ્રવાહમાં કોઈ નોંધપાત્ર ફેરફાર થતો નથી.

Explore More

Similar Questions

જો કુલ પ્રવાહના માત્ર $5 \%$ પ્રવાહને $G$ અવરોધ ધરાવતા ગેલ્વેનોમીટરમાંથી પસાર કરવાનો હોય,તો શંટનો અવરોધ કેટલો હશે?

જ્યારે મુખ્ય પ્રવાહના $5 \%$ જેટલો પ્રવાહ $G$ અવરોધ ધરાવતા ગેલ્વેનોમીટરમાંથી પસાર થાય,ત્યારે શંટનો અવરોધ કેટલો હશે?

શંટનો એકમ જણાવો.

$50\,\Omega$ નો અવરોધ $5\,V$ ની બેટરી સાથે જોડાયેલ છે. $100\,\Omega$ અવરોધ ધરાવતા ગેલ્વેનોમીટરનો ઉપયોગ અવરોધમાંથી વહેતો પ્રવાહ માપવા માટે એમીટર તરીકે કરવાનો છે. આ માટે ગેલ્વેનોમીટર સાથે $r_s$ અવરોધ જોડવામાં આવે છે. જો માપેલ પ્રવાહ એમીટર વગરના પરિપથના પ્રવાહના $1\%$ ની અંદર હોય,તો નીચેનામાંથી કયું જોડાણ વાપરવું જોઈએ?

$10 \ \Omega$ કોઇલ અવરોધ ધરાવતું ગેલ્વેનોમીટર $3 \ mA$ પ્રવાહ માટે પૂર્ણ સ્કેલ વિચલન દર્શાવે છે. તેને $8 \ A$ પ્રવાહ માપવા માટે સક્ષમ બનાવવા માટે,શંટનું મૂલ્ય કેટલું હોવું જોઈએ?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo