સજીવોમાં ગ્લુકોઝના વિઘટનના ત્રણ પથો સમજાવો.

(N/A) ગ્લુકોઝ ($6$-કાર્બન અણુ) નું પાયરુવેટ ($3$-કાર્બન અણુ) માં વિઘટન તમામ જીવંત કોષોના કોષરસ (cytoplasm) માં થાય છે. આગળનું વિઘટન ઓક્સિજનની ઉપલબ્ધતા પર આધાર રાખે છે:
$1$. ઓક્સિજનની હાજરી (જારક શ્વસન): આ કણાભસૂત્ર (mitochondria) માં થાય છે. પાયરુવેટ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ, પાણી અને મોટી માત્રામાં ઊર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$2$. ઓક્સિજનનો અભાવ (સ્નાયુ કોષોમાં અજારક શ્વસન): સખત શારીરિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન, જ્યારે સ્નાયુ કોષોમાં ઓક્સિજનનો પુરવઠો અપૂરતો હોય છે, ત્યારે પાયરુવેટ લેક્ટિક એસિડ ($3$-કાર્બન અણુ) અને થોડી માત્રામાં ઊર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે. લેક્ટિક એસિડનો ભરાવો સ્નાયુઓમાં ખેંચાણનું કારણ બને છે.
$3$. ઓક્સિજનની ગેરહાજરી (ઈસ્ટમાં અજારક શ્વસન): આથવણની પ્રક્રિયામાં, ઈસ્ટ પાયરુવેટને ઇથેનોલ ($2$-કાર્બન અણુ), કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને થોડી માત્રામાં ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરે છે.